Μίλαν: Τα 6 σήματα από το 1899 μέχρι σήμερα

Ρίγες, σταυρός και ένα διαβολάκι

Η Μίλαν έχει δύο ταυτότητες που δεν άλλαξαν ποτέ: τις κόκκινες και μαύρες ρίγες, και τον κόκκινο σταυρό σε λευκό φόντο, το σύμβολο της πόλης του Μιλάνου.

Γύρω από αυτά τα δύο, μέσα σε 127 χρόνια, ο σύλλογος άλλαξε πλαίσια, γράμματα και σχήματα. Ένα χρυσό ορθογώνιο, ένας κύκλος, ένα ωοειδές. Και για επτά χρόνια, κάτι εντελώς διαφορετικό: ένα κόκκινο διαβολάκι με ένα χρυσό αστέρι δίπλα του.

Αυτά είναι τα έξι σήματα της Μίλαν που βρίσκουμε σε εικόνα, από την ίδρυση του 1899 ως σήμερα.

Τα χρώματα του Κίλπιν

Πριν από τα σήματα, τα χρώματα. Η αγγλική Wikipedia αποδίδει την επιλογή τους στον ιδρυτή, τον Άγγλο Χέρμπερτ Κίλπιν, που έφερε στο Μιλάνο κόκκινες και μαύρες φανέλες από τον παλιό του σύλλογο, τη Νοτς Ολίμπικ. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, ο Κίλπιν έλεγε ότι το κόκκινο είναι η φωτιά των παικτών και το μαύρο ο φόβος των αντιπάλων.

Από αυτά τα χρώματα προέρχονται και τα δύο παρατσούκλια του συλλόγου. Rossoneri, οι κοκκινόμαυροι. Και il Diavolo, ο Διάβολος, ένα όνομα που θα γινόταν κάποτε το ίδιο το σήμα.

1899–1916: Το χρυσό πλαίσιο του Foot-Ball and Cricket Club

Το πρώτο σήμα της Μίλαν δεν είναι ωοειδές, ούτε κύκλος. Είναι ένα όρθιο ορθογώνιο με στρογγυλεμένες γωνίες και χρυσό περίγραμμα, σαν μικρή πλάκα.

Στο πάνω μέρος, οι ρίγες: κόκκινες και μαύρες στα αριστερά, και στα δεξιά ο κόκκινος σταυρός σε λευκό. Στο κάτω μέρος, σε χρυσό φόντο, με μαύρα κεφαλαία, ολόκληρο το όνομα: MILAN FOOT BALL AND CRICKET CLUB.

Είναι ένα σήμα που θυμίζει την αγγλική καταγωγή του συλλόγου. Η Μίλαν γεννήθηκε ως σύλλογος και για κρίκετ, και το όνομα το γράφει στα αγγλικά. Τα δύο βασικά στοιχεία όμως, οι ρίγες και ο σταυρός, είναι ήδη εκεί.

1916–1936: Ένα κενό

Για τα επόμενα είκοσι χρόνια, οι πηγές που ελέγξαμε δεν δίνουν σήμα σε εικόνα. Η ιταλική Wikipedia σημειώνει όμως κάτι σημαντικό: για αρκετές δεκαετίες, ως τη δεκαετία του 1940, πάνω στις φανέλες της Μίλαν φαινόταν μια απλή ασπίδα με τον σταυρό του Αγίου Γεωργίου, ένα από τα στοιχεία του σήματος της πόλης.

Η αγγλική Wikipedia το λέει με άλλα λόγια: το έμβλημα της πόλης του Μιλάνου ήταν το σήμα που φορούσαν οι παίκτες στη φανέλα από την αρχή ως τα μέσα της δεκαετίας του ’40. Με άλλα λόγια, άλλο το σήμα του συλλόγου στα έντυπα και άλλο αυτό που έβλεπε ο κόσμος στο γήπεδο.

1936–1945: Ο κύκλος

Το δεύτερο σήμα που σώζεται σε εικόνα είναι ένας κύκλος με χρυσό περίγραμμα. Μέσα του, η ίδια ιδέα με το πρώτο σήμα, αλλά πιο λιτή: στα αριστερά, κάθετες κόκκινες και μαύρες ρίγες, στα δεξιά ο κόκκινος σταυρός σε λευκό φόντο.

Δεν υπάρχουν γράμματα, ούτε χρονολογία. Το όνομα του συλλόγου έχει χαθεί από το σήμα. Ο κύκλος με τις ρίγες και τον σταυρό ήταν αρκετός για να πει ποιος είναι.

1946–1979: Το πρώτο ωοειδές

Μετά τον πόλεμο, το 1946, εμφανίστηκε το σχήμα που η Μίλαν κρατά σχεδόν ως σήμερα: το ωοειδές.

Ένα λευκό ωοειδές με κίτρινο περίγραμμα. Στο κέντρο, ένας κύκλος χωρισμένος στη μέση: αριστερά οι κόκκινες και μαύρες ρίγες, δεξιά ο σταυρός της πόλης. Πάνω από τον κύκλο, με κίτρινα γράμματα, ACM. Από κάτω, με τα ίδια κίτρινα ψηφία, 1899.

Η ιταλική και η αγγλική Wikipedia σημειώνουν ότι το σήμα αυτό χρησιμοποιήθηκε ως το 1979, με μικρές παραλλαγές στο πέρασμα των χρόνων. Ήταν το σήμα της Μίλαν των δύο πρώτων Κυπέλλων Πρωταθλητριών, του 1963 και του 1969.

1979–1986: Il Diavoletto

Το 1979 η Μίλαν κατέκτησε το δέκατο πρωτάθλημά της. Το δέκατο scudetto έδινε στην Ιταλία το δικαίωμα σε ένα αστέρι πάνω από το σήμα, και ο σύλλογος γιόρτασε με κάτι εντελώς καινούργιο.

Σύμφωνα με την ιταλική Wikipedia, που παραπέμπει στο Museo del Marchio Italiano, το νέο σήμα σχεδιάστηκε από το πρακτορείο Zeta του Μιλάνου. Ήταν η σιλουέτα ενός κόκκινου διαβόλου, στυλιζαρισμένη, με κέρατα, μυτερό πρόσωπο και μια ουρά που στρίβει σαν φλόγα. Στα αριστερά του, ένα χρυσό αστέρι για τα δέκα πρωταθλήματα.

Οι φίλαθλοι το ονόμασαν Diavoletto, το διαβολάκι. Έμεινε στις φανέλες ως τα μέσα της δεκαετίας του 1980. Και επειδή η αισθητική του έμοιαζε τόσο χαρακτηριστικά vintage, η Μίλαν το επανέφερε από το 2018 ως δεύτερο λογότυπο.

1986–1998: Ο Μπερλουσκόνι και η επιστροφή στο ωοειδές

Το 1986 ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι έγινε πρόεδρος της Μίλαν. Η αρχή της εποχής του συνέπεσε με την επιστροφή στο ιστορικό ωοειδές, που από τότε δεν έφυγε ποτέ.

Το νέο ωοειδές είναι λευκό, με μαύρο περίγραμμα. Στο κέντρο, ο κύκλος με τις κόκκινες και μαύρες ρίγες αριστερά και τον σταυρό δεξιά, τώρα με λεπτό μαύρο περίγραμμα. Στο πάνω μέρος, όχι πια ACM αλλά ολόκληρο το όνομα, MILAN, σε μαύρα κεφαλαία. Στο κάτω μέρος, μαύρο, το 1899.

Ήταν το σήμα της μεγάλης Μίλαν των τελικών του 1989, του 1990 και του 1994, όταν ο σύλλογος κατέκτησε τρεις φορές την Ευρώπη μέσα σε έξι χρόνια. Η ιταλική Wikipedia σημειώνει ότι την ίδια εποχή η Μίλαν χρησιμοποίησε και ένα δεύτερο λογότυπο: τη λέξη MILAN με κόκκινα και μαύρα γράμματα, χωρισμένα οριζόντια από μια λευκή γραμμή.

Από το 1998: ACM

Η τελευταία αλλαγή, το 1998, ήταν η πιο μικρή. Σύμφωνα με την ιταλική Wikipedia, άλλαξε μόνο ένα πράγμα: στο πάνω μέρος του ωοειδούς, το όνομα MILAN έδωσε τη θέση του στα αρχικά ACM, Associazione Calcio Milan.

Οπτικά όμως, το σήμα έγινε πιο έντονο. Το περίγραμμα του ωοειδούς είναι πλέον διπλό, κόκκινο και μαύρο. Τα γράμματα ACM και το 1899 είναι μαύρα, πιο χοντρά. Ο κύκλος στο κέντρο κρατά τις ρίγες και τον σταυρό όπως ήταν.

Αυτό είναι το σήμα που φορά η Μίλαν σήμερα, εδώ και 28 χρόνια.

Τα 100 χρόνια και η ασπίδα του Αγίου Γεωργίου

Για τα εκατό χρόνια, το 1999, η Μίλαν χρησιμοποίησε ένα ειδικό λογότυπο, το CentoMilan. Στη φανέλα του centenario μπήκε μια διαφορετική ασπίδα: λευκή, με τον κόκκινο σταυρό του Αγίου Γεωργίου και ένα χρυσό αστέρι στην πάνω αριστερή γωνία.

Η ίδια ιδέα, η απλή ασπίδα με τον σταυρό της πόλης, επέστρεψε στην πρώτη φανέλα τις σεζόν 2014-15 και 2015-16, ως φόρος τιμής στις φανέλες των πρώτων δεκαετιών. Δεν αντικατέστησε το σήμα του συλλόγου· στάθηκε δίπλα του, πάνω στο ύφασμα.

Δίπλα δίπλα: τι αλλάζει από σήμα σε σήμα

• 1899 → 1936: το ορθογώνιο γίνεται κύκλος, το όνομα του συλλόγου εξαφανίζεται.
• 1936 → 1946: ο κύκλος μπαίνει σε ωοειδές, έρχονται τα γράμματα ACM και η χρονιά 1899.
• 1946 → 1979: το ωοειδές αντικαθίσταται από το κόκκινο διαβολάκι με το αστέρι.
• 1979 → 1986: επιστροφή στο ωοειδές, με MILAN αντί για ACM και μαύρο περίγραμμα.
• 1986 → 1998: το MILAN γίνεται ξανά ACM, το περίγραμμα γίνεται κόκκινο και μαύρο.

Τρία ωοειδή, τρεις εποχές

Αν βάλει κανείς τα τρία ωοειδή της Μίλαν το ένα δίπλα στο άλλο, βλέπει πώς η ίδια ιδέα άλλαξε χαρακτήρα σε κάθε εποχή.

• Το περίγραμμα: κίτρινο στο ωοειδές του 1946, μαύρο σε αυτό του 1986, διπλό κόκκινο και μαύρο σε αυτό του 1998. Από το ζεστό κίτρινο του μεταπολέμου στα δύο χρώματα του συλλόγου.
• Τα γράμματα: ACM το 1946, MILAN το 1986, ξανά ACM το 1998. Τα αρχικά γυρίζουν, το πλήρες όνομα έμεινε μόνο δώδεκα χρόνια.
• Η χρονιά: το 1899 υπάρχει και στα τρία, πάντα στο κάτω μέρος, πάντα με το ίδιο βάρος με τα γράμματα από πάνω.
• Ο κύκλος στο κέντρο: ίδιος σε όλα, με τις ρίγες αριστερά και τον σταυρό δεξιά. Αλλάζει μόνο το λεπτό περίγραμμα γύρω του.

Η εξέλιξη είναι αργή, σχεδόν διστακτική. Η Μίλαν δεν έκανε ποτέ τη ριζική απλοποίηση που έκαναν άλλοι μεγάλοι σύλλογοι τα τελευταία χρόνια. Το σήμα του 1998 μοιάζει τόσο πολύ με εκείνο του 1946, που ένας φίλαθλος του μεταπολέμου θα το αναγνώριζε αμέσως.

Τι δεν άλλαξε ποτέ

Οι ρίγες και ο σταυρός. Σε πέντε από τα έξι σήματα, από το χρυσό ορθογώνιο του 1899 ως το σημερινό ωοειδές, η εικόνα χωρίζεται στα δύο: αριστερά οι κόκκινες και μαύρες ρίγες του συλλόγου, δεξιά ο κόκκινος σταυρός της πόλης.

Η μόνη εξαίρεση είναι το Diavoletto, που για επτά χρόνια άφησε στην άκρη και τα δύο. Και ακόμη κι αυτό ήταν κόκκινο: το χρώμα του διαβόλου, το χρώμα του Κίλπιν.

Η χρονιά 1899 εμφανίζεται σε όλα τα ωοειδή. Από το 1946 και μετά, η Μίλαν δεν ξεχνά ποτέ να γράψει πότε γεννήθηκε.

Το σήμα πάνω στη φανέλα

Στη φανέλα, η ιστορία είναι λίγο διαφορετική από τα έντυπα. Για δεκαετίες, οι παίκτες φορούσαν στο στήθος την ασπίδα της πόλης και όχι το σήμα του συλλόγου. Αργότερα, σε σεζόν όπου η Μίλαν είχε κατακτήσει το πρωτάθλημα, στη θέση του σήματος έμπαινε το τρίχρωμο scudetto.

Αυτό ακριβώς βλέπουμε στη φανέλα της Μίλαν του 1988-89, που έχει τη δική της ιστορία στα Ρετρό του site: αντί για το ωοειδές, ένα μικρό scudetto με το χρυσό αστέρι από πάνω. Και στη φανέλα των 125 χρόνων, της σεζόν 2024-25, στις Επετειακές, το σήμα του συλλόγου στέκεται στο στήθος με όλη του τη σημασία.

Τα 6 σήματα σε μία γραμμή

• 1899–1916: χρυσό ορθογώνιο, ρίγες και σταυρός, Milan Foot Ball and Cricket Club
• 1936–1945: κύκλος με χρυσό περίγραμμα, ρίγες και σταυρός, χωρίς γράμματα
• 1946–1979: λευκό ωοειδές με κίτρινο περίγραμμα, ACM και 1899
• 1979–1986: Diavoletto, το κόκκινο διαβολάκι με το αστέρι
• 1986–1998: λευκό ωοειδές με μαύρο περίγραμμα, MILAN και 1899
• Από το 1998: ωοειδές με κόκκινο και μαύρο περίγραμμα, ACM και 1899