Μετάβαση στο περιεχόμενο
Κάθε φανέλα έχει μια ιστορία

ΑΠΟΕΛ: Τα 4 σήματα της γαλαζοκίτρινης ασπίδας, από την πρώτη ευρωπαϊκή αποστολή του 1963 ώς τα δύο χρυσά αστέρια

Τα σήματα του ΑΠΟΕΛ, με βάση τις εκδοχές που περιγράφει το επίσημο site του συλλόγου: 1963, τέλη '70, 1985-86 και τα δύο αστέρια του 2009-10, λίγο πριν το επετειακό σήμα των 100 χρόνων.

ΑΠΟΕΛ: Τα 4 σήματα της γαλαζοκίτρινης ασπίδας, από την πρώτη ευρωπαϊκή αποστολή του 1963 ώς τα δύο χρυσά αστέρια

10 λεπτά ανάγνωση1.954 λέξεις

Προσθέστε το jerseystories.gr ως προτιμώμενη πηγή στα αποτελέσματα αναζήτησης της Google

Το σήμα του ΑΠΟΕΛ είναι από εκείνα που τα αναγνωρίζεις από μακριά: μια ασπίδα χωρισμένη διαγώνια σε μπλε και κίτρινο, με το όνομα του συλλόγου να τη διασχίζει σε λευκή λωρίδα. Κι όμως, αυτή η ασπίδα δεν ήταν πάντα ίδια. Το επίσημο site του συλλόγου, στο άρθρο για το επετειακό λογότυπο των 100 χρόνων, μιλά για μια διαδρομή δέκα δεκαετιών, με αλλαγές και εκδοχές που κάθε μία αντανακλά το πνεύμα της εποχής της.

Ακολουθούμε την ίδια διαδρομή, λέγοντας τι ξέρουμε με βεβαιότητα και τι όχι. Ο σύλλογος δίνει τις μεγάλες στιγμές: το πρώτο σήμα σε φανέλα το 1934, το δεύτερο το 1963, το τρίτο στα τέλη της δεκαετίας του ’70, τη μόνιμη παρουσία στις φανέλες από το 1985-86 και τα δύο αστέρια το 2009-10. Δεν δίνει όμως, στις σελίδες που βρήκαμε, τι ακριβώς φαίνεται σε κάθε σχέδιο. Γι’ αυτό, όπου η αντιστοίχιση εικόνας και χρονιάς είναι δική μας εκτίμηση, θα το διαβάσεις γραμμένο.

Πριν από το σήμα: ένας σύλλογος που γεννήθηκε το 1926

Ο ΑΠΟΕΛ ιδρύθηκε στις 8 Νοεμβρίου 1926 στη Λευκωσία, με το όνομα Ποδοσφαιρικός Όμιλος Ελλήνων Λευκωσίας, δηλαδή ΠΟΕΛ. Σύμφωνα με την αγγλική Wikipedia, η ιδρυτική συνάντηση έγινε σε ένα ζαχαροπλαστείο της οδού Λήδρας, και πρώτος πρόεδρος ήταν ο Γιώργος Πούλιας. Δύο χρόνια αργότερα, το 1928, με απόφαση της γενικής συνέλευσης, ο όμιλος μετονομάστηκε σε Αθλητικός Ποδοσφαιρικός Όμιλος Ελλήνων Λευκωσίας, το γνωστό ΑΠΟΕΛ.

Τα χρώματα, κατά την ελληνική Wikipedia, ήταν το μπλε και το κίτρινο από την αρχή. Το μπλε παραπέμπει στη σημαία της Ελλάδας και το κίτρινο, όπως γράφεται, στη σημαία του Ελληνικού Ορθόδοξου κόσμου με τον δικέφαλο αετό, ενώ η αγγλική Wikipedia το συνδέει με το Βυζάντιο. Σε κάθε περίπτωση, τα χρώματα εξέφραζαν την προσήλωση της ελληνοκυπριακής κοινότητας στην Ελλάδα. Αυτά τα δύο χρώματα, μπλε και κίτρινο, είναι αυτά που θα δούμε σε όλα τα σήματα που ακολουθούν.

Ο σύλλογος έπαιξε νωρίς στη σκηνή του κυπριακού ποδοσφαίρου. Η αγγλική Wikipedia γράφει ότι κέρδισε ένα άτυπο πανκυπριακό πρωτάθλημα το 1932, νικώντας την ΑΕΛ Λεμεσού με 4-0 στον τελικό, ενώ ο πρώτος τίτλος στο επίσημο πρωτάθλημα ήρθε το 1936, μετά την ίδρυση της Κυπριακής Ομοσπονδίας Ποδοσφαίρου το 1934. Το 1934 είναι και η χρονιά που ο σύλλογος του ίδιου του ΑΠΟΕΛ τοποθετεί το πρώτο σήμα σε αγωνιστική φανέλα.

1934: το πρώτο σήμα, που δεν βρήκαμε σε εικόνα

Το επίσημο site του ΑΠΟΕΛ γράφει ότι το πρώτο σήμα που αποτυπώθηκε σε αγωνιστική φανέλα χρονολογείται το 1934. Προσθέτει κάτι που δεν το περιμένεις: υπήρξαν πολλές αγωνιστικές περίοδοι στις οποίες το έμβλημα δεν υπήρχε καν στις φανέλες. Ο σύλλογος το συνδέει με τις δυσκολίες και τις στερήσεις, ιδίως της ασπρόμαυρης εποχής. Ένα σήμα ραμμένο σε μια φανέλα δεν ήταν αυτονόητο.

Στη συλλογή NFT του 2022, με τίτλο «Η Ασπίδα της δόξας», το πρώτο σχέδιο ονομάζεται «Το Αρχικό» και περιγράφεται ως το πρώτο επίσημο έμβλημα του ΑΠΟΕΛ. Τα βασικά του χρώματα ήταν το λευκό και το κίτρινο, και, όπως διαβάζουμε, το λευκό θα αντικαθίστατο στην εξέλιξη από το μπλε. Η σελίδα δεν δίνει χρονιά γι’ αυτή την εκδοχή και δεν τη συνδέει ρητά με το 1934. Εμείς δεν βρήκαμε εικόνα που να αποδίδεται με βεβαιότητα σε αυτό το σχέδιο, και γι’ αυτό δεν το βάζουμε στη γραμμή του χρόνου.

1963: το σήμα της πρώτης ευρωπαϊκής αποστολής

Η δεύτερη εκδοχή, σύμφωνα με τη σελίδα της συλλογής NFT, είναι του 1963. Δημιουργήθηκε για την πρώτη συμμετοχή του ΑΠΟΕΛ σε ευρωπαϊκή διοργάνωση, όταν οι παίκτες ταξίδεψαν στη Νορβηγία για να αντιμετωπίσουν τη Γκιόβικ-Λιν. Το site γράφει επίσης, για την ίδια περίοδο, ότι τότε ήταν δύσκολο να τοποθετηθούν τα έμβλημα στις φανέλες των ομάδων.

Η εικόνα που βάζουμε εδώ δείχνει μια στρογγυλεμένη ασπίδα με παχύ χρυσό-καφέ περίγραμμα. Το επάνω μέρος είναι σκούρο μπλε και το κάτω μέρος σκούρο κίτρινο, με το «ΑΠΟΕΛ» να τις χωρίζει διαγώνια, σε μπλε γράμματα. Είναι το πιο «παλιό» στην όψη από τα σχέδια που έχουμε, και γι’ αυτό το τοποθετούμε πρώτο. Να το πούμε με ειλικρίνεια: οι περιγραφές των αρχείων στο Commons δεν γράφουν χρονολογίες, και ο σύλλογος δεν περιγράφει το σχέδιο του 1963. Η αντιστοίχιση είναι εκτίμηση, με βάση τη σειρά και τη μορφή.

Παλαιότερη εκδοχή του εμβλήματος του ΑΠΟΕΛ, με χρυσό περίγραμμα. Τοποθετείται στην περίοδο του 1963 (εκτίμηση). Εικόνα: Wikimedia Commons

Τέλη της δεκαετίας του ’70: η ασπίδα που πλησιάζει τη σημερινή

Η τρίτη εκδοχή, κατά τον σύλλογο, εμφανίζεται στα τέλη της δεκαετίας του ’70. Η σελίδα της συλλογής γράφει ότι το σχήμα της πλησιάζει το σημερινό και ότι τοποθετούνταν στις φανέλες με το χέρι.

Στην εικόνα βλέπεις μια ασπίδα με λευκό περίγραμμα και μαύρη εξωτερική γραμμή, με την κορυφή να σχηματίζει κύματα. Το επάνω μέρος είναι ανοιχτό μπλε και το κάτω κίτρινο, και οι χρυσοκαφέ γράμματα «ΑΠΟΕΛ» τρέχουν στη λευκή διαγώνια ζώνη. Και εδώ η αντιστοίχιση με τα τέλη του ’70 είναι δική μας εκτίμηση, και όχι κάτι που επιβεβαιώνουν οι περιγραφές του Commons.

Είναι ενδιαφέρον ότι η εντός έδρας φανέλα του 2024/25, που σχεδίασε η Macron, αντλεί έμπνευση από τις φανέλες των περιόδων 1970-71 και 1971-72, δηλαδή από την ίδια περίπου εποχή.

Εκδοχή του εμβλήματος με λευκό περίγραμμα, που τοποθετείται στα τέλη της δεκαετίας του '70 (εκτίμηση). Εικόνα: Wikimedia Commons

1985-86: η ασπίδα που μένει στη φανέλα

Από τη σεζόν 1985-86 το έμβλημα του ΑΠΟΕΛ παίρνει, κατά το επίσημο site, μόνιμη θέση στις εμφανίσεις της ομάδας. Αυτή είναι η πιο καθαρά τεκμηριωμένη αλλαγή: δεν είναι πια ένα σήμα που εμφανίζεται άλλοτε ναι, άλλοτε όχι. Έχει το κλασικό σχήμα που χρησιμοποιείται και σήμερα.

Στην εικόνα, η ασπίδα έχει σκούρο, μοβ-μπλε περίγραμμα και μπλε επάνω μέρος. Η λευκή διαγώνια ζώνη κρατά τα γράμματα, και το κάτω μέρος είναι κίτρινο. Είναι η ίδια διάταξη που ξέρουμε, με πιο βαθύ μπλε απ’ ό,τι στο σημερινό σήμα.

Την ίδια εποχή μπορούμε να δούμε το σήμα πάνω σε μια πραγματική φανέλα: η εντός έδρας φανέλα του 1989-90, της Puma, που βρήκαμε στο Classic Football Shirts. Είναι κίτρινη με μπλε μανίκια, που έχουν ανάγλυφο υφαντό σχέδιο, και κίτρινες λωρίδες στους ώμους. Στο αριστερό στήθος, στη θέση της καρδιάς, κάθεται η ασπίδα του ΑΠΟΕΛ, σε μικρό μέγεθος, και στο δεξιό το λογότυπο της Puma, σε σκούρο μπλε. Μπροστά δεν φαίνεται χορηγός, και η πλάτη είναι καθαρή, χωρίς όνομα ή αριθμό.

Το σήμα του 1985-86 και μετά, με μοβ-μπλε περίγραμμα. Εικόνα: Wikimedia Commons
Η εντός έδρας φανέλα του ΑΠΟΕΛ 1989-90 της Puma, με την ασπίδα στο στήθος. Φωτογραφία: Classic Football Shirts
Η πλάτη της φανέλας του 1989-90, κίτρινη με μπλε μανίκια, χωρίς όνομα ή αριθμό. Φωτογραφία: Classic Football Shirts

2009-10: δύο αστέρια για είκοσι τίτλους

Η μεγαλύτερη αλλαγή μετά το 1985 δεν αφορά το ίδιο το σχέδιο, αλλά αυτό που το συνοδεύει: δύο χρυσά αστέρια πάνω από την ασπίδα. Σύμφωνα με την αγγλική Wikipedia, τα αστέρια προστέθηκαν μετά τον 20ό τίτλο, του 2008-09, ένα για κάθε δέκα πρωταθλήματα. Η σελίδα της συλλογής NFT τοποθετεί την προσθήκη των δύο αστεριών το 2009-10. Οι δύο πηγές συμφωνούν, αφού ο τίτλος του 2008-09 και η πρώτη εμφάνιση των αστεριών στη σεζόν 2009-10 ταιριάζουν.

Στην εικόνα, η ασπίδα είναι πιο φωτεινή: το μπλε επάνω μέρος, η λευκή ζώνη, το κίτρινο κάτω μέρος, και, μέσα σε λεπτό μπλε περίγραμμα, τα γράμματα «ΑΠΟΕΛ» σε μπλε. Τα δύο αστέρια κάθονται πάνω από την κορυφή, δίπλα δίπλα.

Την ίδια περίοδο ο ΑΠΟΕΛ έγραψε και την πιο μεγάλη ευρωπαϊκή του σελίδα. Η αγγλική Wikipedia γράφει ότι στο Τσάμπιονς Λιγκ 2011-12 κέρδισε έναν όμιλο με Πόρτο, Σαχτάρ Ντονέτσκ και Ζενίτ, και απέκλεισε τη Λυών στους 16, γίνοντας η πρώτη κυπριακή ομάδα στα προημιτελικά. Το σήμα με τα δύο αστέρια ήταν, λοιπόν, αυτό που είδε η Ευρώπη εκείνη τη χρονιά.

Το σήμα με τα δύο χρυσά αστέρια, από το 2009-10. Εικόνα: Wikimedia Commons

Η σφραγίδα του 1926

Υπάρχει και ένα ακόμη σχέδιο στο αρχείο του Commons, το «πλήρες λογότυπο»: μια ασπίδα μέσα σε κύκλο, με τη λεζάντα «ΑΘΛΗΤΙΚΟΣ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ» γύρω-γύρω και το έτος 1926 στο κάτω μέρος. Δεν είναι κάποια από τις εκδοχές της γραμμής του χρόνου. Είναι η πλήρης επίσημη μορφή του ονόματος γύρω από την ασπίδα, με το έτος ίδρυσης, και δεν βρήκαμε πουθενά πότε ή πώς χρησιμοποιήθηκε. Το βάζουμε εδώ ως εικόνα του πλήρους ονόματος και όχι ως χρονολογημένο σήμα.

Το πλήρες λογότυπο, με το πλήρες όνομα του συλλόγου και το 1926. Εικόνα: Wikimedia Commons

2026-27: το επετειακό λογότυπο των 100 χρόνων

Ο ΑΠΟΕΛ γιορτάζει φέτος τα 100 χρόνια από την ίδρυσή του, και το επίσημο site δημοσίευσε επετειακό λογότυπο. Η σελίδα που διαβάσαμε δεν περιγράφει το σχέδιό του, ούτε το όνομα του δημιουργού του, και γι’ αυτό δεν γράφουμε τίποτα για τη μορφή του. Το άρθρο του συλλόγου το παρουσιάζει ως κατάληξη της διαδρομής της ασπίδας από το 1934 ώς σήμερα.

Στην εκτός έδρας εμφάνιση του 2026-27 το έμβλημα του ΑΠΟΕΛ κάθεται στο στήθος, πάνω από την καρδιά, όπως έγραψε το ίδιο το site. Στην εντός έδρας του 2024/25, πάλι, το έμβλημα επαναλαμβάνεται σε ανάγλυφη διάταξη σε ολόκληρη τη φανέλα, με λεπτές γραμμές που ενώνουν τα σήματα σε ένα πλέγμα από ασπίδες, ενώ στο εσωτερικό του γιακά υπάρχει το έμβλημα με τη λέξη «ΑΠΟΕΛ ΕΛΛΗΝΩΝ» και το λογότυπο της Macron. Δίπλα στην ασπίδα, στο στήθος, είναι το «Hero» της Macron, σε σιλικόνη σε μπλε ναυτικό χρώμα.

Δίπλα δίπλα: τι αλλάζει από σήμα σε σήμα

Αν βάλεις τα τέσσερα σχέδια το ένα δίπλα στο άλλο, καταλαβαίνεις τι αλλάζει και τι μένει. Το περίγραμμα αλλάζει συνεχώς: χρυσό-καφέ στο πρώτο, λευκό με μαύρη γραμμή στο δεύτερο, σκούρο μπλε στο τρίτο, φωτεινό μπλε στο τέταρτο. Η κορυφή της ασπίδας περνά από ένα στρογγυλεμένο σχήμα, σε ένα κυματιστό, και μετά σε αυτό που βλέπουμε σήμερα. Τα γράμματα «ΑΠΟΕΛ» αλλάζουν χρώμα: χρυσοκαφέ στις δύο παλιές εκδοχές και μπλε στις δύο νεότερες. Το μπλε επάνω μέρος γίνεται πιο έντονο με τον καιρό, και το κίτρινο πιο φωτεινό.

Και τα αστέρια: στα τρία πρώτα σχέδια δεν υπάρχει τίποτα πάνω από την ασπίδα, στο τέταρτο υπάρχουν δύο.

Τι δεν άλλαξε ποτέ

Η βάση είναι ίδια σε όλα: μια ασπίδα, μια διαγώνια ζώνη, μπλε από πάνω και κίτρινο από κάτω, και το όνομα γραμμένο μέσα στη ζώνη. Τα δύο χρώματα του συλλόγου, που η ελληνική Wikipedia λέει ότι υιοθετήθηκαν από την αρχή, δεν αλλάζουν ποτέ, ούτε και το όνομα με τα ελληνικά κεφαλαία γράμματα. Η αγγλική Wikipedia μάλιστα γράφει ότι το σήμα έχει μείνει ουσιαστικά το ίδιο από την ίδρυση. Ο σύλλογος, αντίθετα, περιγράφει μια εξέλιξη με εκδοχές. Ίσως οι δύο πηγές να μην αντιφάσκουν: η ασπίδα και τα χρώματα είναι η ίδια ιδέα, και οι λεπτομέρειες, δηλαδή το περίγραμμα και τα γράμματα, είναι αυτές που έχουν αλλάξει.

Το σήμα πάνω στη φανέλα

Το σήμα του ΑΠΟΕΛ δεν είχε πάντα θέση στη φανέλα, και αυτή είναι ίσως η πιο ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια της όλης ιστορίας. Ο σύλλογος το γράφει καθαρά: πολλές περίοδοι χωρίς έμβλημα στο στήθος, το 1934 ως πρώτη φορά, το 1963 ως χρονιά που η τοποθέτηση ήταν δύσκολη, τα τέλη του ’70 με το σήμα να μπαίνει με το χέρι, και το 1985-86 ως η στιγμή που η θέση γίνεται μόνιμη.

Η φανέλα του 1989-90 που δείξαμε παραπάνω είναι από αυτή την τελευταία εποχή. Η ασπίδα είναι μικρή, και κάθεται στο αριστερό στήθος δίπλα στο λογότυπο της Puma. Από τότε, το έμβλημα είναι πάντα εκεί. Στη φανέλα του 2024/25 γίνεται και διακοσμητικό μοτίβο σε όλο το κορμί, και στον εσωτερικό γιακά μένει με τη λέξη «ΑΠΟΕΛ ΕΛΛΗΝΩΝ», δηλαδή με το όνομα της κοινότητας από την οποία ξεκίνησε το 1926.

Τα σήματα με μια ματιά

  • 1934: το πρώτο σήμα σε αγωνιστική φανέλα, χωρίς εικόνα στο αρχείο μας·
  • 1963: το δεύτερο, για την πρώτη ευρωπαϊκή αποστολή, στη Νορβηγία (η εικόνα είναι εκτίμηση)·
  • τέλη ’70: το τρίτο, με σχήμα κοντά στο σημερινό, που ράβεται στη φανέλα με το χέρι (η εικόνα είναι εκτίμηση)·
  • από 1985-86: η κλασική ασπίδα, μόνιμα στις φανέλες·
  • από 2009-10: η ίδια ασπίδα με δύο χρυσά αστέρια για τους είκοσι τίτλους·
  • 2026-27: το επετειακό λογότυπο των 100 χρόνων.

Σχετικές ιστορίες φανελών

TotalSports Media Group ΜΕΛΟΣ ΤΟΥTOTALSPORTS MEDIA GROUPSports stories. Bigger together