Τότεναμ: Τα 6 σήματα, από τον κόκορα πάνω στη μπάλα ως τον κόκορα που έχασε το όνομά του το 2024

Προσθέστε το jerseystories.gr ως προτιμώμενη πηγή στα αποτελέσματα αναζήτησης της Google

Ένας κόκορας, δύο λιοντάρια και ένα όνομα που έφυγε

Ζήτα από έναν οπαδό της Τότεναμ να ζωγραφίσει το σήμα της ομάδας και θα σου φτιάξει έναν κόκορα πάνω σε μια μπάλα. Μοιάζει αιώνιο, αλλά ο κόκορας δεν ήταν πάντα μόνος του. Είχε γύρω του θυρεό, κάστρο, επτά δέντρα, δύο κόκκινα λιοντάρια και μια κορδέλα με λατινικό σύνθημα. Και πριν απ’ όλα αυτά, το πρώτο σύμβολο ήταν ένα σπιρούνι.

Στο αρχείο μας βρήκαμε έξι σήματα. Λείπουν δύο: το σήμα του 1921 και ο θυρεός των δεκαετιών του ’50, για τα οποία δεν βρήκαμε εικόνα που να μπορούμε να δείξουμε. Τα περιγράφουμε με λόγια, και όπου οι πηγές διαφωνούν για τις χρονιές, το γράφουμε με το όνομά τους.

Πριν από το σήμα: ένα σπιρούνι

Η Τότεναμ ιδρύθηκε το 1882 ως Hotspur Football Club και πήρε το όνομα από τον Σερ Χένρι Πέρσι, τον μεσαιωνικό ευγενή που έμεινε στην ιστορία ως «Χάρι Χότσπουρ». Σύμφωνα με την αγγλική Wikipedia, το παρατσούκλι του οφείλεται στο ότι έμπηγε τα σπιρούνια του στο άλογο για να ορμήσει πιο γρήγορα στις μάχες. Τα σπιρούνια συνδέονται και με τους κόκορες της κοκορομαχίας, και από εκεί ξεκινά η συνέχεια. Το 1884 ο σύλλογος έγινε Tottenham Hotspur, για να μη μπερδεύεται με μια άλλη λονδρέζικη ομάδα Hotspur, της οποίας το ταχυδρομείο έφτανε κατά λάθος στη βόρεια πλευρά της πόλης.

Γύρω στο 1900, γράφει η Wikipedia, η ομάδα χρησιμοποίησε τα σπιρούνια ως σύμβολο, και αυτά «εξελίχθηκαν σε κόκορα». Καμία πηγή δεν δίνει ακριβή ημερομηνία, και δεν έχουμε εικόνα. Το 1909 ο κόκορας πήρε σάρκα: ένας πρώην παίκτης, ο Γουίλιαμ Τζέιμς Σκοτ, έφτιαξε έναν χάλκινο κόκορα πάνω σε μπάλα, με κόστος 35 λίρες και ύψος εννέα πόδια και έξι ίντσες, περίπου 2,9 μέτρα. Τοποθετήθηκε στη δυτική κερκίδα του Γουάιτ Χαρτ Λέιν στο τέλος της σεζόν 1909–10.

1921: ο κόκορας μπαίνει σε θυρεό

Ο κόκορας μπήκε στη φανέλα το 1921, για τον τελικό του Κυπέλλου Αγγλίας, στις 23 Απριλίου στο Στάμφορντ Μπριτζ, όπου η Τότεναμ νίκησε 1-0 τη Γούλβς με γκολ του Τζίμι Ντίμοκ. Τα 90min και το football.co.uk περιγράφουν το σήμα ως σκούρο μπλε κόκορα πάνω σε λευκό θυρεό με μπλε πλαίσιο, που κράτησε πάνω από τρεις δεκαετίες. Η αγγλική Wikipedia προσθέτει ότι από τον τελικό του 1921 η Τότεναμ φοράει πάντα σήμα στη φανέλα, εκτός από τα χρόνια του πολέμου, και ότι ήταν η πρώτη μεγάλη ομάδα που το έκανε σε κάθε αγώνα.

1951 ή 1956: ο θυρεός με το κάστρο

Εδώ οι πηγές χωρίζονται. Τα 90min και το football.co.uk βάζουν στο 1951 έναν πιο στρογγυλό θυρεό και έναν πιο λεπτό κόκορα, μετά τον πρώτο τίτλο πρωταθλήματος. Η αγγλική Wikipedia και το eventmasters μιλούν για το 1956 και για έναν «ψευδοεραλδικό θυρεό» με το σύνθημα «Audere est Facere» («το να τολμάς είναι να κάνεις»). Η Wikipedia εξηγεί: το κάστρο είναι το Μπρους Κάσλ, στα 400 γιάρδες από το γήπεδο, και τα δέντρα είναι οι «Επτά Αδελφές» (Seven Sisters), περιοχή της Τότεναμ. Δεν διαλέγουμε χρονιά, γιατί καμία πηγή δεν φέρνει τεκμήριο.

Περίπου 1971–1983: ο κόκορας μόνος του

Το πρώτο σήμα του αρχείου μας είναι το πιο γυμνό: ένας κόκορας σε βαθύ μπλε, όρθιος πάνω σε μια μπάλα με ραφές. Ούτε θυρεός, ούτε κορδέλα, ούτε γράμματα. Τα 90min και το football.co.uk το βάζουν στο 1971, όταν ο θυρεός «αφαιρέθηκε» και ο κόκορας έγινε πιο λεπτός πάνω σε μια μεγάλη δερμάτινη μπάλα. Η αγγλική Wikipedia, με παραπομπή στον οδηγό του γηπέδου, γράφει «τα τέλη της δεκαετίας του ’60».

Η εικόνα του σήματος είναι κομμένη από φωτογραφία φανέλας του Classic Football Shirts, γιατί δεν βρήκαμε επίσημο αρχείο. Η φανέλα είναι λευκή, με V στον λαιμό και το λογότυπο της Le Coq Sportif στα μανίκια, και ο κόκορας είναι κεντημένος στο κέντρο του στήθους. Η σελίδα της την ονομάζει «1982-83 centenary». Για την επετειακή φανέλα έχουμε δικό μας άρθρο, το [Τότεναμ 1982-83](https://jerseystories.gr/stories/totenam-1982-83/), και από τη φωτογραφία κρατάμε μόνο τη μορφή του σήματος.

1983: τα λιοντάρια και η κορδέλα

Η αγγλική Wikipedia, το eventmasters και το football.co.uk συμφωνούν στον λόγο: ο σύλλογος ήθελε να αντιμετωπίσει τα «πειρατικά» προϊόντα, τα ανεπίσημα αντίγραφα με το σήμα του. Προστέθηκαν δύο κόκκινα λιοντάρια και μια κορδέλα με το σύνθημα. Τα λιοντάρια, γράφει η Wikipedia, ήρθαν από το οικόσημο της οικογένειας Νορθάμπερλαντ, στην οποία ανήκε ο Χάρι Χότσπουρ. Το football.co.uk προσθέτει ότι ήταν αμφιλεγόμενα, γιατί το κόκκινο είναι το χρώμα της Άρσεναλ· το αναφέρουμε ως άποψη της πηγής.

Το πρώτο σήμα του 1983 έχει όλα τα στοιχεία: στην κορυφή ο κόκορας πάνω στη μπάλα, μέσα σε μπλε θυρεό με κίτρινο περίγραμμα, αριστερά το κάστρο, δεξιά τα δέντρα, από κάτω ένας μικρότερος λευκός θυρεός με το μονόγραμμα THFC και δύο λιοντάρια δίπλα του. Στη βάση, η κορδέλα. Η εικόνα της Wikipedia έχει λεζάντα «1956–2006», αλλά τα λιοντάρια έρχονται μόνο το 1983, γι’ αυτό τη γράφουμε ως τη μορφή μετά το 1983.

Το δεύτερο σήμα του 1983 είναι πιο απλό και είναι αυτό που βλέπεις στις φανέλες: χωρίς θυρεό, κάστρο και δέντρα. Το football.co.uk το περιγράφει ακριβώς έτσι, με κόκορα και κόκκινα λιοντάρια πάνω από την κορδέλα και έναν κύκλο με τα γράμματα στη θέση της μπάλας. Η γαλλική Wikipedia το λεζαντάρει «1983 έως 2006».

Το σήμα πάνω στη φανέλα

Για το απλό σήμα του 1983 έχουμε τέσσερις φωτογραφίες φανελών. Η πρώτη είναι μια ανοιχτογάλανη εκτός έδρας του 1983–85, με το σήμα κεντημένο σε μονόχρωμο βιολετί: ο κόκορας, ο κύκλος με το μονόγραμμα, τα λιοντάρια, η κορδέλα.

Στη Hummel του 1985–87 μένει μονόχρωμο, σε ναυτικό μπλε, στην αριστερή πλευρά του στήθους, πάνω από το «Holsten».

Στη Hummel του 1989–91 εμφανίζονται τα χρώματα: κόκκινα λιοντάρια και κίτρινη κορδέλα.

Η Umbro του 1991–93 κρατά το ίδιο έγχρωμο σχέδιο, με ένα κολάρο με κουμπιά όπου στο πατιλέτο γράφει «T.H.F.C.».

Μια παρατήρηση: η Wikipedia γράφει ότι η πλήρης μορφή με το κάστρο εμφανίστηκε στις φανέλες για τρεις σεζόν, 1996–99. Οι φανέλες που έχουμε από το 1983 ως το 1993 δείχνουν το απλούστερο σήμα, και δεν είδαμε μπροστινή όψη φανέλας του 1996–99, οπότε δεν μπορούμε να το επιβεβαιώσουμε.

1999–2006: τα τελευταία χρόνια των λιονταριών

Τα 90min και το football.co.uk γράφουν ότι ο θυρεός με το κάστρο αποσύρθηκε γύρω στο 1999 και το απλούστερο σήμα με τα λιοντάρια έμεινε σε χρήση άλλα επτά περίπου χρόνια. Η Wikipedia λέει ότι ο θυρεός κράτησε ως το 2006.

2006: ο κόκορας μένει μόνος

Το 2006 ήρθε η μεγάλη καθαριότητα. Σύμφωνα με την αγγλική Wikipedia, που παραπέμπει σε ρεπορτάζ του BBC της 19ης Ιανουαρίου 2006, ο σύλλογος αντικατέστησε τον θυρεό και το οικόσημο με ένα σχέδιο φτιαγμένο από επαγγελματίες: πιο λεπτός και κομψός κόκορας πάνω σε παλιομοδίτικη μπάλα. Το eventmasters δίνει δύο λόγους: ένα σύγχρονο σήμα για ψηφιακή χρήση και προϊόντα, και την πεποίθηση ότι ο κόκορας από μόνος του αναγνωρίζεται σε όλο τον κόσμο.

Ο κόκορας στέκεται πάνω σε μπάλα ρεαλιστικής αναλογίας, και από κάτω το «Tottenham Hotspur» κυρτώνει γύρω της, σε δύο γραμμές. Τα 90min γράφουν ότι το όνομα παραλείπεται σε κάποια μέσα και στις φανέλες, και η Wikipedia προσθέτει ότι ο σύλλογος δήλωσε πως θα το χρησιμοποιεί μόνο στις φανέλες. Όνομα σχεδιαστή δεν βρήκαμε σε καμία πηγή και δεν θα το γράψουμε.

Το 2007, για τα 125 χρόνια, τα 90min και το football.co.uk γράφουν ότι στη θέση του ονόματος μπήκε η φράση «125 years».

2017: ο θυρεός γυρίζει, για μία σεζόν

Στις 30 Ιουνίου 2017 η Nike παρουσίασε την πρώτη της φανέλα για την Τότεναμ, με τον κόκορα ξανά μέσα σε θυρεό, φόρο τιμής στη σεζόν 1960–61, εκείνη του πρώτου ντάμπλ του 20ού αιώνα.

Ένας λευκός θυρεός με πυκνό ναυτικό μπλε περίγραμμα και στη μέση ο κόκορας του 2006, χωρίς γράμματα. Η Wikipedia, το eventmasters και τα 90min συμφωνούν ότι κράτησε μόνο μία σεζόν: ο θυρεός αφαιρέθηκε και ο κόκορας γύρισε μόνος του. Καμία πηγή δεν εξηγεί γιατί μπήκε και γιατί έφυγε.

2021: ο πρώτος κόκορας στον λαιμό

Η σεζόν 2021–22 ήταν η εκατοστή χρονιά του κόκορα στη φανέλα. Τα 90min και το Kitman γράφουν ότι το πρώτο σήμα, ο κόκορας του 1921, μπήκε στο εσωτερικό του λαιμού της εντός έδρας φανέλας της Nike.

2024: ο κόκορας χωρίς όνομα

Στις 18 Νοεμβρίου 2024 η Τότεναμ παρουσίασε την «ανανεωμένη» ταυτότητά της. Η ημερομηνία προκύπτει από τα δημοσιεύματα της ημέρας, γιατί η επίσημη σελίδα δεν γράφει ημερομηνία. Η σελίδα λέει ότι η ταυτότητα φτιάχτηκε με τη συμμετοχή πάνω από 300 παικτών, στελεχών και οπαδών.

Η αλλαγή στο κύριο σήμα είναι μία: ο σύλλογος αφαίρεσε το κυρτό κείμενο «Tottenham Hotspur» κάτω από τον κόκορα, για να μεγαλώνει το σήμα και να στέκεται μόνο του ως σύμβολο. Μαζί υπάρχει μια σιλουέτα του κόκορα για πιο παιχνιδιάρικη χρήση και η επαναφορά του μονογράμματος THFC, που η σελίδα το περιγράφει ως αγαπημένο των οπαδών από τη δεκαετία του ’50.

Στο ίδιο πακέτο υπάρχουν και μικρά σύμβολα κληρονομιάς: τα δέντρα των Επτά Αδελφών, το Μπρους Κάσλ, τα δύο λιοντάρια του οικοσήμου της οικογένειας Νορθάμπερλαντ και το 1882. Τα περισσότερα ήταν στον θυρεό των προηγούμενων δεκαετιών. Δημοσιεύματα της εποχής σημείωναν ότι η Τότεναμ φορούσε ήδη εδώ και χρόνια στις φανέλες εκδοχή του κόκορα χωρίς όνομα, οπότε η αλλαγή αφορά κυρίως την ταυτότητα και τα ψηφιακά μέσα.

Δίπλα δίπλα: τι αλλάζει από σήμα σε σήμα

Στα έξι σήματα βλέπεις τρεις εποχές. Η πρώτη είναι του κόκορα: ένα σύμβολο που ξεκινά ως άγαλμα και καταλήγει στη φανέλα. Η δεύτερη είναι της ηραλδικής: το 1983 ο σύλλογος θέλει να προστατευτεί από αντιγραφές και αποκτά κάστρο, δέντρα, λιοντάρια και σύνθημα. Η τρίτη είναι της απλοποίησης: από το 2006 κάνει το αντίθετο και αφήνει τον κόκορα μόνο του. Αλλάζει και το όνομα: στα σήματα του 1971 και του 1983 δεν γράφεται, στο σήμα του 2006 γράφεται κάτω από τη μπάλα, και το 2024 φεύγει.

Τι δεν άλλαξε ποτέ

Ο κόκορας. Από το 1921 ως το 2024 το σήμα έχει πάντα κόκορα, και σε όλα τα σήματα που δείξαμε στέκεται πάνω σε μπάλα, όπως ο χάλκινος του 1909. Και τα χρώματα: το ναυτικό μπλε και το λευκό, που η επίσημη σελίδα αποκαλεί «Lilywhite» και «Spurs Navy» και συνδέει με τη φανέλα του 1898.

Όλα τα σήματα

• Περίπου 1900: σπιρούνια, χωρίς εικόνα· η πρώτη ένδειξη σύμβολου (αγγλική Wikipedia)
• 1921: μπλε κόκορας σε λευκό θυρεό, για τον τελικό του Κυπέλλου, χωρίς εικόνα
• 1951 ή 1956: θυρεός με κάστρο, δέντρα και σύνθημα, χωρίς εικόνα· η χρονολογία διαφέρει ανά πηγή
• Περίπου 1971–83: κόκορας πάνω σε μπάλα χωρίς θυρεό· «τέλη της δεκαετίας του ’60» ή 1971 ανάλογα με την πηγή
• 1983–2006: θυρεός με κάστρο, δέντρα, μονόγραμμα THFC, λιοντάρια και κορδέλα
• 1983–2006 (φανέλες): κόκορας, κύκλος THFC, λιοντάρια και κορδέλα
• 2006–24: κόκορας πάνω σε ρεαλιστική μπάλα, με το όνομα σε τόξο, 19 Ιανουαρίου 2006
• 2017–18: κόκορας μέσα σε θυρεό, μόνο στις φανέλες
• Από 18 Νοεμβρίου 2024: ο κόκορας χωρίς το όνομα, με σιλουέτα και μονόγραμμα THFC στην ταυτότητα