Σάλκε: Τα 6 σήματα από το 1924 μέχρι σήμερα, από το κυκλικό «0S4» των έξι πρώτων τίτλων ώς το μπλε «G» του Βάλτινς-Αρένα
Τα έξι σήματα της Σάλκε 04, από το κυκλικό «0S4» του 1924 και το «G» του 1945 ώς το σημερινό μπλε-λευκό σήμα του 1995, με τα δύο ανοιχτά ερωτήματα για τις χρονολογίες της δεκαετίας του ’60 και του ’70 και τις φανέλες της Adidas όπου φαίνονται.
10 λεπτά ανάγνωση1.971 λέξεις
Ένα «G» που κρύβει ένα σφυρί
Το σήμα της Σάλκε δεν είναι απλώς ένας κύκλος με γράμματα. Η γερμανική Wikipedia γράφει ότι το σήμα της ομάδας δείχνει από το 1945 ένα στυλιζαρισμένο «G», που περιβάλλει το «S04». Το «G» παραπέμπει στο Γκέλζενκιρχεν, και το 1958 σχεδιάστηκε έτσι ώστε να σχηματίζει έναν στυλιζαρισμένο ορυχειακό σφυρί, τον «Schlägel», ως υπενθύμιση των χρόνων της ίδρυσης στα ανθρακωρυχεία της περιοχής.
Στο αρχείο μας υπάρχουν έξι σήματα, από το 1924 ώς σήμερα. Η γερμανική και η αγγλική Wikipedia δεν συμφωνούν σε όλες τις χρονολογίες των δεκαετιών του ’60 και του ’70, και το κείμενο το λέει όπου συμβαίνει.






Πριν από το σήμα: Westfalia, κόκκινο και κίτρινο
Η ιστορία ξεκινά στις 4 Μαΐου 1904. Κατά τον θρύλο, δέκα έφηβοι, μαθητές και μαθητευόμενοι στο ορυχείο Consolidation και στο εργοστάσιο οικιακών συσκευών Küppersbusch, συναντήθηκαν στην οδό Hauergasse, στη συνοικία Σάλκε του Γκέλζενκιρχεν, και ίδρυσαν τη Westfalia Schalke. Τα χρώματα ήταν τότε το κόκκινο και το κίτρινο.
Η ομάδα δεν έγινε δεκτή στην ομοσπονδία και το 1912 ενώθηκε με τον γυμναστικό σύλλογο Schalker Turnverein 1877. Το 1919 οι δύο σύλλογοι ενώθηκαν οριστικά στον Turn- und Sportverein Schalke 1877. Το επίσημο site του συλλόγου προσθέτει ότι ήδη στις 21 Νοεμβρίου 1913 οι ποδοσφαιριστές είχαν ζητήσει νέα εμφάνιση στα χρώματα μπλε και λευκό. Για όλα αυτά τα χρόνια δεν έχουμε βρει σήμα που να μπορούμε να δείξουμε.
1924–45: το «0S4»
Στις 5 Ιανουαρίου 1924 οι ποδοσφαιριστές αποχώρησαν από τον γυμναστικό σύλλογο, σε μια συνεδρίαση στο καφενείο του Oeldemann, και διάλεξαν το όνομα Fußballklub Schalke 04 και τα χρώματα μπλε και λευκό. Το «04» στο όνομα, γράφει η αγγλική Wikipedia, προέρχεται από το έτος ίδρυσης 1904. Από εκείνη τη χρονιά ο σύλλογος έγινε γνωστός και ως «Die Königsblauen», οι «βασιλικοί μπλε».
Το πρώτο σήμα της συλλογής μας, που η γερμανική Wikipedia και ο τίτλος του αρχείου στο Commons αποδίδουν στα χρόνια 1924–45, είναι ένας λευκός δίσκος σε λεπτό μωβ-μπλε κύκλο. Μέσα του το όνομα του συλλόγου γράφεται οριζόντια: στα αριστερά ένα ψηλό, στενό «0», στη μέση ένα χοντρό, κυματιστό «S» που μοιάζει σχεδιασμένο με πινέλο, και δεξιά ένα λεπτό «4». Δεν υπάρχει «G» ούτε κανένα εραλδικό σύμβολο.

Αυτό είναι το σήμα των χρόνων που έφεραν στη Σάλκε τη μεγάλη της δόξα. Η αγγλική Wikipedia γράφει ότι η ομάδα μετά το 1924 έγινε η κυρίαρχη του τόπου, με ένα ύφος παιχνιδιού που βασιζόταν σε σύντομες, γρήγορες πάσες και λέγεται «Schalker Kreisel», και ότι το πρώτο της εθνικό πρωτάθλημα ήρθε το 1934, με 2-1 επί της Νυρεμβέργης. Ακολούθησαν οι τίτλοι του 1935 (6-4 επί της Στουτγκάρδης), του 1937, του 1939, του 1940 και του 1942. Και οι έξι τίτλοι πέφτουν μέσα στα χρόνια αυτού του σήματος, αν δεχτούμε την περίοδο που αναγράφεται στο αρχείο. Το 1928 η ομάδα μετονομάστηκε σε FC Gelsenkirchen-Schalke 04, για να ευχαριστήσει την πόλη που συνέβαλε στο κόστος του νέου γηπέδου Glückauf-Kampfbahn.
1945–58: το λεπτό «G» και ο έβδομος τίτλος
Το δεύτερο σήμα είναι αυτό που φέρνει το «G». Στο κέντρο ενός χοντρού μπλε δαχτυλιδιού, μια λεπτή καμπύλη γραμμή σχηματίζει ένα «G» που κλείνει γύρω από ένα «S» με πατούρες, και από κάτω, σε λεπτά γράμματα, το «04». Η γερμανική Wikipedia γράφει ότι από το 1945 το σήμα της Σάλκε δείχνει ένα τέτοιο στυλιζαρισμένο «G» που περιβάλλει το «S04».

Το 1945, με τη Γερμανία σε χάος, η Σάλκε έπαιξε μόλις δύο αγώνες, Το 20-0 επί της SpVgg Herten, σημειώνει η ίδια πηγή, έλεγε περισσότερα για το εξασθενημένο γερμανικό ποδόσφαιρο παρά για την ομάδα. Το 1955 έχασε 2-3 από την Καρλσρούης στον τελικό του Κυπέλλου, και το 1958 ήρθε ο τελευταίος της εθνικός τίτλος ως σήμερα: νίκη 3-0 επί της Χάμπουργκερ.
1958–71: ο χοντρός κύκλος και το σφυρί
Εδώ τα σημεία της συλλογής αρχίζουν να διαφωνούν. Η γερμανική Wikipedia βάζει ένα σήμα για την περίοδο 1958–71, και η αγγλική δύο διαφορετικά: ένα για το 1958–60 και ένα για το 1960–78. Το αρχείο που κρατάμε ως κύριο είναι της γερμανικής εκδοχής, γιατί η σειρά της καλύπτει το χρονικό χωρίς κενά.
Το σήμα αυτό είναι πιο δυνατό από τα προηγούμενα: ένας παχύς μπλε κύκλος, ένας λεπτός λευκός δακτύλιος μέσα του, και μια συμπαγής μπλε επιφάνεια που σχηματίζει το «G» με την κάθετη γραμμή του να τρέχει κατά μήκος της αριστερής πλευράς. Πάνω της, σε λευκό, το «S», και από κάτω το «04». Η γερμανική Wikipedia λέει ότι το «G» πήρε το 1958 τη μορφή που αφήνει να διαφανεί ο στυλιζαρισμένος Schlägel, το σφυρί του ανθρακωρύχου που αναφέρεται στο παρελθόν της ομάδας. Είναι η πρώτη φορά που το «G» είναι μάζα και όχι περίγραμμα.

Η αγγλική Wikipedia έχει δύο ακόμη αρχεία που δεν μπήκαν στη σειρά μας γιατί οι περίοδοί τους επικαλύπτονται με τις γερμανικές: ένα σκούρο μπλε σήμα με διπλό κύκλο (1958–60 κατά την αγγλική) και ένα μπλε-λευκό, με περιγράμματα, που μοιάζει πολύ με αυτό του 1978 (1960–78 κατά την αγγλική). Τα δείχνουμε εδώ, χωρίς να ισχυριζόμαστε ποιο είναι το «σωστό».


*Τα δύο σήματα της αγγλικής Wikipedia για το 1958–60 και το 1960–78. Εικόνα: Wikimedia Commons*
1971–78: το γαλάζιο με τη γραφή
Το τέταρτο, και πιο ασυνήθιστο, σήμα της σειράς μας είναι μια γαλάζια πλάκα με τη γραφή «F.C.Schalke04» γύρω από την κορυφή, κυκλικά, σε λευκά γράμματα, και μέσα της ένα «G» με «S» και «04», πλαισιωμένο από τρεις λεπτούς ομόκεντρους κύκλους. Η γερμανική Wikipedia το βάζει στα χρόνια 1971–78 και τον τίτλο του αρχείου τον γράφει ως «Von 1971 bis 1978». Είναι το μόνο της συλλογής με γραφή και το μόνο σε ανοιχτό γαλάζιο.

Η περίοδος είναι η πιο ταραχώδης του συλλόγου στη μεταπολεμική εποχή. Η αγγλική Wikipedia γράφει ότι η Σάλκε το 1971-72 τερμάτισε δεύτερη πίσω από τη Μπάγερν και κέρδισε το δεύτερο Κύπελλό της, αλλά βρέθηκε στη δίνη του σκανδάλου στημένων αγώνων της Bundesliga. Η έρευνα έδειξε ότι η Σάλκε έπαιξε εσκεμμένα να χάσει με 0-1 από την Άρμινια Μπίλεφελντ στις 17 Μαΐου, και αρκετοί παίκτες, μεταξύ τους οι Κλάους Φίσερ, «Σταν» Λιμπούντα και Κλάους Φίχτελ, τιμωρήθηκαν.
1978–95: οι τρεις κύκλοι του «Kreisel»
Το σήμα του 1978–95 είναι ένας λευκός δίσκος, τρεις ομόκεντροι μπλε δακτύλιοι στην περιφέρεια, και στη μέση ένα καθαρό, ορθογώνιο «G» με το «S» και το «04» σε λευκό πάνω σε μπλε. Η γερμανική Wikipedia γράφει ότι το εξωτερικό όριο του σήματος αποτελούνταν «προσωρινά» από τρεις ομόκεντρους κύκλους, που προορίζονταν να απεικονίσουν το «Schalker Kreisel» της προπολεμικής εποχής, δηλαδή το «σβούρα» ύφος των πάσων.

Η αγγλική Wikipedia γράφει ότι υποβιβάστηκε στη δεύτερη κατηγορία το 1981-82, ανέβηκε, ξαναέπεσε το 1983-84, ανέβηκε το 1984 και υποβιβάστηκε ξανά το 1988, για να γυρίσει στην ελίτ το 1991-92. Από τη σεζόν αυτή έμεινε στην πρώτη κατηγορία ως το 2021.
1995: το σημερινό σήμα και οι «Euro Fighters»
Το τελευταίο σήμα ισχύει από το 1995, σύμφωνα και με τις δύο Wikipedia. Είναι το πιο καθαρό από όλα: ένας παχύς μπλε δακτύλιος, λευκό φόντο, και μέσα του το «G» ως μπλε μάζα που φέρει λευκό «S» και «04», με τη λευκή οριζόντια λωρίδα του «G» να βγαίνει δεξιά. Δεν έχει κείμενο ούτε διακόσμηση.

Η πρώτη μεγάλη επιτυχία με το σήμα αυτό ήρθε το 1997. Η αγγλική Wikipedia γράφει ότι η Σάλκε κέρδισε τον τελικό του UEFA Cup 1996-97 επί της Ίντερ στα πέναλτι, με προπονητή τον Ολλανδό Χουμπ Στέβενς, και η ομάδα εκείνη βαφτίστηκε «Euro Fighters», όνομα που χρησιμοποιείται ακόμα από τους οπαδούς. Ο Στέβενς έγινε γνωστός για το «Die Null muss stehen», «το μηδέν πρέπει να μείνει». Ακολούθησαν Κύπελλα Γερμανίας το 2000-01, το 2001-02 και το 2010-11. Το 2001 η Σάλκε μετακόμισε στο Veltins-Arena.
Δίπλα δίπλα: τι αλλάζει από σήμα σε σήμα
Αν βάλεις τα έξι σήματα στη σειρά, η πρώτη διαφορά είναι ο κύκλος: λεπτός το 1924, χοντρός μπλε δακτύλιος το 1945 και το 1958, γαλάζιος δίσκος το 1971, τρεις λεπτοί δακτύλιοι το 1978 και ξανά χοντρός δακτύλιος από το 1995.
Η δεύτερη είναι τα γράμματα. Το 1924 η ομάδα γράφεται οριζόντια ως «0S4». Από το 1945 και μετά τα γράμματα στοιβάζονται, «S» πάνω και «04» κάτω, και τίποτα δεν ξαναγυρίζει στην οριζόντια γραφή. Η τρίτη είναι το «G»: λεπτή γραμμή το 1945, συμπαγής μάζα το 1958, και μια πιο αυστηρή, ορθογώνια μορφή από το 1978. Η τέταρτη είναι το χρώμα: μωβ-μπλε το 1924, έντονο μπλε το 1945 και το 1958, γαλάζιο το 1971 και πιο βαθύ μπλε από το 1978.
Τι δεν άλλαξε ποτέ
Σε όλα τα έξι σήματα υπάρχει το «S» και το «04». Κανένα δεν έχει ζώο ή εραλδικό θυρεό και κανένα δεν έχει αστέρι για τους τίτλους. Το μπλε και το λευκό που διάλεξε ο σύλλογος το 1924 έμειναν, και από το 1945 έμεινε και το «G» του Γκέλζενκιρχεν. Το κόκκινο και το κίτρινο του 1904 δεν επέστρεψαν ποτέ.
Το σήμα πάνω στη φανέλα
Στο Classic Football Shirts βρήκαμε τρεις φανέλες που δείχνουν πώς φαίνονταν τα σήματα στα στήθη. Η πρώτη είναι η εντός έδρας φανέλα με μακριά μανίκια της σεζόν 1991-92, με την Adidas και το trefoil της, σε σχέδιο με μεγάλες λευκές και μπλε επιφάνειες που σχηματίζουν σχήματα στο στήθος, και με χορηγό τη «R’activ» στο κέντρο. Το σήμα της εποχής, μικρό και κυκλικό, με το «G» και το «S04», βρίσκεται στο ύψος της καρδιάς. Η φανέλα είναι match issue, με το νούμερο 11 και το «SCHALKE» στην πλάτη.


Η δεύτερη φανέλα είναι η εντός έδρας του 1994-96, με τον χορηγό «KÄRCHER» στο στήθος, τρεις φαρδιές λευκές λωρίδες της Adidas στον ώμο και στην αρχή των μανικιών και το νούμερο 7 στην πλάτη, με τρισδιάστατα γράμματα. Το σήμα εδώ είναι μικρό, οβάλ, με το «S» και το «04». Από τη φωτογραφία μόνο δεν μπορούμε να πούμε ποια εκδοχή σήματος είναι ακριβώς, γι’ αυτό δεν το ισχυριζόμαστε.


Η τρίτη, του 2001-02, φέρει πια το σημερινό σήμα, δίπλα στο λογότυπο της Adidas, με χορηγό τη «Victoria Versicherungen», μια λευκή λωρίδα στο στήθος, λευκό γιακά και την ένδειξη «S04» στο πίσω μέρος του λαιμού. Στην πλάτη το «Mpenza» και το νούμερο 21.


Αργότερα το σήμα συνυπήρξε στο στήθος με τον ρωσικό όμιλο Gazprom, χορηγό από τις 9 Οκτωβρίου 2006 ώς τον Φεβρουάριο του 2022. Ο Ραούλ, που έπαιξε στη Σάλκε από το 2010 ώς το 2012, φοράει τη μπλε φανέλα της Adidas με το Gazprom.



*Ραούλ (μπλε), Τζέρμεϊν Τζόουνς (λευκή εκτός έδρας), Κλας-Γιαν Χούντελαρ (πράσινη): το ίδιο σήμα και χορηγός. Φωτογραφίες: DerHans04, Zenit, CFC Unofficial (Debs), Wikimedia Commons*
Όλα τα σήματα με μια ματιά
- 1924–45: «0S4» σε λεπτό κύκλο, οι έξι πρώτοι τίτλοι.
- 1945–58: λεπτό «G» γύρω από το «S04», ο τίτλος του 1958.
- 1958–71: χοντρός κύκλος και συμπαγές «G».
- 1971–78: γαλάζιο με τη γραφή «F.C.Schalke04».
- 1978–95: τρεις ομόκεντροι κύκλοι και ορθογώνιο «G».
- από το 1995: το σημερινό σήμα, με το UEFA Cup του 1997 και το Veltins-Arena.
Σχετικές ιστορίες φανελών
Κυριάκος Παπαδόπουλος: Το Νο14 της Σάλκε, μια κεφαλιά στο Ολυμπιαστάντιον και η μπλε φανέλα με το «Tausend Freunde» κρυμμένο στον γιακά
Μπλε φανέλα adidas με λευκό γιακά, λευκές ρίγες στους ώμους και στα μανίκια, το σήμα S04 στο στήθος και το Gazprom στο κέντρο: η Σάλκε του 2010-11, με την οποία ο 18χρονος Κυριάκος Παπαδόπουλος ξεκίνησε στη Γερμανία και μετά έπαιξε με το Νο14 βασικός στον τελικό του Κυπέλλου, μια νίκη 5-0 στο Βερολίνο.
Μανουέλ Νόιερ: Το παιδί του Γκελζενκίρχεν σήκωσε το Κύπελλο στο Βερολίνο με τη μαύρη φανέλα της Σάλκε και δέκα εβδομάδες μετά φορούσε το Νο1 της Μπάγερν
Στις 21 Μαΐου 2011 ήταν ο αρχηγός της Σάλκε στο 5-0 με τη Ντούισμπουργκ, με τη μαύρη φανέλα τερματοφύλακα της adidas και το Gazprom στο στήθος. Την 1η Ιουνίου υπέγραψε στη Μπάγερν, ενώ οι οπαδοί της σήκωναν πανό «Koan Neuer». Η ιστορία μιας μεταγραφής που κανείς στο Μόναχο δεν ήθελε στην αρχή.
Αντρέας Μέλερ: Ο ήρωας του Μονάχου που άλλαξε το κίτρινο με το μπλε της Γκελζενκίρχεν
Η κίτρινη φανέλα της Nike με το s.Oliver που ο Μέλερ φόρεσε στην Ντόρτμουντ του 1999-2000, και το βασιλικό μπλε της adidas που πήρε το καλοκαίρι του 2000 στη Σάλκε, η μεταγραφή που ένωσε δύο εχθρικές πλευρές του Ρουρ και κατέληξε στο «Meister der Herzen» και σε δύο Κύπελλα Γερμανίας.
Με βίντεο Ντόρτμουντ – Σάλκε: Το 4-4 μετά το 4-0
Η κίτρινη Puma της Ντόρτμουντ με το ματζέντα Evonik απέναντι στη μπλε adidas της Σάλκε με την Gazprom: στις 25 Νοεμβρίου 2017 η Ντόρτμουντ προηγήθηκε 4-0 μέσα σε 25 λεπτά, και η Σάλκε του Ντομένικο Τεντέσκο ισοφάρισε με κεφαλιά του Νάλντο στο 94ο λεπτό, στο πιο τρελό Revierderby.

