Λάτσιο: Τα 12 σήματα, από τον αετό με την κορδέλα του 1906 μέχρι τον χρυσό αετό του 1992, και ένα επετειακό «100»
Δώδεκα σήματα της Λάτσιο, από τον αετό με την κορδέλα «S. Podistica Lazio» του 1906 ως τον χρυσό αετό του 1992, με τα χρόνια χωρίς αετό, το fascio, τον στυλιζαρισμένο αετό των ’80s και το επετειακό «100» του 2000. Και οι σημειώσεις για όσα οι πηγές δεν λένε το ίδιο.
10 λεπτά ανάγνωση1.821 λέξεις
Ένας αετός, δώδεκα πτήσεις
Η Λάτσιο έχει για σύμβολο τον αετό. Στην εικόνα που έχουν οι περισσότεροι είναι ένας χρυσός αετός με ανοιχτά φτερά πάνω από ασπίδα με γαλάζιες και λευκές ρίγες. Αυτό όμως είναι το σήμα του 1992. Πριν από αυτό η ομάδα έπαιξε με αετό σε κορδέλα, με αετό σε κύκλο, με ασπίδα χωρίς αετό, με το fascio του καθεστώτος και με ένα στυλιζαρισμένο πουλί που θυμίζει περισσότερο λογότυπο παρά σήμα.
Στο αρχείο μας βρήκαμε δώδεκα σήματα και ένα ακόμη, το επετειακό του 2000. Λείπουν δύο, η σουηζέρικη ασπίδα των πρώτων χρόνων και το μονόγραμμα SPL της δεκαετίας του ’20, που τα περιγράφουμε χωρίς εικόνα. Όπου οι πηγές διαφωνούν για μια χρονιά, το γράφουμε.













1900–05: ασπίδα με λοξή ρίγα
Η Società Podistica Lazio ιδρύθηκε στις 9 Ιανουαρίου 1900 στη συνοικία Πράτι της Ρώμης, γράφει η αγγλική Wikipedia. Το πρώτο σύμβολο, σύμφωνα με τον σύλλογο, ήταν μια «σουηζέρικη» ασπίδα σε γαλάζιο φόντο, χωρισμένη από μια λευκή λοξή ρίγα. Φοριόταν στο κέντρο ή στο ύψος της καρδιάς, και ανάμεσα στους αθλητές ήταν ο Περίκλε Παλιάνι, ο μεγαλύτερος Ιταλός δρομέας των αρχών του αιώνα. Αετός δεν υπήρχε ακόμη, και δεν έχουμε εικόνα.
1906–14: ο αετός με την κορδέλα
Ο αετός εμφανίζεται, λέει ο σύλλογος, σε φωτογραφία του Μπρούτο Σεγκέττινι στη Βίλα Μποργκέζε την 1η Οκτωβρίου 1905 και σε επιστολή της 23ης Απριλίου 1906 του προέδρου Φορτουνάτο Μπαλλερίνι. Η ιταλική Wikipedia γράφει 1906. Το sololalazio.it ανέφερε το 2019 ότι ως τότε η αρχαιότερη γνωστή εμφάνιση ήταν του 1911.

Ο αετός στέκεται «σε αναμονή», με τα φτερά κλειστά να ακολουθούν την καμπύλη μιας ασπίδας με επτά ρίγες, τέσσερις γαλάζιες και τρεις λευκές, και κρατά στο ράμφος μια γαλάζια κορδέλα με το όνομα. Ήταν έμβλημα δύναμης και νίκης και σύμβολο των ρωμαϊκών λεγεώνων. Ποιος τον διάλεξε, οι πηγές δεν το λένε ίδια: ο ιδρυτής Λουίτζι Μπιτζιαρέλλι, κατά την αγγλική Wikipedia, ο Μπαλλερίνι, κατά την ιταλική.
1914–20: ο αετός ανοίγει τα φτερά
Στο δεύτερο σήμα ο αετός πετά. Η Wikipedia το χρονολογεί 1914 και ο σύλλογος το βάζει στο 1914–20, αλλά το ίδιο πλαίσιο υπάρχει ήδη σε επιστολόχαρτο της 17ης Απριλίου 1911.

Ο αετός μπαίνει σε κυκλικό πλαίσιο «απόλυτα Liberty», με την επωνυμία και στη βάση τη λέξη «Roma», «για τον άρρηκτο δεσμό με την Αιώνια Πόλη». Πίσω του στέκονται τέσσερις αυλακωτές κολώνες.
1921: ασπίδα χωρίς αετό
Εδώ οι πηγές δεν ταιριάζουν. Η ιταλική Wikipedia έχει στο αρχείο της μια ασπίδα με γκρίζα κορυφή, τα γράμματα «S.P. LAZIO» και σκούρες μπλε και λευκές ρίγες. Το William Hill News, που δεν είναι επίσημη πηγή, γράφει ότι το 1921 ο αετός «χάθηκε».

Ο σύλλογος γράφει για το 1920–27 άλλο σήμα: μονόγραμμα SPL με τρία λευκά γράμματα πλεγμένα σε κύκλο σε γαλάζιο φόντο, και «περιέργως» χωρίς αετό. Δεν μπορούμε να πούμε αν η ασπίδα του αρχείου φοριόταν στη φανέλα.
1927–36: το fascio μπαίνει στην ασπίδα
Το «S.S. Lazio» υιοθετήθηκε ως όνομα στις 19 Ιουνίου 1926, σύμφωνα με τον σύλλογο. Το 1927 ένα διάταγμα του Εθνικού Φασιστικού Κόμματος υποχρέωσε τους συλλόγους να βάλουν το σύμβολο του καθεστώτος στα σήματά τους, και η Λάτσιο συμμορφώθηκε.

Η ασπίδα έχει τρεις αιχμές στην κορυφή, τέσσερις λευκές και δύο γαλάζιες ρίγες και στη μέση μια ρωμαϊκή κολώνα με fascio. Λοξά κυλά η ταινία με το νέο όνομα. Αετός δεν υπάρχει.
1936–43: το όρθιο ορθογώνιο
Το σήμα με το fascio έμεινε ως το 1942, αλλά το 1936 άλλαξε σχήμα: κάθετο ορθογώνιο με το «S.S. Lazio» και το έμβλημα του καθεστώτος από πάνω και επτά εναλλάξ λευκές και γαλάζιες ρίγες κάτω.

1943–48: το fascio φεύγει
Με την κρίση του φασισμού, γράφει ο σύλλογος, το σύμβολο εξαφανίζεται και το «S.S. Lazio» μεγαλώνει και καλύπτει όλο το πάνω μέρος. Η Wikipedia το λεζαντάρει «1943»· ο σύλλογος δεν δίνει ακριβή χρονιά, και γι’ αυτό γράφουμε 1943–48.

1948–63: ο αετός γυρίζει
Το 1948, τη χρονιά του δημοκρατικού Συντάγματος, το σήμα, γράφει ο σύλλογος, «αρχίζει να παίρνει τη σύγχρονη μορφή»: ο ρωμαϊκός αετός ανοίγει τα φτερά πάνω από ασπίδα με επτά κάθετες ρίγες, τέσσερις λευκές και τρεις γαλάζιες, και την επωνυμία από πάνω.

Το αρχείο της Wikipedia λέγεται «1958» και το William Hill News βάζει τη δημιουργία το 1958, ο σύλλογος δέκα χρόνια νωρίτερα· κρατάμε τον σύλλογο. Αυτό το σχήμα, με μικρές αλλαγές, μένει ως σήμερα.
1968–79: ο αετός μεγαλώνει
Στο 1963–68, λέει ο σύλλογος, το σήμα γίνεται «πιο φουτουριστικό», με στυλιζαρισμένο αετό. Στο τέλος της δεκαετίας ο αετός μεγαλώνει, με ανοιχτά φτερά πάνω από τρία ζευγάρια αυλακωτές ρίγες, και συνοδεύει τη Λάτσιο ως τον πρώτο της τίτλο, το 1973-74 κατά την ιταλική Wikipedia.

Το αρχείο της Wikipedia έχει τίτλο «1974»: ανοιχτό γαλάζιο αετό και μικρή ασπίδα με λεπτές ρίγες και τα γράμματα «SS LAZIO».
1979–82: ο αετός της Pouchain
Το 1979 τα σήματα της ομάδας και της πολυαθλητικής λέσχης, ως τότε ίδια, χωρίζουν. Ο τεχνικός χορηγός Pouchain δημιουργεί το έμβλημα για το 1979-80: στυλιζαρισμένος αετός σε πτήση, σκούρο γαλάζιο με λευκό περίγραμμα, και νέο λογότυπο «ss lazio» με μικρά τετράγωνα γράμματα. Η ιταλική Wikipedia το αποδίδει στον Πιέρο Γκράττον και γράφει ότι καταχωρίστηκε στο ιταλικό γραφείο σημάτων.

1982–87: η «πανοπλία» του Τσέκι
Το 1982 ο πρόεδρος Τζαν Κιαρίον Καζόνι ζήτησε ανανέωση εικόνας. Η Marksport της Φλωρεντίας και ο γραφίστας Οτέλο Τσέκι σχεδίασαν έναν αετό «φουτουριστικό, επιθετικό, με τα φτερά ανοιχτά να αγκαλιάζουν όλο τον σύλλογο». Σύμφωνα με την ιταλική Wikipedia, στις «maglie bandiera» γινόταν μέρος του σχεδίου και απλωνόταν σε όλο το στήθος· σε δημοσκόπηση του Guerin Sportivo για τα ωραιότερα σήματα, ήρθε τρίτο.

Ο σύλλογος περιγράφει και τις παραλλαγές του πλαισίου: το 1982-83 τετράγωνο έμβλημα με το «LAZIO» σε λευκό, το 1983-84 ρόμβος για μία μόνο σεζόν, το 1984-85 ρόμβος με το όνομα κάτω από τον αετό και μπάλα στην κορυφή, χωρίς το γαλάζιο. Δείχνουμε τον αετό χωρίς πλαίσιο, όπως τον έχει η Wikipedia.
1987–92: επιστρέφει η ασπίδα
Ξαναβγαίνει ο ρωμαϊκός αετός, όχι πια στυλιζαρισμένος, πάνω σε ασπίδα με πέντε κάθετες ρίγες, τρεις γαλάζιες και δύο λευκές, και το «S.S. Lazio» από πάνω. Τον επανασχεδίασε η BasicNet του Τορίνο, τμήμα της Robe di Kappa, του κατασκευαστή των φανελών. Η Wikipedia λεζαντάρει «σήμα του 1987, επί προεδρίας Καλλέρι».

1992: ο χρυσός αετός
Στην προεδρία του Σέρτζιο Κράντζοτι, γράφει ο σύλλογος, αποφασίστηκε εκσυγχρονισμός στα βήματα της Πολυαθλητικής. Ο αετός γίνεται λίγο πιο στυλιζαρισμένος και χρυσός. Από κάτω βρίσκεται μια πιο μινιμαλιστική ασπίδα, για πρώτη φορά με τρεις ρίγες, δύο γαλάζιες και μία λευκή, και το «S.S. Lazio» γράφεται πλάγια. Η ιταλική Wikipedia προσθέτει ότι το ανοιχτό «celeste» αντικαθιστά οριστικά το βαθύτερο «azzurro».

Η Wikipedia γράφει «restyling του 1992» αλλά λεζαντάρει 1993· ο σύλλογος γράφει 1992 και το δίνει ως σήμα που ισχύει ακόμη. Κρατάμε το 1992.
Το επετειακό «100»
Στις 9 Ιανουαρίου 2000 έκανε πρεμιέρα η φανέλα του Εκατονταετούς και μαζί ένα έμβλημα, προϊόν διαγωνισμού γραφιστικών γραφείων. Μέσα στην ασπίδα του αετού μπήκε ένα λοξό «100» σε χρυσή βάση με το «1900-2000» σε λευκό. Έμεινε ως τις 9 Ιανουαρίου 2001, όταν γύρισε το σήμα του 1992.

Το σήμα πάνω στη φανέλα
Για πέντε περιόδους έχουμε φωτογραφία φανέλας. Η φανέλα του 1979-80 είναι γαλάζια, μακρυμάνικη, με κρεμ V στον λαιμό: ο μπλε αετός είναι ραμμένος στο στήθος δίπλα στο «p» της Pouchain, χωρίς ασπίδα και γράμματα.


Η κίτρινη εκτός έδρας της Kappa του 1987-88 (match issue) έχει το «Cassa Risparmio Roma» και ψηλά στο στήθος το νέο σήμα με ανοιχτόχρωμο αετό και γαλάζια-λευκή ασπίδα.


Η εντός έδρας της Umbro του 1989-91 έχει γεωμετρικό μοτίβο σε γαλάζιες αποχρώσεις και λευκό γιακά με κουμπιά. Ο κεντημένος αετός έχει χρυσά φτερά και η ασπίδα σκούρο περίγραμμα· τα χρώματα διαφέρουν από το σχέδιο της Wikipedia, γιατί το κέντημα βγαίνει σε κλωστές.


Η Umbro του 1992-93, με το «Banca di Roma», δείχνει τον πρώτο χρυσό αετό κεντημένο στην αριστερή πλευρά του στήθους.


Η λευκή Puma του Εκατονταετούς, με γαλάζιες ζώνες στους ώμους, «Siemens mobile phones» και το τρίχρωμο σκουντέτο, είναι παιδικού μεγέθους. Το κατάστημα την ονομάζει «1999-00», ενώ το επετειακό σήμα φοριόταν, κατά τον σύλλογο, από 9 Ιανουαρίου 2000 ως 9 Ιανουαρίου 2001. Για τη σεζόν έχουμε δικό μας άρθρο, το «Λάτσιο 1999-00».


Και ένας επίλογος: για τα 125 χρόνια η Λάτσιο και η Mizuno ανακοίνωσαν στις 9 Ιανουαρίου 2025 φανέλα ρετρό ύφους, με το έμβλημα του τέλους των ’70s δεξιά στο στήθος και το λογότυπο της Mizuno αριστερά, και στην πλάτη, κάτω από τον γιακά, το «9 gennaio 1900». Δες το στο «Λάτσιο 2024-25».
Δίπλα δίπλα: τι αλλάζει από σήμα σε σήμα
Στα δώδεκα σήματα βλέπεις πέντε εποχές: ο αετός ως έμβλημα (1906–14), οι ρίγες χωρίς αετό (1921), οι ασπίδες του καθεστώτος (1927–43), οι στυλιζαρισμένοι αετοί-λογότυπα (1979–87) και η επιστροφή στην παράδοση, από το 1987, με τον χρυσό αετό του 1992. Αλλάζει και η επωνυμία: «S. Podistica Lazio» το 1906, «S.P. Lazio» το 1921, «S.S. Lazio» από το 1927, «ss lazio» με μικρά γράμματα το 1979.
Τι δεν άλλαξε ποτέ
Ο ρωμαϊκός αετός, σε όλες τις εκδοχές εκτός από δύο περιόδους, και οι γαλάζιες και λευκές ρίγες. Η αγγλική Wikipedia γράφει ότι τα χρώματα εμπνεύστηκαν από το εθνικό έμβλημα της Ελλάδας, επειδή η Λάτσιο ήταν πολυαθλητικός σύλλογος και τίμησε τους Ολυμπιακούς Αγώνες· η ιταλική τα αποδίδει στον Μπαλλερίνι, «προς τιμήν της Ελλάδας».
Όλα τα σήματα
- 1900–05: σουηζέρικη ασπίδα με λοξή ρίγα, χωρίς εικόνα
- 1906–14: αετός με κορδέλα σε ριγέ ασπίδα
- 1914–20: αετός σε κυκλικό πλαίσιο με «Roma»
- 1921: ασπίδα «S.P. Lazio», χωρίς αετό
- 1927–36: ασπίδα με fascio και ταινία «S.S. Lazio»
- 1936–43: κάθετο ορθογώνιο με fascio
- 1943–48: χωρίς fascio, «S.S. LAZIO» στην κορυφή
- 1948–63: αετός πάνω από ασπίδα με επτά ρίγες
- 1968–79: μεγάλος αετός πάνω από ριγέ ασπίδα
- 1979–82: ο αετός της Pouchain (Γκράττον)
- 1982–87: ο αετός του Τσέκι, με τρεις παραλλαγές πλαισίου
- 1987–92: αετός πάνω από ασπίδα με πέντε ρίγες
- Από το 1992: χρυσός αετός, ασπίδα με τρεις ρίγες
- 2000–01: επετειακό σήμα «100»
Σχετικές ιστορίες φανελών
Λάτσιο 2024-25
Η λευκή φανέλα των 125 χρόνων της Λάτσιο από τη Mizuno, με το κεντημένο αετό του 1979, τρεις αποχρώσεις του γαλάζιου στους ώμους και την ημερομηνία «9 Gennaio 1900» κάτω από τον γιακά στην πλάτη, φορέθηκε στο Ολίμπικο στη σεζόν της 7ης θέσης και του προημιτελικού Europa League.
Πάβελ Νέντβεντ: Ένα νέο τετραετές συμβόλαιο τον Απρίλιο, 75 δισ. λιρέτες τον Ιούλιο και το Νο18 των γαλάζιων που έγινε Νο11 του διαδόχου του Ζιντάν
Ο Τσέχος μέσος που είχε σηκώσει σκουντέτο και Κύπελλο Κυπελλούχων με τη γαλάζια Puma και το Siemens της Λάτσιο, έγινε τον Ιούλιο του 2001 παίκτης της Γιουβέντους για 75 δισ. λιρέτες, με την ασπρόμαυρη Lotto και τον χορηγό Fastweb. Η ιστορία μιας μεταγραφής με διαμαρτυρίες, προσύμφωνο και ένα αεροπλάνο.
Με βίντεο Λάτσιο 1997-98
Γαλάζιο με τόνους ρίγες, σκούρο μπλε γιακά της Umbro και το πράσινο-λευκό λογότυπο της Cirio στο στήθος: η φανέλα της πρώτης χρονιάς του Σβεν-Γκόραν Ερικσον στη Ρώμη, με το Κύπελλο Ιταλίας των 3-2 επί της Μίλαν, τον πρώτο ευρωπαϊκό τελικό της Λάτσιο στο Παρίσι και μια έβδομη θέση στη Serie A.
Με βίντεο Ρόμα – Λάτσιο: Ένα λάθος του Ιμπάνιεθ, ο Φελίπε Άντερσον στο 29′ και η λευκή φανέλα με τα σκούρα μπλε μανίκια στο Ολίμπικο
Στις 6 Νοεμβρίου 2022 η Λάτσιο με τη λευκή third φανέλα της Mizuno, τα σκούρα μπλε μανίκια και το Binance στο στήθος νίκησε 1-0 τη Ρόμα με την κόκκινη New Balance και το digitalbits στο Ολίμπικο, με μοναδικό γκολ του Φελίπε Άντερσον στο 29ο λεπτό.

