Ρεάλ Μαδρίτης 1966: Η λευκή φανέλα με το μικρό σήμα και το πρώτο Κύπελλο μόνο με Ισπανούς στις Βρυξέλλες

Έξι φορές στα λευκά

Στις 11 Μαΐου 1966, το απόγευμα των Βρυξελλών, η Ρεάλ Μαδρίτης έπαιξε τον έκτο τελικό της στο Κύπελλο Πρωταθλητριών. Δεν ήταν πια η Ρεάλ του Ντι Στέφανο, που είχε φύγει δύο χρόνια νωρίτερα, ούτε εκείνη που σκόραρε επτά γκολ στη Γλασκώβη. Ήταν μια ομάδα που είχε ανανεωθεί και είχε απέναντί της την Παρτιζάν του Βελιγραδίου, την πρώτη ομάδα των Βαλκανίων που έφτασε σε τελικό.

Η φανέλα είχε την ίδια λιτή αισθητική που ο κόσμος συνέδεε με τη Ρεάλ των πρώτων Κυπέλλων: λευκή, με ένα μικρό σήμα στο στήθος.

Το βράδυ του Χέισελ

Ο τελικός έγινε στο Χέισελ, το γήπεδο των Βρυξελλών που σήμερα λέγεται Στάδιο Βασιλιά Μποντουέν. Σύμφωνα με την αγγλική Wikipedia, ο αγώνας άρχισε στις 19:30 ώρα Κεντρικής Ευρώπης. Τον διαιτητή τον έδωσε η Δυτική Γερμανία: ο Ρούντολφ Κράιτλαϊν. Η αγγλική Wikipedia γράφει ότι είχε διευθύνει μόλις 36 αγώνες σε εθνικό επίπεδο όταν διορίστηκε στον τελικό, και ότι λίγους μήνες αργότερα έγινε γνωστός σε όλο τον κόσμο στο Αγγλία – Αργεντινή του Μουντιάλ, όπου έδιωξε τον Αντόνιο Ρατίν.

Οι πηγές διαφωνούν για το πόσος κόσμος ήταν στις εξέδρες: η αγγλική Wikipedia δίνει 46.745 θεατές, με παραπομπή στη UEFA, και η γερμανική 55.000. Γι’ αυτό δεν γράφουμε αριθμό.

Δύο ομάδες, δύο δρόμοι

Η Ρεάλ ξεκίνησε από τον προκαταρκτικό γύρο. Έχασε 2-1 από τη Φέγενορντ στο Ρότερνταμ, με γκολ του Πούσκας για τη Ρεάλ, και κέρδισε 5-0 στη Μαδρίτη για 6-2 στο σύνολο. Στον πρώτο γύρο άφησε πίσω της την Κίλμαρνοκ με 2-2 εκτός και 5-1 εντός (7-3), και στα προημιτελικά την Άντερλεχτ: έχασε 1-0 στις Βρυξέλλες και κέρδισε 4-2 στη Μαδρίτη, με 4-3 στο σύνολο. Στα ημιτελικά βρήκε την Ίντερ, κάτοχο του τίτλου, και την απέκλεισε με 1-0 στη Μαδρίτη και 1-1 στο Μιλάνο.

Η Παρτιζάν πέρασε τη Ναντ με 2-0 εντός και 2-2 εκτός (4-2) και τη Βέρντερ Βρέμης με 3-0 και ήττα 0-1 (3-1). Στα προημιτελικά έχασε 4-1 στην Πράγα από τη Σπάρτα, και στη ρεβάνς του Βελιγραδίου κέρδισε 5-0 για 6-4 συνολικά. Στα ημιτελικά ήρθε η Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ: 2-0 στο Βελιγράδι και 0-1 στο Μάντσεστερ, με 2-1 συνολικά. Η Βικιπαίδεια την αναφέρει ως την πρώτη ομάδα των Βαλκανίων και της Ανατολικής Ευρώπης σε τελικό του Κυπέλλου Πρωταθλητριών.

Οι ενδεκάδες

Ο Μιγκέλ Μουνιόθ έβγαλε μια ομάδα όπου όλοι οι παίκτες ήταν Ισπανοί. Η αγγλική Wikipedia σημειώνει ότι ήταν η πρώτη φορά στη διοργάνωση που ο νικητής έπαιζε με ενδεκάδα αποκλειστικά ομοεθνών. Ο Πούσκας, που είχε σκοράρει πέντε γκολ στη διοργάνωση, δεν ήταν στην ενδεκάδα του τελικού.

• Ρεάλ Μαδρίτης: Αραγκιστάιν (1), Πατσίν (2), Σάντσις (3), Πίρρι (4), Πέδρο δε Φελίπε (5), Θόκο (6), Σερένα (7), Αμάνσιο (8), Γκρόσο (9), Βελάθκεθ (10), Χέντο (11, αρχηγός). Προπονητής: Μιγκέλ Μουνιόθ.
• Παρτιζάν: Σόσκιτς (1, αρχηγός), Γιούσουφι (2), Μιχαΐλοβιτς (3), Μπετσέγιατς (4), Βασόβιτς (5), Ρασόβιτς (6), Μπάγιτς (7), Κοβάτσεβιτς (8), Χασάνιαγκιτς (9), Γκάλιτς (10), Πίρμαγιερ (11). Προπονητής: Αμπντουλά Γκέγκιτς.

Ο αγώνας: ένα γκολ πίσω, δύο μέσα σε έξι λεπτά

Το πρώτο ημίχρονο έληξε 0-0. Στο 55′ η Παρτιζάν προηγήθηκε με τον Βελιμπόρ Βασόβιτς, τον αμυντικό της, και το γήπεδο είχε γυρίσει ανάποδα: η ομάδα που κανείς δεν περίμενε στον τελικό ήταν μπροστά απέναντι στην πεντάκις πρωταθλήτρια Ευρώπης.

Η Ρεάλ απάντησε στο 70′ με τον Αμάνσιο, διεθνή Ισπανό, που ισοφάρισε σε 1-1. Έξι λεπτά αργότερα, στο 76′, ο Φερνάντο Σερένα έβαλε το γκολ της νίκης. Η αγγλική Wikipedia, στη σελίδα του Σερένα, το περιγράφει ως μια ντρίπλα με το στήθος και ένα βολέ από έξω από την περιοχή. Είναι μόνο μία πηγή, γι’ αυτό το αναφέρουμε ως περιγραφή και όχι ως βέβαιη λεπτομέρεια.

Οι φωτογραφίες του αγώνα που σώζονται στο Εθνικό Αρχείο της Ολλανδίας δείχνουν στιγμές από το παιχνίδι με το Ατόμιουμ να φαίνεται στο βάθος πίσω από την εξέδρα. Δεν γνωρίζουμε σε ποιο λεπτό ανήκει καθεμία, γι’ αυτό οι λεζάντες είναι γενικές.

Αναπαραγωγή βίντεο

Άνοιγμα στο YouTube ↗

The Shirt: λευκή, λιτή, με μικρό σήμα

Η φανέλα της Ρεάλ του 1966 ήταν αυτό που περιμένει κανείς από τη Ρεάλ: λευκή από πάνω ως κάτω, με λευκά σορτς και λευκές κάλτσες. Πάνω της δεν υπήρχε τίποτα περιττό. Οι ασπρόμαυρες φωτογραφίες της εποχής δείχνουν στρογγυλό λαιμό, κεντημένο σήμα μικρού μεγέθους στο αριστερό στήθος, και ούτε λογότυπο κατασκευαστή ούτε χορηγό.

• Σώμα και χρώμα: λευκό ύφασμα, ίδιο σε όλη τη φανέλα.
• Λαιμός: στρογγυλός, χωρίς γιακά και χωρίς κουμπιά, με στενή λευκή ριμπ.
• Μανίκια: στη φωτογραφία της ομάδας φορούν άλλοι μακριά και άλλοι κοντά μανίκια, με απλή λευκή μανσέτα.
• Σήμα: μικρό, κεντημένο, στο αριστερό στήθος.
• Κατασκευαστής και χορηγός: κανένας ορατός.
• Πλάτη και αριθμός: σε φωτογραφία του αγώνα, ένας παίκτης της Ρεάλ έχει στην πλάτη μεγάλο σκούρο αριθμό 2 πάνω στο λευκό. Όνομα δεν φαίνεται.

Η φανέλα στο εξώφυλλο και στην κάρτα του άλμπουμ δεν είναι η φανέλα του τελικού του 1966. Είναι μια λευκή φανέλα της ίδιας εποχής, που εκτίθεται στο μουσείο της Ρεάλ με αφιέρωση του Ντι Στέφανο γραμμένη με μαρκαδόρο, και είναι κοντομάνικη. Είναι η μόνη καθαρή φωτογραφία φανέλας της εποχής που βρήκαμε από ελεύθερη πηγή.

Το σήμα

Το σήμα της Ρεάλ το 1966 ήταν μικρό και όχι τόσο έντονο όσο σήμερα. Στη φωτογραφία της ομάδας φαίνεται καθαρά στη φανέλα του τερματοφύλακα: ένα σήμα με στέμμα στο πάνω μέρος, ραμμένο στο αριστερό στήθος. Στις λευκές φανέλες των παικτών του πεδίου διακρίνεται μόνο ως μια ελαφριά σκιά στο αριστερό στήθος, επειδή το κεντημένο σήμα έχει σχεδόν το ίδιο χρώμα με το ύφασμα στο ασπρόμαυρο φιλμ.

Λαιμός και μανίκια από κοντά

Σε μεγέθυνση της ομαδικής φωτογραφίας φαίνεται ότι ο λαιμός είναι στρογγυλός και κολλητός, χωρίς άνοιγμα. Η μια φωτογραφία δείχνει έναν παίκτη με μακριά μανίκια και την ίδια ριμπ στον λαιμό, και μια άλλη παίκτη με κοντά μανίκια που αφήνουν ακάλυπτα τα χέρια. Δεν γνωρίζουμε αν η επιλογή ήταν προσωπική ή αν εξαρτιόταν από τον καιρό.

Η φανέλα της Παρτιζάν

Απέναντι στο λευκό της Ρεάλ, η Παρτιζάν βγήκε με ασπρόμαυρες κάθετες ρίγες, μαύρα σορτς και μαύρες κάλτσες, ενώ ο τερματοφύλακας Σόσκιτς φορούσε γκρι φανέλα. Το γήπεδο των Βρυξελλών είχε έτσι δύο ξεκάθαρα αντίθετες ομάδες, ακόμα και στις ασπρόμαυρες φωτογραφίες.

Η αγγλική Wikipedia αναφέρει τους «μπέμπηδες» της Παρτιζάν και χαρακτηρίζει τη θέση στον τελικό του 1966 ως τη μεγαλύτερη επιτυχία στην ιστορία του συλλόγου. Ο Βασόβιτς, που έπαιζε στο κέντρο της άμυνας, ήταν αυτός που έβαλε μπροστά την ομάδα στο 55′.

Ο Χέντο και το έκτο Κύπελλο

Ο Πάκο Χέντο, με το 11 και το περιβραχιόνιο, ήταν ο μοναδικός παίκτης της Ρεάλ που κέρδισε και τα έξι Κύπελλα Πρωταθλητριών, σύμφωνα με την αγγλική Wikipedia. Το Εθνικό Αρχείο της Ολλανδίας έχει φωτογραφία του με το τρόπαιο στα χέρια, σε εσωτερικό χώρο του γηπέδου.

Η Ρεάλ της σεζόν σε αριθμούς

Η γερμανική Wikipedia καταγράφει τους παίκτες που χρησιμοποίησε η Ρεάλ στη διοργάνωση 1965-66, με αγώνες και γκολ. Στο τέρμα έπαιξαν ο Αντόνιο Μπετανκόρτ σε επτά αγώνες και ο Αραγκιστάιν σε δύο, που ήταν αυτός που κράτησε το τέρμα στον τελικό. Ο Πίρρι έπαιξε σε εννέα αγώνες και σκόραρε τέσσερις φορές, ο Χέντο σε εννέα με τρία γκολ, ο Αμάνσιο σε επτά με πέντε και ο Γκρόσο σε οκτώ με δύο. Ο Σερένα, που έβαλε το γκολ του τίτλου, είχε πέντε εμφανίσεις και ένα γκολ, και ο Πούσκας τρεις εμφανίσεις και πέντε γκολ.

Στη λίστα των σκόρερ της διοργάνωσης, η ίδια πηγή βάζει τον Αμάνσιο και τον Πούσκα με πέντε γκολ ο καθένας, πίσω από τους Φλόριαν Άλμπερτ της Φερεντσβάρος και Εουσέμπιο της Μπενφίκα με επτά, και τους Τζον Κόνελι της Γιουνάιτεντ και Μουσταφά Χασάνιαγκιτς της Παρτιζάν με έξι. Ο Χασάνιαγκιτς ήταν στην ενδεκάδα της Παρτιζάν στον τελικό, με το 9 στην πλάτη.

Είναι ένα πλαίσιο που εξηγεί τη νίκη της Ρεάλ: δεν ήταν ομάδα με έναν και μοναδικό σκόρερ, αλλά μια ομάδα που μοίραζε τα γκολ στη γραμμή των επιθετικών και της μεσαίας γραμμής, και που είχε πάντα κάποιον να βγάλει το παιχνίδι.

Το σχέδιο των λευκών

Κοιτώντας τις φωτογραφίες του 1966 μαζί, αυτό που ξεχωρίζει είναι η ομοιομορφία: λευκά σορτς, λευκές κάλτσες, λευκή φανέλα, χωρίς ούτε ένα χρώμα να σπάει τη σειρά. Μόνο ο τερματοφύλακας ξεχώριζε, με τη μαύρη φανέλα και τα μαύρα σορτς. Απέναντί του, ο Σόσκιτς φορούσε γκρι. Και οι δύο τερματοφύλακες φορούσαν χρώμα που δεν μπερδευόταν με τις φανέλες των ομάδων τους.

Αυτό που ακολούθησε

Η Ρεάλ θα περίμενε 32 χρόνια για το έβδομο Κύπελλό της. Η αγγλική Wikipedia σημειώνει ότι το κατέκτησε το 1998, με γκολ του Πρέντραγκ Μιγιάτοβιτς, που ήταν πρώην παίκτης της Παρτιζάν.

Ο τελικός του 1966 έμεινε στη μνήμη των οπαδών της Παρτιζάν: μια τοιχογραφία δείχνει την ομάδα εκείνης της χρονιάς.

Η φανέλα σε αριθμούς

• Αγώνας: Ρεάλ Μαδρίτης – Παρτιζάν 2-1, 11 Μαΐου 1966, Χέισελ, Βρυξέλλες.
• Σκόρερ: Βασόβιτς 55′ (Παρτιζάν), Αμάνσιο 70′, Σερένα 76′.
• Φανέλα Ρεάλ: λευκή, στρογγυλός λαιμός, μακριά ή κοντά μανίκια, μικρό κεντημένο σήμα στο αριστερό στήθος.
• Τερματοφύλακας Ρεάλ: μαύρη φανέλα με σήμα.
• Κατασκευαστής και χορηγός: κανένας ορατός.
• Αρχηγός: Πάκο Χέντο. Προπονητής: Μιγκέλ Μουνιόθ.
• Φανέλα Παρτιζάν: ασπρόμαυρες κάθετες ρίγες, μαύρα σορτς. Προπονητής: Αμπντουλά Γκέγκιτς.
• Διαιτητής: Ρούντολφ Κράιτλαϊν (Δυτική Γερμανία).
• Τίτλοι της Ρεάλ μέχρι τότε: έξι Κύπελλα Πρωταθλητριών σε έντεκα διοργανώσεις.