Φέγενορντ 1970: Η κόκκινη-λευκή φανέλα με το κοκοράκι και το γκολ του Κίντβαλ στο 117ο λεπτό στο Σαν Σίρο

Το Σαν Σίρο και η πρώτη ολλανδική κούπα

Στις 6 Μαΐου 1970 το Κύπελλο Πρωταθλητριών έφυγε για πρώτη φορά από τη Νότια Ευρώπη και πήγε στην Ολλανδία. Στο Σαν Σίρο του Μιλάνου, η Φέγενορντ του Έρνστ Χάπελ νίκησε 2-1 στην παράταση τη Σέλτικ του Τζοκ Στάιν. Το γκολ της νίκης το έβαλε ο Σουηδός επιθετικός Όβε Κίντβαλ στο 117ο λεπτό.

Η Σέλτικ ήταν η φαβορί. Είχε σηκώσει το Κύπελλο τρία χρόνια νωρίτερα στη Λισαβόνα, με τα «Λιοντάρια της Λισαβόνας», και στο Μιλάνο ερχόταν ξανά ως φαβορί. Η Φέγενορντ ήταν στον πρώτο της τελικό, μετά τον Άγιαξ του 1969 η δεύτερη ολλανδική ομάδα που έφτανε ως εκεί.

Ο αγώνας κόντεψε να μην γίνει ποτέ: η en Wikipedia γράφει ότι οι μαζικές απεργίες στην Ιταλία το 1970 έφεραν τον τελικό στο όριο, μέχρι που η ιταλική ομοσπονδία υποχώρησε για να μην χάσουν οι ιταλικές ομάδες τη συμμετοχή τους στις ευρωπαϊκές διοργανώσεις.

The Shirt: κάθετα μισά, κόκκινο και λευκό

Η φανέλα της Φέγενορντ είναι από τις πιο αναγνωρίσιμες του ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου: το σώμα χωρίζεται κάθετα στη μέση. Η μία πλευρά είναι κόκκινη και η άλλη λευκή, με τη γραμμή να πέφτει ακριβώς κάτω από τη μύτη του V στον λαιμό. Τα σορτς είναι μαύρα και οι κάλτσες σκουρόχρωμες, όπως φαίνεται στις φωτογραφίες του τελικού και στο φύλλο Panini της σεζόν 1969-70.

Δεν βρήκαμε φωτογραφία προϊόντος ούτε φωτογραφία μουσείου της αυθεντικής φανέλας: ούτε το Classic Football Shirts έχει φανέλα από εκείνη την εποχή. Τη φανέλα την περιγράφουμε από τις φωτογραφίες του ίδιου του τελικού, που τράβηξε το πρακτορείο Anefo και φυλάσσονται στο Nationaal Archief, και από το φύλλο Panini της ομάδας. Οι φωτογραφίες του τελικού είναι ασπρόμαυρες· τα χρώματα φαίνονται στο φύλλο Panini και είναι γνωστά από τα αρχεία της ομάδας.

Ο κατασκευαστής δεν είναι εύκολο να βρεθεί. Η ολλανδική Wikipedia δίνει Bukta (μέσω της Jansen & Tilanus) για την περίοδο 1963-1970 και Le Coq Sportif από το 1970 έως το 1978. Ένας οίκος δημοπρασιών αναφέρει μάλιστα ότι στον τελικό φορέθηκε φανέλα Le Coq Sportif, ενώ ένα υπάρχον δείγμα με ετικέτα Bukta ανήκει στη σεζόν 1969-70. Οι φωτογραφίες του τελικού δείχνουν ένα μικρό τριγωνικό σήμα με κοκοράκι στο στήθος, το σήμα της Le Coq Sportif, και γι’ αυτό το βάζουμε με επιφύλαξη, χωρίς επίσημη επιβεβαίωση από τον σύλλογο.

Ο γιακάς και το V

Ο λαιμός είναι ένα βαθύ V χωρίς κουμπιά και χωρίς πόλο γιακά. Στη φωτογραφία από κοντά φαίνεται ότι το τελείωμα του V ακολουθεί τα μισά της φανέλας: σκούρο (κόκκινο) στην κόκκινη πλευρά και λευκό στη λευκή, ενώ η μύτη του V πέφτει ακριβώς πάνω στη γραμμή που χωρίζει τα δύο χρώματα.

Το σήμα: ένα κοκοράκι και κανένας χορηγός

Στο αριστερό στήθος δεν υπάρχει το έμβλημα του συλλόγου με το «F» και το «Rotterdam» που ξέρουμε σήμερα, ούτε φαίνεται κάποιο όνομα. Στις φωτογραφίες υπάρχει μόνο το μικρό τριγωνικό σήμα του κατασκευαστή, χωρίς διαφήμιση. Οι χορηγοί στη φανέλα επιτράπηκαν στην Ολλανδία πολύ αργότερα, από τη σεζόν 1982-83, σύμφωνα με την ολλανδική Wikipedia, οπότε η φανέλα του τελικού ήταν καθαρή.

Τα μανίκια και η πλάτη

Τα μανίκια ακολουθούν κι αυτά τη λογική των μισών: το ένα είναι κόκκινο και το άλλο λευκό. Στο τέλος κάθε μανικιού υπάρχει μανσέτα αντίθετου χρώματος, όπως φαίνεται σε φωτογραφίες του τελικού: κόκκινο μανίκι με λευκή μανσέτα, λευκό με σκούρα. Τα μανίκια είναι κοντά και στις δύο πλευρές.

Στην πλάτη, η φανέλα είναι κι εκεί χωρισμένη στη μέση, με αριθμούς σκούρου χρώματος πάνω στο λευκό μισό, χωρίς όνομα. Σε φωτογραφία των πανηγυρισμών φαίνονται τα νούμερα 6 και 8 σε δύο παίκτες, ενώ ένας ανασηκωμένος παίκτης έχει το 9 στην πλάτη: ο Κίντβαλ φορούσε το 9, ο Χάσιλ το 6 και ο Βέρι το 8.

Η Σέλτικ: πράσινες και λευκές ρίγες

Η Σέλτικ φόρεσε τα γνωστά πράσινα-λευκά ριγέ, με λευκά σορτς και λευκές κάλτσες. Στις φωτογραφίες του τελικού οι ρίγες είναι οριζόντιες και πλατιές, και ξεχωρίζουν καθαρά πάνω στον σκούρο αγωνιστικό χώρο.

Η πορεία της Φέγενορντ

Η Φέγενορντ ξεκίνησε με 16-2 συνολικά επί της ισλανδικής ΚΡ Ρέικιαβικ: 12-2 και 4-0, και τα δύο παιχνίδια στη Ρότερνταμ. Στον δεύτερο γύρο αντιμετώπισε τη Μίλαν, τον κάτοχο του Κυπέλλου: έχασε 0-1 στο Μιλάνο, αλλά κέρδισε 2-0 στο Ρότερνταμ και προκρίθηκε με 2-1. Στα προημιτελικά ήρθε η Φόρβερτς Βερολίνου της Ανατολικής Γερμανίας: ήττα 0-1 στον πρώτο αγώνα και νίκη 2-0 στον δεύτερο.

Στον ημιτελικό, η Λέγκια Βαρσοβίας κράτησε το 0-0 στην Πολωνία, και στις 15 Απριλίου 1970 η Φέγενορντ την νίκησε 2-0 στη Ρότερνταμ, με γκολ των Βίλεμ φαν Χάνεχεμ και Φραντς Χάσιλ. Έτσι, πέρασε με 2-0 συνολικά και είχε φτάσει στον τελικό χωρίς να έχει βάλει γκολ εκτός έδρας: κατά την en Wikipedia, το γκολ του Ισραέλ στον τελικό ήταν το πρώτο που σημείωσε εκτός Ρότερνταμ στη διοργάνωση.

Η πορεία της Σέλτικ

Η Σέλτικ ξεκίνησε με τη Βασιλεία: 0-0 στην Ελβετία και 2-0 στη Γλασκώβη. Στον δεύτερο γύρο προκρίθηκε με κέρδος στην ισοπαλία: 3-0 στη Γλασκώβη, 0-3 στη Λισαβόνα μετά από παράταση, και η Μπενφίκα αποκλείστηκε με ρίψη νομίσματος, αφού τη διοργάνωση εκείνη τη σεζόν δεν υπήρχε παιχνίδι μπαράζ. Στα προημιτελικά νίκησε τη Φιορεντίνα 3-0 στο Σέλτικ Παρκ και έχασε 0-1 στη Φλωρεντία (3-1 συνολικά). Στον ημιτελικό, η Λιντς Γιουνάιτεντ έχασε 0-1 στο Ελάντ Ρόουντ με γκολ του Τζορτζ Κόνελι και 1-2 στη Γλασκώβη, με γκολ των Τζον Χιουζ και Μπόμπι Μάρντοκ για τη Σέλτικ και του Μπρέμνερ για τη Λιντς.

Ο αγώνας λεπτό προς λεπτό

1ο λεπτό. Ο Τζιμ Μπρόγκαν της Σέλτικ τραυματίζεται νωρίς, συνεχίζει, αλλά δεν είναι στο 100% για τον υπόλοιπο αγώνα.

29ο λεπτό: 0-1. Ο Τόμι Γκέμελ βάζει τη Σέλτικ μπροστά. Η en Wikipedia δίνει το 30ό λεπτό· στο RSSSF, στη nl και στη de Wikipedia και στο thecelticwiki είναι το 29ο, και κρατάμε αυτό.

31ο λεπτό: 1-1. Δύο λεπτά αργότερα ο αρχηγός της Φέγενορντ, Ρίνους Ισραέλ, ισοφαρίζει με κεφαλιά. Η en Wikipedia το βάζει στο 32ό λεπτό.

Ο Χάπελ και ο Τζόνστον. Ο Αυστριακός προπονητής είχε σκοπό να σταματήσει τον Τζίμι Τζόνστον: τον είχε διπλοσημαδεμένο συνεχώς. Στη μεσαία γραμμή, οι Χάσιλ, Βίλεμ φαν Χάνεχεμ και Βιμ Γιάνσεν κυριάρχησαν και επιβράδυναν τον ρυθμό απέναντι στο άμεσο παιχνίδι των Σκωτσέζων.

77ο λεπτό. Αλλαγή στη Σέλτικ: ο Τζορτζ Κόνελι μπαίνει στη θέση του Μπέρτι Ωλντ.

Τέλος κανονικού χρόνου: 1-1. Ο Έβαν Γουίλιαμς κάνει σειρά από αποκρούσεις στην παράταση για να κρατήσει τη Σέλτικ στο παιχνίδι.

Γύρω στο 105ο-106ο λεπτό. Ο Πιτ Ρομέιν βγαίνει και μπαίνει ο Γκους Χάακ.

117ο λεπτό: 1-2. Ένα μακρύ ελεύθερο από τον μισό χώρο της Φέγενορντ φτάνει στην περιοχή της Σέλτικ. Ο αρχηγός Μπίλι ΜακΝιλ γλιστράει και, καθώς προσπαθεί να διορθώσει, φαίνεται να σπρώχνει την μπάλα με το χέρι. Πριν ο διαιτητής προλάβει να δώσει πέναλτι, ο Κίντβαλ είναι πιο γρήγορος, τρέχει και κάνει λόμπα πάνω από τον Γουίλιαμς. Ήταν γύρω στα τέσσερα λεπτά πριν το τέλος, και έβαλε το 2-1.

Η Φέγενορντ έστειλε και κάποια μπάλα στο δοκάρι πριν το σφύριγμα. Ο διαιτητής Κονκέτο Λο Μπέλο λήγει τον αγώνα, και η Ολλανδία έχει το πρώτο της Κύπελλο.

Οι ενδεκάδες

Φέγενορντ (προπονητής Έρνστ Χάπελ): 1 Έντι Πίτερς Χράφλαντ, 2 Πιτ Ρομέιν (105΄/106΄ Γκους Χάακ), 4 Τέο Λάσερομς, 3 Ρίνους Ισραέλ (αρχηγός), 5 Τέο φαν Ντουιβενμπόντε, 7 Βιμ Γιάνσεν, 6 Φραντς Χάσιλ, 10 Βίλεμ φαν Χάνεχεμ, 8 Χενκ Βέρι, 9 Όβε Κίντβαλ, 11 Κοέν Μούλεϊν.

Σέλτικ (προπονητής Τζοκ Στάιν): 1 Έβαν Γουίλιαμς, 2 Ντέιβιντ Χέι, 5 Μπίλι ΜακΝιλ (αρχηγός), 6 Τζιμ Μπρόγκαν, 3 Τόμι Γκέμελ, 4 Μπόμπι Μάρντοκ, 10 Μπέρτι Ωλντ (77΄ Τζορτζ Κόνελι), 7 Τζίμι Τζόνστον, 9 Τζον Χιουζ, 8 Γουίλι Γουάλας, 11 Μπόμπι Λένοξ.

Για τον αρχηγό της Σέλτικ οι πηγές διαφωνούν: η en και η de Wikipedia και το RSSSF γράφουν τον ΜακΝιλ, η nl Wikipedia τον Χέι. Κρατάμε τον ΜακΝιλ.

Τα στοιχεία του τελικού

• Ημερομηνία: Τετάρτη 6 Μαΐου 1970
• Γήπεδο: Σαν Σίρο, Μιλάνο
• Θεατές: 53.187 (το RSSSF γράφει 75.000)
• Διαιτητής: Κονκέτο Λο Μπέλο (Ιταλία)
• Σκορ: Φέγενορντ 2-1 Σέλτικ μετά από παράταση (1-1 στα 90΄)
• Γκολ Φέγενορντ: Ισραέλ 31΄, Κίντβαλ 117΄
• Γκολ Σέλτικ: Γκέμελ 29΄

Τι ακολούθησε

Ως κάτοχος του Κυπέλλου, η Φέγενορντ αντιμετώπισε στο Διηπειρωτικό την Εστουδιάντες. Στις 26 Αυγούστου 1970, στη Μπομπονέρα του Μπουένος Άιρες, το παιχνίδι έληξε 2-2, με γκολ του Φαν Χάνεχεμ για τους Ολλανδούς, και στις 9 Σεπτεμβρίου 1970, στο Κάιπ του Ρότερνταμ, η Φέγενορντ κέρδισε 1-0 μπροστά σε 63.475 θεατές και πήρε το τρόπαιο με 3-2 συνολικά. Το γκολ ήταν του Γιοπ φαν Ντάελε στο 65ο λεπτό, όπως φαίνεται από το φύλλο αγώνα ενός αργεντίνικου περιοδικού της εποχής.

Στη διοργάνωση του 1970-71 η Φέγενορντ αποκλείστηκε από την ΟΤΑ Αράντ της Ρουμανίας, ήδη στον πρώτο γύρο. Ο Κίντβαλ τελείωσε δεύτερος σκόρερ της διοργάνωσης με 7 γκολ, πίσω από τον Μάικλ Τζόουνς της Λιντς (8), και ο Ρουντ Χέλς είχε 6, σύμφωνα με το RSSSF. Η Φέγενορντ πήρε πρωτάθλημα το 1971 και το 1974 και το Κύπελλο UEFA το 1974 με νίκη επί της Τότεναμ. Για τη Σέλτικ ο τελικός του Μιλάνου ήταν ο δεύτερος και, μέχρι σήμερα, τελευταίος τελικός Κυπέλλου Πρωταθλητριών στην ιστορία της.

Η φανέλα σε αριθμούς

• Ομάδα: Φέγενορντ, κυπελλούχος Ευρώπης 1970
• Σεζόν: 1969-70
• Εμφάνιση: εντός έδρας, κάθετα μισά κόκκινο και λευκό
• Σορτς και κάλτσες: μαύρα σορτς, σκουρόχρωμες κάλτσες
• Γιακάς: V, κόκκινο-λευκό ανάλογα με τη μισή φανέλα
• Σήμα: μικρό τριγωνικό κοκοράκι στο στήθος (κατασκευαστής, με επιφύλαξη Le Coq Sportif)
• Χορηγός: κανένας
• Κατασκευαστής: δεν επιβεβαιώθηκε επίσημα
• Αριθμοί: στην πλάτη, σκούρο χρώμα πάνω στο λευκό μισό, χωρίς όνομα
• Μανίκια: κοντά, ένα κόκκινο και ένα λευκό, με αντίθετη ρίγα στο τέλος
• Σκορ τελικού: 2-1 κατά της Σέλτικ στην παράταση