Μίλαν 1963: Τα λευκά του Γουέμπλεϊ και η πρώτη ιταλική κούπα των Πρωταθλητριών

Η πρώτη φορά της Ιταλίας

Στις 22 Μαΐου 1963, στο Γουέμπλεϊ, η Μίλαν νίκησε μια ομάδα που είχε συνηθίσει να κερδίζει τελικούς. Η Μπενφίκα είχε πάρει το Κύπελλο Πρωταθλητριών το 1961 και το 1962 και ήρθε στο Λονδίνο για το τρίτο στη σειρά. Έφυγε με ήττα 2-1.

Η Μίλαν έγινε η πρώτη ιταλική ομάδα πρωταθλήτρια Ευρώπης. Και το έκανε με μια φανέλα που δεν ήταν η κοκκινόμαυρη. Στο Γουέμπλεϊ φόρεσε λευκά.

Ένας τελικός χωρίς Ισπανούς

Ο τελικός του 1963 ήταν ο όγδοος της διοργάνωσης. Σύμφωνα με τη Wikipedia, ήταν και ο πρώτος χωρίς ισπανική ομάδα: η Ρεάλ Μαδρίτης είχε παίξει σε έξι από τους επτά πρώτους τελικούς και στον έβδομο, το 1961, ήταν εκεί η Μπαρτσελόνα.

Η Μίλαν δεν ήταν καινούργια στους τελικούς. Είχε φτάσει ως εκεί το 1958 και είχε χάσει 3-2 από τη Ρεάλ. Πέντε χρόνια μετά επέστρεψε ως πρωταθλήτρια Ιταλίας της σεζόν 1961-62, με τον Νερέο Ρόκο στον πάγκο. Η Μπενφίκα είχε στον πάγκο τον Χιλιανό Φερνάντο Ριέρα και στο γήπεδο τον Εουζέμπιο, που ένα χρόνο πριν είχε βάλει δύο γκολ στον τελικό του Άμστερνταμ.

Πώς έφτασαν στο Λονδίνο

Οι δύο ομάδες έφτασαν στον τελικό από πολύ διαφορετικούς δρόμους. Η Μίλαν έπαιξε από τον προκριματικό γύρο, ενώ η Μπενφίκα, ως κάτοχος, μπήκε κατευθείαν στον πρώτο. Τα αποτελέσματα, όπως τα δίνουν η Wikipedia και το RSSSF:

• Μίλαν: Ουνιόν Λουξεμβούργου 8-0 εντός και 6-0 εκτός (14-0 συνολικά). Ίπσουιτς 3-0 εντός και ήττα 2-1 εκτός (4-2). Γαλατασαράι 3-1 στην Τουρκία και 5-0 στο Μιλάνο (8-1). Στα ημιτελικά η Ντάντι, 5-1 εντός και ήττα 1-0 στη Σκωτία (5-2).
• Μπενφίκα: Νορσέπινγκ 1-1 στη Σουηδία και 5-1 στη Λισαβόνα (6-2). Ντούκλα Πράγας 2-1 εντός και 0-0 εκτός. Στα ημιτελικά η Φέγενορντ, 0-0 στο Ρότερνταμ και 3-1 στη Λισαβόνα.

Ο Ζοζέ Αλταφίνι, ο Βραζιλιάνος σέντερ φορ της Μίλαν που είχε πια φορέσει και τη φανέλα της Ιταλίας, τελείωσε τη διοργάνωση με 14 γκολ. Τα δύο τελευταία τα έβαλε στο Γουέμπλεϊ.

The Shirt: λευκό, με κόκκινο και μαύρο στις άκρες

Στη Wikipedia η Μίλαν του τελικού σχεδιάζεται ολόλευκη: φανέλα, σορτσάκι και κάλτσες. Το ίδιο λέει και η ίδια η Μίλαν. Όταν το 2022 παρουσίασε με την Puma τη λευκή φανέλα της σεζόν 2022-23, έγραψε ότι το 1963, όταν έγινε η πρώτη ιταλική ομάδα που σήκωσε το Κύπελλο Πρωταθλητριών, το έκανε με ολόλευκη εμφάνιση.

Η φανέλα του εξωφύλλου και της κάρτας είναι η επίσημη επανέκδοση της φανέλας του τελικού, από το κατάστημα της Μίλαν. Δεν είναι η ίδια η φανέλα που φορέθηκε στο Γουέμπλεϊ, αλλά η εκδοχή που ο σύλλογος παρουσιάζει ως εκείνη. Σύμφωνα με την περιγραφή της:

• Κορμός: λευκός, χωρίς ρίγες και χωρίς μοτίβο.
• Γιακάς: κόκκινος και μαύρος, σε λαιμόκοψη V.
• Μανίκια: μακριά, με ριμπ μανσέτες σε κόκκινο και μαύρο.
• Σήμα: η τρίχρωμη ασπίδα με κεντημένο χρυσό περίγραμμα, στο αριστερό στήθος.
• Ύφασμα: 100% βαμβάκι.
• Τελείωμα: σκισίματα στα πλάγια, στο κάτω μέρος.
• Κατασκευαστής και χορηγός: κανένας.

Ο γιακάς: το κοκκινόμαυρο που έμεινε

Σε μια φανέλα που ήταν σχεδόν ολόκληρη λευκή, τα χρώματα του συλλόγου κρύφτηκαν στις άκρες. Ο γιακάς είναι διπλός: κόκκινη η εσωτερική πλευρά που ακουμπά στον λαιμό, μαύρη η εξωτερική που διπλώνει πάνω στους ώμους. Ανοίγει σε ένα βαθύ V, χωρίς κουμπιά.

Είναι η μόνη θέση στο πάνω μέρος της φανέλας όπου φαίνονται το κόκκινο και το μαύρο. Σε μια ασπρόμαυρη τηλεοπτική εικόνα του 1963 χάνονταν. Από κοντά είναι η υπογραφή της Μίλαν πάνω στη λευκή φανέλα.

Το σήμα: η ασπίδα του πρωταθλητή

Το σήμα στο στήθος δεν είναι ο κύκλος με τις ρίγες και τον σταυρό του Μιλάνου, που φορά σήμερα η Μίλαν. Είναι η τρίχρωμη ασπίδα, πράσινη, λευκή και κόκκινη, το σήμα που φορά στην Ιταλία ο πρωταθλητής της προηγούμενης σεζόν. Η Μίλαν είχε κατακτήσει το πρωτάθλημα του 1961-62 και έτσι τη φόρεσε όλη τη σεζόν 1962-63, και στην Ευρώπη.

Στην επανέκδοση η ασπίδα είναι κεντημένη, με χρυσό περίγραμμα, και ραμμένη ψηλά στο αριστερό στήθος, κοντά στον γιακά. Είναι το μόνο έγχρωμο σημείο στον λευκό κορμό. Μια φανέλα χωρίς το σήμα του συλλόγου, που έλεγε μόνο ένα πράγμα: αυτή είναι η πρωταθλήτρια Ιταλίας.

Λευκό αντί για κοκκινόμαυρο

Η Μίλαν της εποχής φορούσε στο Σαν Σίρο τις κόκκινες και μαύρες κάθετες ρίγες. Η φωτογραφία του νεαρού Τζοβάνι Τραπατόνι από το 1963 τις δείχνει: στενές ρίγες, λαιμόκοψη V, μαύρος γιακάς. Στο Γουέμπλεϊ ο ίδιος ο Τραπατόνι έπαιξε με το 6 πάνω σε λευκή φανέλα.

Η Μπενφίκα φόρεσε τα κόκκινά της. Στην αναπαράσταση της Wikipedia είναι κόκκινη φανέλα με λευκό σορτσάκι και κόκκινες κάλτσες, και σε καρέ από το βίντεο του αγώνα οι παίκτες της φαίνονται με σκούρες φανέλες και λευκό σορτσάκι. Στο γήπεδο η εικόνα ήταν καθαρή ακόμα και σε ασπρόμαυρη τηλεόραση: λευκοί απέναντι σε σκούρους.

Αναπαραγωγή βίντεο

Άνοιγμα στο YouTube ↗

Ο αγώνας: ο Εουζέμπιο πρώτος, ο Αλταφίνι δύο φορές

Το ματς έγινε μπροστά σε 45.715 θεατές, με διαιτητή τον Άγγλο Άρθουρ Χόλαντ. Η Μπενφίκα, με την εμπειρία δύο τελικών, άνοιξε το σκορ στο 19′. Το γκολ το έβαλε ο Εουζέμπιο, ο σταρ της με το 10 στην πλάτη. Η Μίλαν πήγε στο ημίχρονο πίσω στο σκορ.

Στο δεύτερο ημίχρονο η Μίλαν ήταν άλλη ομάδα. Στο 58′ ο Αλταφίνι ισοφάρισε σε 1-1. Λίγα λεπτά αργότερα ο ίδιος έκανε το 2-1, το γκολ που έκρινε τον τελικό. Η Wikipedia το βάζει στο 66′, το RSSSF στο 70′. Γράφουμε μόνο ότι ήρθε λιγότερο από ένα τέταρτο μετά το πρώτο.

Για την Μπενφίκα ήταν ο τρίτος συνεχόμενος τελικός. Στη Βέρνη το 1961 είχε νικήσει 3-2 την Μπαρτσελόνα και στο Άμστερνταμ το 1962 είχε νικήσει 5-3 τη Ρεάλ, ερχόμενη από πίσω. Στο Γουέμπλεϊ συνέβη το αντίθετο: προηγήθηκε και έχασε.

Η Μπενφίκα δεν βρήκε απάντηση. Το Κύπελλο, που είχε ταξιδέψει στη Λισαβόνα δύο συνεχόμενα χρόνια, πήγε για πρώτη φορά στην Ιταλία. Ο αρχηγός της Μίλαν, ο Τσέζαρε Μαλντίνι, έγινε, όπως γράφει ο σύλλογος, ο πρώτος Ιταλός ποδοσφαιριστής πρωταθλητής Ευρώπης.

Οι ενδεκάδες

Μίλαν: Γκέτσι (1), Νταβίντ (2), Τρέμπι (3), Μπενίτες (4), Τσέζαρε Μαλντίνι (5, αρχηγός), Τραπατόνι (6), Πιβατέλι (7), Ντίνο Σάνι (8), Αλταφίνι (9), Ριβέρα (10), Μόρα (11). Προπονητής: Νερέο Ρόκο.

Μπενφίκα: Κόστα Περέιρα (1), Κάβεμ (2), Ραούλ Μασάδο (3), Φερνάντο Κρουζ (4), Ουμπέρτο Φερνάντες (5), Κολούνα (6, αρχηγός), Ζοζέ Αουγκούστο (7), Σαντάνα (8), Ζοζέ Τόρες (9), Εουζέμπιο (10), Σιμόες (11). Προπονητής: Φερνάντο Ριέρα.

Οι αριθμοί αντιστοιχούσαν στις θέσεις, από το 1 του τερματοφύλακα ως το 11 του αριστερού εξτρέμ.

Στη Μίλαν έπαιζαν δύο ποδοσφαιριστές που θα έγραφαν τη δική τους ιστορία: ο νεαρός Τζάνι Ριβέρα με το 10 και ο Τραπατόνι με το 6. Και στο κέντρο της άμυνας ο Τσέζαρε Μαλντίνι, ο πατέρας του Πάολο.

Αναπαραγωγή βίντεο

Άνοιγμα στο YouTube ↗

Μια παράδοση που ξεκίνησε στο Λονδίνο

Η λευκή φανέλα του Γουέμπλεϊ δεν έμεινε μια φορά. Όπως γράφει η ίδια η Μίλαν στην περιγραφή της επανέκδοσης, εκείνο το βράδυ ξεκίνησε μια παράδοση: η Μίλαν φόρεσε τη λευκή εκτός έδρας φανέλα και στους τελικούς που κέρδισε το 1989, το 1990, το 1994, το 2003 και το 2007.

Ο τελικός του 1990 είχε μάλιστα τον ίδιο αντίπαλο: την Μπενφίκα. Και η Μίλαν κέρδισε ξανά με λευκά.

Το 2022, η Μίλαν και η Puma έβγαλαν λευκή φανέλα εκτός έδρας αφιερωμένη στους τίτλους των Πρωταθλητριών, και θύμισαν από πού ξεκίνησαν όλα: από τα λευκά του Γουέμπλεϊ.

Η φανέλα σε αριθμούς

• Τελικός: Μίλαν – Μπενφίκα 2-1
• Ημερομηνία: 22 Μαΐου 1963
• Γήπεδο: Γουέμπλεϊ, Λονδίνο
• Διαιτητής: Άρθουρ Χόλαντ (Αγγλία)
• Θεατές: 45.715
• Σκόρερ Μίλαν: Αλταφίνι 58′, Αλταφίνι
• Σκόρερ Μπενφίκα: Εουζέμπιο 19′
• Χρώμα: λευκό
• Γιακάς: κόκκινος και μαύρος, λαιμόκοψη V
• Μανίκια: μακριά, με κοκκινόμαυρες μανσέτες
• Σήμα: η τρίχρωμη ασπίδα του πρωταθλητή Ιταλίας, αριστερό στήθος
• Κατασκευαστής: κανένας εμφανής
• Χορηγός: κανένας
• Αρχηγός: Τσέζαρε Μαλντίνι
• Προπονητής: Νερέο Ρόκο
• Γκολ του Αλταφίνι στη διοργάνωση: 14
• Αντίπαλος: Μπενφίκα, με κόκκινη φανέλα και λευκό σορτσάκι