Άγιαξ 1972: Η λευκή φανέλα με την κόκκινη ζώνη, ο κόκκινος κόκορας στο στήθος και τα δύο γκολ του Κρόιφ στη Ρότερνταμ απέναντι στην ριγέ Ίντερ

Ντε Κάιπ, 31 Μαΐου 1972

Ένα χρόνο μετά το Γουέμπλεϊ, η Άγιαξ ξαναβρέθηκε σε τελικό Κυπέλλου Πρωταθλητριών, και αυτή τη φορά ο τελικός έγινε σχεδόν στο σπίτι της: στο Ντε Κάιπ της Ρότερνταμ, το γήπεδο της Φέγενορντ, λίγο έξω από την έδρα της Άγιαξ. Στις 31 Μαΐου 1972, μπροστά σε 61.354 θεατές, η ολλανδική ομάδα νίκησε 2-0 την Ίντερ με δύο γκολ του Γιόχαν Κρόιφ και πήρε το δεύτερο συνεχόμενο κύπελλό της. Ο διαιτητής ήταν ο Γάλλος Ρομπέρ Ελιές.

Ο τελικός αυτός θεωρείται από τις κορυφαίες στιγμές του «ολικού ποδοσφαίρου»: η Άγιαξ κράτησε την μπάλα και επιτέθηκε σχεδόν σε όλο το παιχνίδι, ενώ η Ίντερ υπερασπίστηκε με το «κατενάτσο» της, και η ιταλική ομάδα δεν βρήκε ποτέ τρόπο να απαντήσει. Για το jerseystories.gr όμως είναι και μια φανέλα που δεν μοιάζει με καμία άλλη: η λευκή με τη φαρδιά κόκκινη κάθετη ζώνη, με έναν μικρό κόκορα στο στήθος.

Οι φωτογραφίες του πρακτορείου Anefo, που τράβηξε ο Ρον Κρούν και φυλάσσονται στο Εθνικό Αρχείο της Ολλανδίας, είναι σε μεγάλο μέρος έγχρωμες, και έτσι το λευκό, το κόκκινο, το μπλε και το μαύρο των δύο φανελών φαίνονται όπως στο Ντε Κάιπ.

The Shirt: λευκό με κόκκινη κάθετη ζώνη

Η φανέλα της Άγιαξ στον τελικό του 1972 είναι λευκή και μακρυμάνικη. Στο κέντρο έχει μια φαρδιά κόκκινη κάθετη ζώνη, που ξεκινά από τον λαιμό και κατεβαίνει ως το τελείωμα της φανέλας, στενεύοντας ελαφρά προς τα κάτω. Δεξιά και αριστερά από τη ζώνη το σώμα και τα μανίκια είναι λευκά. Ο λαιμός δεν έχει ξεχωριστό γιακά: το κόκκινο της ζώνης συνεχίζεται πάνω και σχηματίζει μια κόκκινη λαιμόκοψη, που στη φωτογραφία του Πιτ Κάιζερ φαίνεται καθαρά να ακουμπά στον λαιμό.

Τα μανίκια τελειώνουν σε λευκή μανσέτα. Τα σορτς είναι λευκά και οι κάλτσες λευκές, με κόκκινη ζώνη στο πάνω μέρος. Η Άγιαξ είχε τη φανέλα αυτή ως εντός έδρας εμφάνιση και απέναντι στη ριγέ Ίντερ δεν χρειάστηκε αλλαγή χρωμάτων.

Στο στήθος, αριστερά στη φωτογραφία, φαίνεται ένα μικρό κόκκινο σήμα με κόκορα, το σήμα του κατασκευαστή Le Coq Sportif. Δεν υπάρχει έμβλημα του συλλόγου και δεν υπάρχει χορηγός: η φανέλα στηρίζεται μόνο στο σχέδιο. Η αγγλική Wikipedia δίνει τον Le Coq Sportif ως προμηθευτή της Άγιαξ από το 1973, οπότε η φωτογραφία του τελικού δείχνει τη σχέση ένα χρόνο νωρίτερα· δεν βρήκαμε δεύτερη πηγή για τον τελικό και γι’ αυτό το γράφουμε ως παρατήρηση από την εικόνα.

Στην πλάτη, η ζώνη συνεχίζεται και ο αριθμός μπαίνει πάνω της, με λευκό χρώμα. Στη φωτογραφία του αγώνα με τον Κάιζερ να πηδά, ο αριθμός 11 διαβάζεται καθαρά πάνω στο κόκκινο, και εκεί κλείνει και η περιγραφή της πλάτης: δεν φαίνεται όνομα, και δεν γράφουμε τίποτα που δεν φαίνεται.

Ο Κρόιφ φορούσε το 14, σύμφωνα με τις ενδεκάδες. Οι κάλτσες φαίνονται καλά σε άλλη φωτογραφία του Κάιζερ.

Η φανέλα της Ίντερ

Η Ίντερ φόρεσε τα κλασικά της μπλε και μαύρα, σε κάθετες ρίγες: ο κορμός και τα μανίκια έχουν φαρδιές κάθετες μαύρες και μπλε ρίγες, ο γιακάς είναι στρογγυλός και σκούρος, και στο στήθος έχει το σήμα του πρωταθλητή Ιταλίας, το τρίχρωμο «σκουντέτο» με ένα αστέρι από πάνω. Τα σορτς είναι μαύρα και οι κάλτσες μαύρες με μπλε ζώνη στο πάνω μέρος. Στην πλάτη υπάρχουν αριθμοί: το 3 του Φακέτι και το 10 του Ματσόλα φαίνονται στις φωτογραφίες από πίσω.

Η αντίθεση είναι καθαρή: από τη μια το λευκό με το κόκκινο, από την άλλη οι κάθετες ρίγες του μπλε και του μαύρου.

Το σήμα που δεν φαινόταν

Ο κόκορας είναι το μόνο σήμα στη φανέλα της Άγιαξ, και είναι του κατασκευαστή. Το έμβλημα του συλλόγου, με τον Αίαντα, δεν φαίνεται στη φανέλα του τελικού· η Άγιαξ το φορούσε σε άλλα ρούχα, όπως τα φούτερ. Στο εξώφυλλο του άρθρου χρησιμοποιούνται τα σημερινά λογότυπα των δύο συλλόγων, όχι τα σήματα που φορούσαν οι παίκτες το 1972.

Η Ίντερ, αντίθετα, είχε στο στήθος το σκουντέτο, ένα μικρό ασπρο-κόκκινο-πράσινο ασπίδι με αστέρι, επειδή ήταν η πρωταθλήτρια Ιταλίας της προηγούμενης σεζόν. Όπως και στην Άγιαξ, δεν φαίνεται χορηγός στις φωτογραφίες.

Η πορεία της Άγιαξ: ανίκητη ως τον τελικό

Η Άγιαξ του Ρουμάνου προπονητή Στέφαν Κόβατς, που είχε αναλάβει από τον Ρίνους Μίχελς, έφτασε στον τελικό χωρίς ήττα. Στον πρώτο γύρο νίκησε 2-0 τη Ντιναμό Δρέσδης στο Άμστερνταμ, με γκολ του Σβαρτ στο 2΄ και του Κάιζερ στο 19΄, και έφερε 0-0 στη Γερμανία.

Στον δεύτερο γύρο η Μαρσέιγ έχασε 2-1 στην έδρα της, με γκολ των Κάιζερ και Κρόιφ, και 4-1 στο Άμστερνταμ, με δύο του Κρόιφ και από ένα των Σβαρτ και Χάαν, για 6-2 συνολικά. Στα προημιτελικά η Άγιαξ κέρδισε 2-1 την Άρσεναλ στο Άμστερνταμ, με δύο γκολ του Γκέρι Μίρεν, το δεύτερο πέναλτι, και 1-0 στο Χάιμπερι, με αυτογκόλ του Τζορτζ Γκρέιαμ στο 14΄: 3-1 συνολικά.

Στα ημιτελικά βρήκε τη Μπενφίκα, και το γκολ του Σβαρτ στο 64΄ στο Άμστερνταμ ήταν αρκετό για το 1-0. Στη Λισαβόνα το παιχνίδι έληξε 0-0 και η Άγιαξ προκρίθηκε με 1-0 συνολικά.

Η πορεία της Ίντερ: ένα κουτάκι και πέναλτι στη Γλασκώβη

Η Ίντερ του Τζοβάνι Ιντερνίτσι είχε δυσκολότερη διαδρομή. Στον πρώτο γύρο νίκησε την ΑΕΚ με 4-1 στο Μιλάνο, έχασε 3-2 στην Αθήνα και προκρίθηκε με 6-4 συνολικά.

Ο δεύτερος γύρος έμεινε στην ιστορία. Στο Μένχενγκλαντμπαχ, στις 20 Οκτωβρίου 1971, η Μπορούσια Γκλάντμπαχ κέρδισε 7-1, αλλά ο αγώνας ακυρώθηκε επειδή ο Ρομπέρτο Μπονινσένια χτυπήθηκε από ένα κουτάκι αναψυκτικού από την εξέδρα. Η ΟΥΕΦΑ διέταξε επανάληψη. Η Ίντερ κέρδισε 4-2 στο Μιλάνο στις 3 Νοεμβρίου, με γκολ των Μπελούτζι, Μπονινσένια, Τζαΐρ και Γκίο, και ο αγώνας επανάληψης στο Δυτικό Βερολίνο έληξε 0-0, για 4-2 συνολικά.

Στα προημιτελικά η Ίντερ νίκησε τη Στανταρ Λιέγης 1-0 στο Μιλάνο και έχασε 2-1 στο Λιέγη, και προκρίθηκε με το γκολ εκτός έδρας (2-2). Στα ημιτελικά η Σέλτικ και η Ίντερ έφεραν 0-0 και στις δύο αναμετρήσεις, και στη Γλασκώβη, στις 19 Απριλίου 1972, η Ίντερ νίκησε 5-4 στα πέναλτι, με λάθος μόνο του Ντιξι Ντινς. Ήταν η πρώτη ρίψη πέναλτι σε αγώνα του Κυπέλλου Πρωταθλητριών.

Οι ενδεκάδες

Άγιαξ (προπονητής: Στέφαν Κόβατς): Στούι, Σουρμπιέρ, Χούλσχοφ, Μπλάνκενμπουργκ, Κρολ, Νέσκενς, Χάαν, Γκέρι Μίρεν, Σβαρτ, Κρόιφ, Κάιζερ (αρχηγός).

Ίντερ (προπονητής: Τζοβάνι Ιντερνίτσι): Μπορντόν, Μπελούτζι, Φακέτι, Οριάλι, Τζουμπερτόνι (12΄ ή 13΄ Μπερτίνι), Μπουργκνίχ, Τζαΐρ (56΄ ή 59΄ Πελιτσάρο), Μπεντίν, Μπονινσένια, Ματσόλα (αρχηγός), Φρουστάλουπι.

Ο Οριάλι, όπως γράφει η ολλανδική Wikipedia, σημάδεψε τον Κρόιφ σε όλο το παιχνίδι.

Ο αγώνας, λεπτό προς λεπτό

Το πρώτο ημίχρονο. Η Άγιαξ ήταν πιο επικίνδυνη και είχε την κατοχή. Ο Κρόιφ έβαλε γκολ με το χέρι, και ο διαιτητής το ακύρωσε αμέσως, σύμφωνα με την ιταλική Wikipedia. Η φωτογραφία του Anefo έχει και ένα ακυρωμένο γκολ του Σβαρτ. Το ημίχρονο έληξε 0-0.

47ο λεπτό. Το δεύτερο ημίχρονο ξεκίνησε με γκολ. Ο Κρόιφ άνοιξε το σκορ μετά από ένα μπέρδεμα ανάμεσα στον Μπορντόν και τον Οριάλι, και είχε μπροστά του την μπάλα και την άδεια εστία, όπως γράφει η ιταλική Wikipedia.

Οι αλλαγές της Ίντερ. Ο Μπερτίνι μπήκε στη θέση του Τζουμπερτόνι στο 12΄ ή 13΄ και ο Πελιτσάρο στη θέση του Τζαΐρ στο 56΄ ή 59΄ (οι πηγές διαφέρουν).

78ο λεπτό. Ο Κρόιφ έκανε το 2-0, με κεφαλιά από κόρνερ, σύμφωνα με την ιταλική Wikipedia. Η en Wikipedia, η nl Wikipedia και το RSSSF δίνουν το γκολ στο 78΄, ενώ η de και η it Wikipedia το δίνουν στο 76΄.

Το τέλος. Η Ίντερ δεν απείλησε ξανά. Στο σφύριγμα η Άγιαξ είχε το δεύτερο συνεχόμενο κύπελλό της, και ο Κρόιφ ήταν ο παίκτης του αγώνα, σύμφωνα με την αγγλική Wikipedia.

Η γιορτή

Οι φωτογραφίες από το γήπεδο μετά το σφύριγμα δείχνουν οπαδούς με σημαίες στον αγωνιστικό χώρο και τον προπονητή Κόβατς στους ώμους τους. Ο Κάιζερ, ο αρχηγός, κράτησε το κύπελλο.

Τα στοιχεία του αγώνα

• Διοργάνωση: Κύπελλο Πρωταθλητριών 1971-72, τελικός.
• Ημερομηνία: 31 Μαΐου 1972.
• Γήπεδο: Ντε Κάιπ (Στάδιο Φέγενορντ), Ρότερνταμ.
• Θεατές: 61.354 (το RSSSF δίνει 61.000).
• Διαιτητής: Ρομπέρ Ελιές (Γαλλία).
• Γκολ: Κρόιφ 47΄, Κρόιφ 78΄ (76΄ σε de και it Wikipedia).
• Προπονητές: Στέφαν Κόβατς (Άγιαξ), Τζοβάνι Ιντερνίτσι (Ίντερ).
• Ημίχρονο: 0-0.

Μετά τον τελικό

Για την Άγιαξ ήταν το δεύτερο Κύπελλο Πρωταθλητριών σε δύο χρόνια. Ο Κρόιφ, με τα δύο γκολ της βραδιάς, πήρε την εκδίκηση για τον τελικό του 1969, που η Άγιαξ είχε χάσει από την Μίλαν, όπως σημειώνει η ολλανδική Wikipedia.

Τον Ιανουάριο του 1973 η Άγιαξ κέρδισε και τη Ρέιντζερς στη Σούπερ Καπ: 3-1 στο Γκλασκώβη και 3-2 στο Άμστερνταμ, για 6-3 συνολικά (RSSSF).

Η Ίντερ είχε ήδη κερδίσει δύο Κύπελλα Πρωταθλητριών, το 1964 και το 1965, και είχε χάσει τον τελικό του 1967. Ο τελικός του 1972 ήταν ο τέταρτος της και η δεύτερη ήττα της.

Η φανέλα σε αριθμούς

• Χρώμα Άγιαξ: λευκό, με φαρδιά κόκκινη κάθετη ζώνη από τον λαιμό ως το τελείωμα.
• Μανίκια: μακριά, λευκά, με λευκές μανσέτες.
• Λαιμός: κόκκινος, χωρίς ξεχωριστό γιακά.
• Σορτς και κάλτσες: λευκά σορτς, λευκές κάλτσες με κόκκινο πάνω μέρος.
• Σήμα στο στήθος: μικρός κόκκινος κόκορας (Le Coq Sportif), χωρίς έμβλημα συλλόγου.
• Χορηγός: δεν φαίνεται.
• Πλάτη: αριθμός λευκός πάνω στην κόκκινη ζώνη (ο 11 του Κάιζερ φαίνεται καθαρά).
• Φανέλα Ίντερ: κάθετες ρίγες μπλε και μαύρο, μαύρα σορτς, μαύρες κάλτσες, σκουντέτο με αστέρι.
• Τελικό σκορ: 2-0, με γκολ στο 47΄ και στο 78΄.
• Θεατές: 61.354.