Τορίνο – Γιουβέντους: Το 1-1 του πρωταθλήματος των 51 και 50 βαθμών

Μια πόλη, δύο ομάδες στην κορυφή

Υπάρχουν χρονιές που ένα ντέρμπι είναι απλώς ένα ματς. Και υπάρχουν χρονιές που ένα ντέρμπι είναι ολόκληρο το πρωτάθλημα.

Η σεζόν 1976-77 ήταν μια τέτοια χρονιά για το Τορίνο. Ο Τορίνο ήταν ο πρωταθλητής, με το σκουντέτο ραμμένο στη γρανάτα φανέλα του. Η Γιουβέντους ήθελε τον τίτλο πίσω. Και για ολόκληρη τη σεζόν οι δύο ομάδες της ίδιας πόλης έτρεχαν πλάι πλάι, πολύ μπροστά από όλες τις άλλες.

Στις 3 Απριλίου 1977 βρέθηκαν στο ίδιο γήπεδο, στο Κομουνάλε, με έναν βαθμό διαφορά. Τελείωσε 1-1. Και στο τέλος, η Γιουβέντους πήρε τον τίτλο με 51 βαθμούς. Ο Τορίνο έμεινε στους 50.

Το Derby della Mole

Το ντέρμπι της πόλης του Τορίνο πήρε το όνομά του από τη Μόλε Αντονελιάνα, το ψηλό κτίριο-σύμβολο της πόλης. Είναι από τις παλαιότερες αντιπαλότητες του ιταλικού ποδοσφαίρου, με το πρώτο ντέρμπι να έχει παιχτεί στις αρχές του 20ού αιώνα.

Είναι και μια αντιπαλότητα δύο κόσμων. Η Γιουβέντους ήταν η ομάδα της οικογένειας Ανιέλι και της Fiat, με οπαδούς σε όλη την Ιταλία. Ο Τορίνο ήταν η ομάδα της πόλης, η ομάδα του «Grande Torino» που χάθηκε στην αεροπορική τραγωδία της Σουπέργκα το 1949.

Στα μέσα της δεκαετίας του ’70 ο Τορίνο είχε ξαναγίνει μεγάλος. Το 1976 κατέκτησε το πρώτο του πρωτάθλημα μετά τη Σουπέργκα, με προπονητή τον Λουίτζι Ραντίτσε και με δύο επιθετικούς που οι Ιταλοί ονόμασαν «τα δίδυμα του γκολ»: τον Πάολο Πουλίτσι και τον Φραντσέσκο Γκρατσιάνι.

Η γρανάτα μετά τη Σουπέργκα

Για να καταλάβει κανείς τι σήμαινε το σκουντέτο στη γρανάτα φανέλα του 1976-77, πρέπει να γυρίσει πίσω στις 4 Μαΐου 1949. Το αεροπλάνο που έφερνε την ομάδα του Τορίνο από τη Λισαβόνα συνετρίβη στον λόφο της Σουπέργκα, πάνω από την πόλη. Χάθηκε ολόκληρη η ομάδα που είχε κατακτήσει πέντε συνεχόμενα πρωταθλήματα, το «Grande Torino».

Πέρασαν 27 χρόνια μέχρι ο Τορίνο να ξαναγίνει πρωταθλητής. Όταν το σκουντέτο ράφτηκε ξανά στη γρανάτα φανέλα, το καλοκαίρι του 1976, δεν ήταν απλώς ένα σύμβολο τίτλου. Ήταν η επιστροφή ενός συλλόγου στη θέση που είχε πριν από την τραγωδία.

Γι’ αυτό η σεζόν 1976-77 είχε τόσο μεγάλο βάρος. Ο Τορίνο έπαιζε και στο Κύπελλο Πρωταθλητριών, και πάλευε να κρατήσει τον τίτλο απέναντι στον μεγαλύτερο αντίπαλό του, στην ίδια του την πόλη.

Οι δύο φανέλες

Η φωτογραφία του ματς είναι έγχρωμη, και δείχνει τις δύο φανέλες όπως ήταν εκείνο το απόγευμα. Είναι από τις σπάνιες έγχρωμες φωτογραφίες ιταλικού ντέρμπι της δεκαετίας του ’70 που είναι ελεύθερες για χρήση, και γι’ αυτό είναι πολύτιμη: σε αυτήν φαίνονται καθαρά οι λεπτομέρειες που οι ασπρόμαυρες εικόνες της εποχής κρύβουν.

Ο Τορίνο φόρεσε τη γρανάτα φανέλα του, το βαθύ καφεκόκκινο χρώμα που είναι ταυτισμένο με τον σύλλογο, με γρανάτα σορτσάκι. Στο αριστερό στήθος δεν φορούσε το σήμα του συλλόγου, αλλά το σκουντέτο: την ασπίδα με τα χρώματα της ιταλικής σημαίας, που φοράει μόνο ο πρωταθλητής της προηγούμενης σεζόν. Για τον Τορίνο ήταν μια φανέλα σπάνια: η μοναδική σεζόν μετά τη Σουπέργκα που το σκουντέτο βρισκόταν στο δικό του στήθος. Ο γιακάς είναι απλός, χωρίς κουμπιά, και η φανέλα δεν έχει ούτε λογότυπο κατασκευαστή ούτε χορηγό.

Η Γιουβέντους φόρεσε τις κλασικές μαύρες και άσπρες κάθετες ρίγες, με λευκό σορτσάκι. Ο γιακάς είναι λευκός, σε στυλ πόλο. Και στο στήθος, αντί για σήμα, ένα μικρό αστέρι: το αστέρι των δέκα πρωταθλημάτων, που η Γιουβέντους είχε δικαίωμα να φορά από τη δεκαετία του ’50. Στην πλάτη, τα νούμερα είναι λευκά πάνω στις ρίγες, μεγάλα και απλά.

Ούτε στη μία ούτε στην άλλη φανέλα υπάρχει διαφήμιση. Το ιταλικό ποδόσφαιρο θα έβαζε χορηγούς στα στήθη λίγα χρόνια αργότερα, στις αρχές της δεκαετίας του ’80.

Τα δίδυμα του γκολ και ο Βαρόνος

Ο Τορίνο εκείνων των χρόνων ήταν μια ομάδα χτισμένη γύρω από δύο επιθετικούς. Ο Πάολο Πουλίτσι, γρήγορος, με δυνατό σουτ και με τα δύο πόδια, ήταν ο πρώτος σκόρερ του πρωταθλήματος του 1975-76, τη χρονιά του σκουντέτο. Ο Φραντσέσκο Γκρατσιάνι ήταν ο συμπαίκτης του που άνοιγε χώρους, κέρδιζε μονομαχίες και σκόραρε κι αυτός. Μαζί ήταν ένα δίδυμο που η Ιταλία δεν είχε δει συχνά.

Στη Γιουβέντους η επίθεση ήταν διαφορετική. Ο Ρομπέρτο Μπετέγκα, ψηλός και κομψός, ήταν ο σέντερ φορ. Δίπλα του ο Ρομπέρτο Μπονινσένια, ο «Μπονίμπα», ένας έμπειρος επιθετικός που, όπως έγραψαν τότε, είχε «ακόμα πολλή μπίρα μέσα του». Και στη δεξιά πλευρά ο Φράνκο Καούζιο, ο Βαρόνος, με τις ντρίμπλες και τις σέντρες του.

Στην άμυνα της Γιουβέντους έπαιζε ένας νεαρός λίμπερο, ο Γκαετάνο Σιρέα, ο παίκτης που στη φωτογραφία του ντέρμπι πέφτει στο τάκλιν απέναντι στον Γκρατσιάνι. Στο κέντρο, ο Ρομέο Μπενέτι, σκληρός και ακούραστος.

Το Κομουνάλε, το γήπεδο των δύο

Το ντέρμπι παίχτηκε στο Στάντιο Κομουνάλε, το γήπεδο που μοιράζονταν οι δύο ομάδες της πόλης. Κάθε ντέρμπι ήταν, με κάποιον τρόπο, και εντός και εκτός έδρας για όλους. Άλλαζε μόνο ποια ομάδα ήταν τυπικά γηπεδούχος και ποια κερκίδα γέμιζε με ποια χρώματα.

Εκείνο το απόγευμα του Απριλίου γηπεδούχος ήταν ο Τορίνο. Γι’ αυτό στη φωτογραφία ο Γκρατσιάνι παίζει με τη γρανάτα και η Γιουβέντους με τις ρίγες της, χωρίς αλλαγή χρωμάτων: οι δύο φανέλες δεν μοιάζουν σε τίποτα, και δεν χρειάστηκε ποτέ καμία από τις δύο ομάδες να φορέσει την εκτός έδρας της στο ντέρμπι.

Στο βάθος της φωτογραφίας φαίνονται οι κερκίδες γεμάτες και οι διαφημιστικές πινακίδες γύρω από το γήπεδο. Πάνω στις φανέλες, καμία.

Πώς φτάσαμε στο ντέρμπι

Στις πέντε πρώτες αγωνιστικές οι δύο ομάδες προχωρούσαν μαζί. Στο πρώτο ντέρμπι της χρονιάς, στην όγδοη αγωνιστική, η Γιουβέντους είχε έναν βαθμό προβάδισμα, αλλά ο Τορίνο νίκησε, με γκολ των δύο «διδύμων», και την προσπέρασε.

Η Γιουβέντους του Τζοβάνι Τραπατόνι απάντησε. Με τον Μάρκο Ταρντέλι, έναν πρώην αμυντικό, στο κέντρο, και τον Ρομπέρτο Μπετέγκα μπροστά, πέρασε στην κορυφή στις 27 Φεβρουαρίου, όταν ο Τορίνο έχασε στη Ρώμη. Ήταν η μοναδική ήττα του Τορίνο σε όλη τη σεζόν.

Έτσι, στο ντέρμπι του Απριλίου, η Γιουβέντους ήταν μπροστά με έναν βαθμό. Μια νίκη του Τορίνο θα τον έφερνε ξανά στην κορυφή.

Ο αγώνας

Η Γιουβέντους μπήκε καλύτερα. Νωρίς στο ματς ο Φράνκο Καούζιο, ο δεξιός εξτρέμ που οι Ιταλοί έλεγαν «ο Βαρόνος» για την κομψότητά του, έβαλε τη Γιουβέντους μπροστά.

Ο Τορίνο απάντησε σχεδόν αμέσως. Ο Πάολο Πουλίτσι, ο πρώτος σκόρερ του προηγούμενου πρωταθλήματος, ισοφάρισε λίγα λεπτά αργότερα.

Από εκεί και πέρα κανείς δεν βρήκε δίχτυα. Το ματς τελείωσε 1-1. Η Γιουβέντους κράτησε τον βαθμό διαφοράς.

Η φωτογραφία του αγώνα δείχνει τη στιγμή που ο Γκρατσιάνι ξεφεύγει από το τάκλιν του Γκαετάνο Σιρέα, ενώ ο Ρομέο Μπενέτι, με το Νο10 της Γιουβέντους, προσπαθεί να τον κλείσει και ο διαιτητής παρακολουθεί από κοντά. Είναι η εικόνα όλου του πρωταθλήματος: η γρανάτα φανέλα ανάμεσα σε δύο ριγέ, χωρίς να μπορεί κανείς να ξεφύγει.

Το ντέρμπι εκείνο έχει σωθεί και σε έγχρωμη τηλεοπτική εικόνα. Ήταν η χρονιά που η ιταλική τηλεόραση περνούσε στο χρώμα, και το πρώτο ημίχρονο του αγώνα μεταδόθηκε έγχρωμο. Χάρη σε αυτό, οι φανέλες του 1977 δεν είναι μόνο γκρίζες σκιές σε ασπρόμαυρο φιλμ: η γρανάτα έχει το χρώμα της, οι ρίγες τη λάμψη τους, και το σκουντέτο στο στήθος του Τορίνο ξεχωρίζει με το πράσινο, το λευκό και το κόκκινο.

Αναπαραγωγή βίντεο

Άνοιγμα στο YouTube ↗

Τα στοιχεία του αγώνα

• Αγώνας: Τορίνο – Γιουβέντους 1-1
• Διοργάνωση: Serie A 1976-77
• Ημερομηνία: 3 Απριλίου 1977
• Γήπεδο: Στάντιο Κομουνάλε, Τορίνο
• Γκολ: Καούζιο (Γιουβέντους), Πουλίτσι (Τορίνο)
• Προπονητές: Λουίτζι Ραντίτσε (Τορίνο), Τζοβάνι Τραπατόνι (Γιουβέντους)

Το μετά: 51 και 50

Μετά το ντέρμπι η Γιουβέντους κράτησε τον έναν βαθμό ως την 26η αγωνιστική, όταν μια ισοπαλία στην Περούτζια επέτρεψε στον Τορίνο να την πιάσει. Τη βδομάδα που ακολούθησε, ένα γκολ του Τζουζέπε Φουρίνο στο τέλος έδωσε στη Γιουβέντους τη νίκη επί της Νάπολι, και οι ασπρόμαυροι πήραν ξανά το προβάδισμα.

Δεν το άφησαν. Κέρδισαν και τα τρία τελευταία ματς. Στις 22 Μαΐου 1977, με νίκη στη Γένοβα επί της Σαμπντόρια, η Γιουβέντους κατέκτησε το πρωτάθλημα με 51 βαθμούς. Ο Τορίνο τελείωσε με 50.

Ήταν ρεκόρ για πρωτάθλημα με 16 ομάδες. Ο Τορίνο είχε χάσει μόλις ένα ματς σε όλη τη σεζόν και πάλι δεν του έφτασε.

Τέσσερις μέρες νωρίτερα, η Γιουβέντους είχε σηκώσει και το Κύπελλο UEFA, τον πρώτο ευρωπαϊκό της τίτλο. Η χρονιά που ξεκίνησε με τον Τορίνο πρωταθλητή τελείωσε ως η χρονιά της Γιουβέντους.

Αναπαραγωγή βίντεο

Άνοιγμα στο YouTube ↗

Το τελευταίο σκουντέτο στη γρανάτα

Για τον Τορίνο, η φανέλα με το σκουντέτο του 1976-77 έμεινε η τελευταία του είδους. Από τότε ο σύλλογος δεν ξανακέρδισε πρωτάθλημα, και το τρίχρωμο ασπιδάκι δεν ξαναράφτηκε στη γρανάτα φανέλα.

Γι’ αυτό η εικόνα του Γκρατσιάνι στο ντέρμπι, με το σκουντέτο στο στήθος και δύο ριγέ φανέλες γύρω του, έχει κάτι το μελαγχολικό. Είναι η τελευταία φορά που ο Τορίνο έπαιξε ντέρμπι ως πρωταθλητής.

Δύο φανέλες, ένα ντέρμπι

Η γρανάτα με το σκουντέτο και η ριγέ με το αστέρι. Δύο φανέλες χωρίς χορηγό, χωρίς λογότυπο κατασκευαστή, χωρίς τίποτα περιττό. Μόνο χρώματα και σύμβολα τίτλων: το σκουντέτο του πρωταθλητή και το αστέρι των δέκα πρωταθλημάτων.

Εκείνο το απόγευμα του Απριλίου, η μία φανέλα υπερασπιζόταν έναν τίτλο και η άλλη τον κυνηγούσε. Στο τέλος της σεζόν, το σκουντέτο άλλαξε στήθος.