Άγιαξ – ΠΣΒ Αϊντχόφεν: Δύο φάουλ του Λέρμπι, ο Κρόιφ με το 14 να κουτσαίνει και το κοκοράκι της Le Coq Sportif στο στήθος του πρωταθλητή

Την Κυριακή 18 Απριλίου 1982 το Ολυμπιακό Στάδιο του Άμστερνταμ γέμισε για τον αγώνα που στην Ολλανδία λέγεται «De Topper»: Άγιαξ – ΠΣΒ Αϊντχόφεν. Οι δύο ομάδες είχαν φτάσει στο ραντεβού ισόβαθμες στην κορυφή της Eredivisie, με λίγες αγωνιστικές να απομένουν.

Ο Άγιαξ νίκησε 3-0, με όλα τα γκολ στο δεύτερο ημίχρονο: δύο φάουλ του Σόρεν Λέρμπι και ένα του Ντικ Σχόεναϊκερ. Στο γήπεδο ήταν και ο Γιόχαν Κρόιφ, με το 14 στην πλάτη, στη δεύτερη του περίοδο στον σύλλογο.

Εδώ θα δούμε τον αγώνα μέσα από τις φανέλες του. Υπάρχει ολόκληρη σειρά φωτογραφιών του ματς από το Anefo, στο Εθνικό Αρχείο της Ολλανδίας, με άδεια CC0, και οι ασπρόμαυρες εικόνες δείχνουν με καθαρότητα το κοκοράκι της Le Coq Sportif, τη σκούρα κεντρική ζώνη του Άγιαξ και το τριφύλλι της adidas στην ΠΣΒ.

De Topper: ο Άγιαξ απέναντι στην ΠΣΒ

Ο αγώνας Άγιαξ – ΠΣΒ είναι γνωστός ως «De Topper». Μαζί με τη Φέγενορντ, οι δύο ομάδες αποτελούν τις τρεις μεγάλες του ολλανδικού ποδοσφαίρου. Το «De Klassieker» με τη Φέγενορντ θεωρείται πιο φορτισμένο, όμως οι αναμετρήσεις Άγιαξ – ΠΣΒ έχουν γίνει πιο έντονες τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες.

Η πρώτη τους συνάντηση στο πρωτάθλημα έγινε στις 12 Απριλίου 1931 και τελείωσε 4-2 υπέρ του Άγιαξ. Στις αρχές της δεκαετίας του ’80 η αναμέτρηση ήταν ήδη μεγάλη υπόθεση: ο Άγιαξ κέρδισε 5-2 στο Άμστερνταμ τον Σεπτέμβριο του 1980, η ΠΣΒ νίκησε 3-1 εκτός έδρας τον Μάρτιο του 1981, και ο Άγιαξ κέρδισε 2-1 στο Κύπελλο τον Μάιο του 1981.

Πριν από το ματς

Η σεζόν 1981-82 ήταν η χρονιά της ανάκαμψης του Άγιαξ. Ο Σόρεν Λέρμπι, Δανός μέσος, είχε γίνει αρχηγός το καλοκαίρι του 1981, και ο νεαρός επιθετικός Βιμ Κιφτ είχε κάνει ντεμπούτο στις 4 Μαΐου 1980, πριν γίνει 18 ετών. Τον Δεκέμβριο του 1981 ο Γιόχαν Κρόιφ υπέγραψε συμβόλαιο παίκτη μέχρι το καλοκαίρι του 1983, μετά το πέρασμά του από την Αμερική και τη Λεβάντε. Προπονητής του Άγιαξ εκείνη τη σεζόν ήταν ο Κουρτ Λίντερ, όπως δείχνουν η λεζάντα του Anefo για την προπόνηση πριν από τον αγώνα και η σελίδα της Wikipedia για την αντιπαλότητα.

Η ΠΣΒ είχε στον πάγκο της τον Τεΐς Λίμπρεχτς, που ήταν προπονητής της από το 1980 ως το 1983. Η δεύτερη θέση εκείνης της χρονιάς ήταν η υψηλότερη που πέτυχε με την ομάδα. Στον πρώτο γύρο του πρωταθλήματος, στις 24 Οκτωβρίου 1981, η ΠΣΒ είχε κερδίσει 3-0 στο Αϊντχόφεν, και ο Άγιαξ είχε λόγο να απαντήσει.

Οι δύο φανέλες του αγώνα

Ο Άγιαξ έπαιζε εντός έδρας και φόρεσε την κλασική του λευκή φανέλα, με τη σκούρα κεντρική κάθετη ζώνη, μαζί με λευκό σορτς. Η ΠΣΒ φόρεσε μια φανέλα με σκούρο κορμό και ανοιχτά μανίκια, με το λογότυπο της adidas. Στις ασπρόμαυρες φωτογραφίες δεν μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ποια ήταν η απόχρωση: το πιθανότερο είναι ότι ήταν κόκκινη, όμως δεν το επιβεβαιώσαμε από έγχρωμη εικόνα.

The Shirt: η λευκή φανέλα του Άγιαξ 1981-82

Η φανέλα του Άγιαξ ήταν έργο της γαλλικής Le Coq Sportif, που έντυνε τον σύλλογο από το 1980 ως το 1982. Το βασικό χρώμα είναι το λευκό, και στο κέντρο, από τον γιακά ως το στρίφωμα, τρέχει μια φαρδιά κάθετη ζώνη, που στην ασπρόμαυρη φωτογραφία φαίνεται σκούρη. Είναι η ζώνη που κάνει τη φανέλα του Άγιαξ αναγνωρίσιμη από μακριά, και ο λευκός αριθμός στην πλάτη κάθεται ακριβώς πάνω της.

Ο γιακάς είναι πολό, με σκούρο χρώμα στο εσωτερικό του, που συνεχίζει τη ζώνη. Τα μανίκια είναι κοντά και λευκά, με σκούρο ριμπ στο στρίφωμα. Το σχέδιο είναι καθαρό, χωρίς ρίγες και χωρίς πρόσθετα στοιχεία.

Στο στήθος, πάνω στη ζώνη και προς τη μία πλευρά, υπάρχει το μικρό τριγωνικό λογότυπο της Le Coq Sportif με το κοκοράκι. Το ίδιο κοκοράκι εμφανίζεται και στο λευκό σορτς, κοντά στο πόδι. Είναι το μόνο ορατό στοιχείο στο μπροστινό μέρος εκτός από το σήμα του συλλόγου.

Χωρίς χορηγό στο στήθος

Στις φωτογραφίες του αγώνα η φανέλα του Άγιαξ δεν έχει χορηγό. Σύμφωνα με τη Wikipedia, οι διαφημίσεις στις φανέλες επιτράπηκαν στην Eredivisie το 1982, και η ΠΣΒ είχε ως χορηγό τη Philips από τότε ως το 2016, ενώ ο Άγιαξ έφερε την ένδειξη της TDK από το 1982. Ο αγώνας της 18ης Απριλίου, όμως, παίχτηκε ακόμα με φανέλες χωρίς διαφήμιση, και γι’ αυτό στο πεδίο του χορηγού γράφουμε παύλα.

Η φανέλα της ΠΣΒ

Η ΠΣΒ φορούσε adidas, και η Wikipedia γράφει ότι η συνεργασία με τη γερμανική εταιρεία κράτησε από το 1974 ως το 1995, οπότε η ομάδα του 1982 βρισκόταν στη μέση μιας μακράς περιόδου adidas. Η φανέλα έχει στρογγυλό ανοιχτόχρωμο λαιμό, ανοιχτά ραγκλάν μανίκια και στο στήθος το τριφύλλι της εταιρείας.

Το σορτς της ΠΣΒ είναι σκούρο, με τις τρεις χαρακτηριστικές ρίγες της adidas στο πλάι. Ρίγες φαίνονται και στα μανίκια, ενώ στις φωτογραφίες διακρίνονται και παπούτσια με τις τρεις ρίγες. Η ΠΣΒ δεν έχει χορηγό στη φανέλα, όπως και ο Άγιαξ.

Οι ενδεκάδες

Για τον Άγιαξ, η ενδεκάδα που καταγράφει το afc-ajax.info (και όχι οι αριθμοί φανέλας) είναι:

• Τερματοφύλακας: Χανς Γκάλιε
• Άμυνα: Έντο Όφχοφ, Βιμ Γιάνσεν, Φρανκ Ράικαρντ, Πέτερ Μπόεβε
• Άξονας: Ντικ Σχόεναϊκερ, Σόρεν Λέρμπι, Γιόχαν Κρόιφ, Γκέραλντ Φανενμπούργκ
• Επίθεση: Βιμ Κιφτ, Γεσπέρ Όλσεν
• Αναπληρωματικοί που μπήκαν: Τσεού Λα Λινγκ, Κεγιέ Μολεναάρ

Την ενδεκάδα της ΠΣΒ δεν βρήκαμε σε δεύτερη πηγή, γι’ αυτό δεν τη γράφουμε. Από τις φωτογραφίες και τις λεζάντες φαίνεται ο τερματοφύλακας Φαν ντερ Μέλεν και ο Ρενέ φαν ντερ Κέρκχοφ, και, στη λεζάντα του Anefo, ο προπονητής Τεΐς Λίμπρεχτς.

Το πρώτο ημίχρονο: 0-0

Το πρώτο ημίχρονο τελείωσε 0-0, και τα γκολ ήρθαν όλα μετά το διάλειμμα. Η σειρά φωτογραφιών του Anefo ξεκινά από τον αγώνα, αλλά η λεζάντα δεν γράφει σε ποιο λεπτό τραβήχτηκε κάθε εικόνα, οπότε δεν τις τοποθετούμε με λεπτά.

Το δεύτερο ημίχρονο: δύο φάουλ και ένα γκολ

Στο δεύτερο ημίχρονο ο Άγιαξ έκανε τη διαφορά, και η φωτογραφία με τον Κιφτ και τον Λα Λινγκ δείχνει πώς: οι παίκτες του Άγιαξ έσπαγαν την άμυνα της ΠΣΒ μέσα σε στενό χώρο, τρεις με λευκή φανέλα και σκούρη ζώνη απέναντι σε τρεις με τα ανοιχτά ραγκλάν μανίκια της adidas.

Ο Λέρμπι σκόραρε δύο φορές από άμεσο φάουλ, και η ΠΣΒ δεν βρήκε απάντηση. Οι πηγές διαφωνούν για το λεπτό των δύο γκολ, γι’ αυτό δεν τα γράφουμε με λεπτό. Το τρίτο γκολ ήρθε προς το τέλος, με τον Ντικ Σχόεναϊκερ, μετά από πάσα του Τσεού Λα Λινγκ, του παίκτη που είχε πάρει τη θέση του Κρόιφ.

Στη φωτογραφία ο τερματοφύλακας της ΠΣΒ, με σκούρα φανέλα και το νούμερο 1, είναι ξαπλωμένος στον αέρα, ενώ η μπάλα φαίνεται δεξιά του. Στο βάθος παρακολουθούν παίκτες και των δύο ομάδων.

Ο Γεσπέρ Όλσεν φοράει το 7 στην πλάτη, όπως φαίνεται στην εικόνα, σε λευκό αριθμό, όπως και το 14 του Κρόιφ. Ο φωτογράφος τον έπιασε στο πλάνο στο έδαφος, δίπλα στον τερματοφύλακα.

Ο Κρόιφ βγαίνει κουτσαίνοντας

Η Anefo κράτησε και τη στιγμή που ο Κρόιφ βγήκε από το χορτάρι. Οι φωτογραφίες έχουν λεζάντες που τον περιγράφουν να βγαίνει κουτσαίνοντας, και το afc-ajax.info γράφει ότι αντικαταστάθηκε από τον Τσεού Λα Λινγκ στο δεύτερο ημίχρονο. Τον λόγο της αλλαγής δεν τον επιβεβαιώσαμε σε δεύτερη πηγή, και γι’ αυτό δεν τον ερμηνεύουμε.

Φαίνεται ο Κρόιφ από το πλάι: το λευκό μανίκι με το σκούρο ριμπ, η σκούρη ζώνη στον κορμό και το λευκό σορτς.

Από την ίδια σειρά είναι και η φωτογραφία με τον Κρόιφ να κάθεται στο χορτάρι δίπλα στον Ρενέ φαν ντερ Κέρκχοφ της ΠΣΒ, που κι εκείνος βγήκε τραυματίας από τον αγώνα, όπως δείχνουν δύο άλλες εικόνες του Anefo, με τους βοηθούς να τον μεταφέρουν. Στην εικόνα φαίνονται και οι αριθμοί 6 και 11 σε παίκτες του Άγιαξ, χωρίς να επιβεβαιώνουμε ποιοι ήταν.

Η σεζόν του τίτλου

Ο Άγιαξ τερμάτισε πρώτος με 56 βαθμούς (26 νίκες, 4 ισοπαλίες, 4 ήττες) και με γκολ 117-42. Η ΠΣΒ ήταν δεύτερη με 51 βαθμούς (24 νίκες, 3 ισοπαλίες, 7 ήττες) και 81-38. Τρίτη έμεινε η ΑΖ ’67 με 47. Ήταν ο 20ός τίτλος του Άγιαξ, και η διαφορά γκολ του (+75, έναντι +43 της ΠΣΒ) δείχνει πόσο επιθετική ήταν η ομάδα.

Ο Κιφτ ήταν ο πρώτος σκόρερ του πρωταθλήματος με 32 γκολ. Ο Λέρμπι κέρδισε με τον Άγιαξ πρωταθλήματα τις σεζόν 1978-79, 1979-80, 1981-82 και 1982-83. Η επόμενη χρονιά έφερε το νταμπλ, με πρωτάθλημα και Κύπελλο το 1983.

Τα στοιχεία του αγώνα

• Αγώνας: Άγιαξ – ΠΣΒ Αϊντχόφεν 3-0 (ημίχρονο 0-0)
• Διοργάνωση: Eredivisie 1981-82
• Ημερομηνία: Κυριακή 18 Απριλίου 1982
• Γήπεδο: Ολυμπιακό Στάδιο, Άμστερνταμ
• Θεατές: 53.768 (afc-ajax.info) ή 60.000 (worldfootball)
• Διαιτητής: Γιαν Κάιζερ
• Γκολ Άγιαξ: Λέρμπι (φάουλ), Λέρμπι (φάουλ), Σχόεναϊκερ (ασίστ Λα Λινγκ), όλα στο δεύτερο ημίχρονο
• Αλλαγές Άγιαξ: Κρόιφ → Λα Λινγκ, Όλσεν → Μολεναάρ
• Προπονητές: Κουρτ Λίντερ (Άγιαξ), Τεΐς Λίμπρεχτς (ΠΣΒ)
• Φανέλες: Άγιαξ, Le Coq Sportif, λευκή με σκούρη κεντρική ζώνη, χωρίς χορηγό. ΠΣΒ, adidas, σκούρος κορμός με ανοιχτά μανίκια

Το μετά

Ο Άγιαξ κέρδισε το πρωτάθλημα με πέντε βαθμούς διαφορά. Τη σεζόν 1982-83 η ΠΣΒ κέρδισε 4-0 στις 9 Οκτωβρίου 1982, και τον Μάρτιο του 1983 οι δύο ομάδες έφεραν 3-3 στο πρωτάθλημα. Ο Άγιαξ πήρε ξανά το πρωτάθλημα και το Κύπελλο, ενώ στις 30 Μαρτίου 1983 νίκησε την ΠΣΒ 2-0 στο Κύπελλο.

Το 1983 η ομάδα της 18ης Απριλίου διαλύθηκε. Ο Λέρμπι πήγε στη Μπάγερν Μονάχου για να αντικαταστήσει τον Πάουλ Μπράιτνερ. Ο Κιφτ έφυγε για την Πίζα. Ο Κρόιφ, που ήθελε να παρατείνει το συμβόλαιό του για μία ακόμα χρονιά, δεν τα βρήκε με τον Τομ Χάρμσεν του διοικητικού συμβουλίου και υπέγραψε στη Φέγενορντ, τον μεγάλο αντίπαλο.

Η φανέλα σε αριθμούς

• Κατασκευαστής Άγιαξ: Le Coq Sportif (1980-82)
• Κατασκευαστής ΠΣΒ: adidas (1974-95)
• Χρώματα Άγιαξ: λευκό με κεντρική σκούρη (κόκκινη) ζώνη
• Αριθμοί που φαίνονται: 14 (Κρόιφ), 7 (Όλσεν), 6 και 11 σε άλλους παίκτες του Άγιαξ
• Χορηγός: κανένας στις φωτογραφίες
• Φωτογραφίες: ασπρόμαυρες, από τη σειρά Anefo 932-1089 ως 932-1098
• Τα σχήματα που ξεχωρίζουν: κοκοράκι Le Coq Sportif, τριφύλλι και ρίγες adidas

Οι φωτογραφίες του Anefo είναι ασπρόμαυρες και δεν δείχνουν το κόκκινο της ζώνης, δείχνουν όμως πώς φοριέται μια φανέλα μέσα σε έναν πραγματικό αγώνα. Η ζώνη χαράζει την πλάτη του Κρόιφ, το κοκοράκι κάθεται μικρό στο στήθος, και το 14 μένει λευκό πάνω στο σκούρο.