Μετάβαση στο περιεχόμενο
Κάθε φανέλα έχει μια ιστορία

Πιερικός: Τα 4 σήματα, από ένα Π μέσα σε κύκλο ώς την ασπίδα του ’70, και ένας φοίνικας που δεν φορέθηκε ποτέ

Τέσσερα σήματα του Πιερικού, από το κυκλικό Π των πρώτων χρόνων ώς το σημερινό σήμα με το 1961: γιατί ο φοίνικας έμεινε στα χαρτιά, τι έγινε το Π στη φανέλα και τι δεν λένε οι πηγές για τις χρονολογίες.

Πιερικός: Τα 4 σήματα, από ένα Π μέσα σε κύκλο ώς την ασπίδα του ’70, και ένας φοίνικας που δεν φορέθηκε ποτέ

10 λεπτά ανάγνωση1.998 λέξεις

Προσθέστε το jerseystories.gr ως προτιμώμενη πηγή στα αποτελέσματα αναζήτησης της Google

Ένα Π που έγινε σήμα μιας πόλης

Στα ελληνικά γήπεδα υπάρχουν σήματα με αετούς, λιοντάρια, καράβια. Και υπάρχει ένα σήμα που είναι ένα γράμμα: το Π του Πιερικού, μέσα σε κύκλο, ασπρόμαυρο.

Δεν ήταν όμως αυτό το σήμα που διάλεξαν οι ιδρυτές. Το επίσημο έμβλημα του συλλόγου, γράφει η ελληνική Βικιπαίδεια, ήταν ένας φοίνικας που αναγεννιέται από τις στάχτες του. Ο φοίνικας δεν φορέθηκε ποτέ στη φανέλα. Στη θέση του μπήκε το γράμμα που ράβεται πιο εύκολα.

Τέσσερα σήματα βρήκαμε για τον Πιερικό: το κυκλικό Π, μια ασπίδα με ρίγες, ένας κύκλος με ταινία και το σημερινό σήμα με τη χρονιά 1961. Εδώ τα βλέπεις μαζί. Παρακάτω τα διαβάζουμε ένα ένα, με ειλικρίνεια εκεί που οι πηγές δεν δίνουν χρονολογία.

1961: δύο μισητές ομάδες και ένας φοίνικας

Για να καταλάβεις το σήμα, πρέπει να καταλάβεις πώς γεννήθηκε ο σύλλογος. Το 1959, όταν ξεκίνησε το πρώτο πρωτάθλημα Α΄ Εθνικής, η Κατερίνη είχε δύο μεγάλες ομάδες: τον Μέγα Αλέξανδρο και τον Όλυμπο. Η ελληνική Βικιπαίδεια μιλά για «άσβεστο ποδοσφαιρικό μίσος» ανάμεσά τους, με τσακωμούς και επεισόδια. Ο Μέγας Αλέξανδρος έπαιξε στην πρώτη σεζόν της Α΄ Εθνικής και υποβιβάστηκε. Ο Όλυμπος έχασε την άνοδο στο νήμα από τον Θερμαϊκό.

Τη σεζόν 1960-61 οι δύο ομάδες απέτυχαν ξανά, τερματίζοντας τρίτη και τέταρτη στον Κεντρικό όμιλο της Β΄ Εθνικής. Τότε ωρίμασε η ιδέα της συνένωσης, και την πρωτοβουλία πήραν ο νομάρχης Πιερίας Κωνσταντίνος Ναλμπάντης και ο δήμαρχος Κατερίνης Βασίλειος Ταβαντζής. Η πρώτη σύσκεψη έγινε στη Νομαρχία το Σάββατο 18 Μαρτίου 1961.

Οι γενικές συνελεύσεις των δύο συλλόγων έγιναν την Τρίτη 11 Απριλίου 1961, σε δύο καφενεία. Στον Μέγα Αλέξανδρο, με 90 μέλη παρόντα, η συγχώνευση πέρασε ομόφωνα μετά από μία ώρα. Στον Όλυμπο η συνέλευση ήταν θορυβώδης: 70 υπέρ, 6 κατά και 20 αποχωρήσαντες. Η συγχώνευση όμως ήταν γεγονός, και η 11η Απριλίου 1961 θεωρείται η ημερομηνία γέννησης του Συνδέσμου Φιλάθλων Κατερίνης «Ο Πιερικός». Από τον Απρίλιο του 1961 έρχεται και το «1961» που γράφει το σημερινό σήμα.

Τα ονόματα που προτάθηκαν ήταν πέντε, από την «Αθλητική Ένωση Κατερίνης» ώς το «Παμπιερικός». Επικράτησε το «Πιερικός», από την Πιερία. Και το έμβλημα, λέει η ίδια πηγή, ορίστηκε να είναι ο φοίνικας: το πουλί που γεννιέται ξανά από τις στάχτες του, σύμβολο της νέας δύναμης που προέκυπτε από δύο παλιές.

Δεκαετία ’60: ένα Π μέσα σε κύκλο

Ο φοίνικας ήταν δύσκολος. Η ελληνική Βικιπαίδεια γράφει ότι η μοδίστρα της εποχής δεν μπορούσε να κεντήσει στη φανέλα ένα πουλί που αναγεννιέται, και προτιμήθηκε να ραφτεί ένα έγκυκλο Π. Το κείμενο το συνδέει με την αρχαιότητα, όπου οι στρατιωτικές ομάδες είχαν το δικό τους σχέδιο στις ασπίδες. Το Π μπήκε στη συνείδηση των φιλάθλων ως το πραγματικό σήμα του συλλόγου, και με αυτό διέπρεψε η ομάδα στην καλύτερη δεκαετία της.

Η εξέλιξη του σχεδίου, κατά την ίδια πηγή: οι πρώτες φανέλες είχαν μαύρο κύκλο και μέσα ένα λευκό Π. Αργότερα ο κύκλος έγινε λευκός με μαύρη περίμετρο και μαύρο Π, και αυτό έγινε το κλασικό. Κάποια χρονιά υπήρξε μόνο μαύρο Π, χωρίς κύκλο, και ύστερα επανήλθε το κλασικό. Δεν δίνει χρονολογίες για καμία από αυτές τις αλλαγές.

Το «κλασικό» σήμα του Πιερικού: μαύρος κύκλος με μαύρο Π στο εσωτερικό, σε λευκό φόντο. Σχέδιο: Parthenis1 (2017), βασισμένο στο επίσημο σχέδιο, Wikimedia Commons (κοινό κτήμα)

Η εικόνα που έχουμε είναι αυτή η κλασική εκδοχή, και ο δημιουργός της στο Commons γράφει ότι τη σχεδίασε το 2017 «βασισμένος στην επίσημη». Δεν είναι δηλαδή σκανάρισμα φανέλας του ’60, αλλά αναπαράσταση. Το Π έχει τον πιο απλό σχεδιασμό που γίνεται: δύο κάθετες γραμμές και μια οριζόντια, με μικρά «πόδια» στο κάτω μέρος, μέσα σε έναν λεπτό μαύρο δακτύλιο.

Μέσα ’70: η ασπίδα και το όνομα

Το δεύτερο σήμα είναι αλλιώς. Δεν υπάρχει κύκλος και δεν υπάρχει μόνο το Π. Υπάρχει μια ασπίδα σε μαύρο φόντο, με λεπτό ανοιχτό περίγραμμα, με το όνομα «ΠΙΕΡΙΚΟΣ» στο πάνω μέρος και κάτω από αυτό τρεις μεγάλες λευκές κάθετες ρίγες. Στο Commons το αρχείο έχει περιγραφή «το σήμα του Πιερικού στα μέσα της δεκαετίας του ’70», και είναι κι αυτό σχέδιο του Parthenis1, πάλι «βασισμένο στο επίσημο».

Η ασπίδα του Πιερικού των μέσων του ’70: μαύρο πεδίο, όνομα σε λευκά γράμματα και τρεις λευκές ρίγες. Σχέδιο: Parthenis1 (2017), Wikimedia Commons (κοινό κτήμα)

Ήταν τα χρόνια της δεύτερης ανόδου. Ο Πιερικός είχε υποβιβαστεί το 1972 μετά από 9 συνεχόμενες χρονιές στην πρώτη κατηγορία και γύρισε το 1975, για τρεις σεζόν. Τερμάτισε 11ος το 1975-76, 12ος το 1976-77 και 17ος το 1977-78, χρονιά που ο υποβιβασμός ήρθε ξανά. Σημείωση: το Commons διαθέτει και δεύτερο αρχείο με ασπίδα του ’70, από άλλη πηγή. Η χρονολογία είναι η προσέγγιση της περιγραφής του αρχείου, όχι επίσημη.

Το σήμα και η φανέλα

Το σήμα του Πιερικού ζει πάντα πάνω σε ολόλευκη φανέλα. Η ελληνική Βικιπαίδεια γράφει ότι ο Πιερικός φορούσε πάντα λευκές φανέλες, λευκά σορτσάκια και λευκές κάλτσες, με λίγες εξαιρέσεις. Στα πρώτα χρόνια, 1961–64, η φανέλα είχε έναν πολύ ανοιχτό γιακά σε σχήμα V, κάτι που δεν ξαναείδαμε. Μετά τα σχέδια ήταν πάντα απλά: λευκή φανέλα με μαύρο περιλαίμιο, ποδόγυρο και τελείωμα μανικιών, ή μονόχρωμη με τρεις μαύρες ρίγες στους ώμους και στα πλαϊνά. Στη δεκαετία του 2010 τα σχέδια γίνονται πιο σύγχρονα.

Πάνω σε λευκό ύφασμα, ένα απλό μαύρο σύμβολο διαβάζεται εύκολα και από μακριά.

Μέσα ’90: ο κύκλος με την ταινία

Το τρίτο σήμα επιστρέφει στον κύκλο, αλλά τον αλλάζει. Έχουμε έναν μαύρο δακτύλιο με λευκό εσωτερικό, και στην κορυφή ένα μεγάλο Π που «σπάει» τον δακτύλιο και βγαίνει έξω από αυτόν. Πάνω στον κύκλο περνά, οριζόντια, μια μαύρη ταινία με το όνομα «ΠΙΕΡΙΚΟΣ» σε λευκά γράμματα.

Το σήμα του Πιερικού των μέσων του ’90: κύκλος με το Π να ξεπερνά την κορυφή και ταινία με το όνομα. Σχέδιο: Parthenis1 (2017), Wikimedia Commons (κοινό κτήμα)

Το Commons το περιγράφει ως το σήμα «των μέσων της δεκαετίας του ’90». Και οι χρονιές ταιριάζουν με μια κρίσιμη περίοδο. Ο Πιερικός είχε επιστρέψει στην Α΄ Εθνική το 1991 μετά από άνοδο με τρίτη θέση στη Β΄, την οποία εξασφάλισε στην τελευταία αγωνιστική με νίκη 3-0 επί της Προοδευτικής. Τερμάτισε 11ος το 1991-92 και 16ος το 1992-93, και υποβιβάστηκε. Η τελευταία του παρουσία στην πρώτη κατηγορία ήταν αυτά τα δύο χρόνια. Ακολούθησαν η Β΄ και η Γ΄ Εθνική και, το 2000-01, ο υποβιβασμός στη Δ΄ Εθνική.

Δεν βρήκαμε πηγή για το πότε ακριβώς μπήκε και πότε βγήκε αυτό το σήμα. Η χρονολογία «μέσα ’90» προέρχεται μόνο από την περιγραφή του αρχείου.

Από το 2012: το σήμα με το 1961

Το σημερινό σήμα είναι το πιο περίπλοκο. Ένας στρογγυλός δίσκος με μαύρο δακτύλιο και δύο ταινίες: στην κορυφή «Σ.Φ.Κ.» (Σύνδεσμος Φιλάθλων Κατερίνης) και στο κάτω μέρος «ΠΙΕΡΙΚΟΣ». Στο κέντρο, μέσα σε μαύρο κύκλο, το Π του συλλόγου με το «1961» από κάτω. Δεξιά και αριστερά του Π υπάρχουν δύο μικρά λευκά μετάλλια: στο αριστερό ένα κεφάλι σε προφίλ με σγουρά μαλλιά και στο δεξιό ένα βουνό με κορυφές.

Το σημερινό σήμα του Πιερικού: ταινίες «Σ.Φ.Κ.» και «ΠΙΕΡΙΚΟΣ», στο κέντρο το Π με το 1961 και δύο μετάλλια, με κεφάλι σε προφίλ και βουνό. Εικόνα: Wikipedia (non-free logo, ιστορική χρήση)

Τι ακριβώς συμβολίζουν η κεφαλή και το βουνό, δεν το λένε οι πηγές που βρήκαμε. Θα ήταν εύκολο να υποθέσουμε ότι παραπέμπουν στις δύο ομάδες που συγχωνεύθηκαν, στον Μέγα Αλέξανδρο και στον Όλυμπο. Η υπόθεση είναι λογική, αλλά δεν τη βρήκαμε γραμμένη, γι’ αυτό δεν την παρουσιάζουμε ως γεγονός. Γράφουμε μόνο ό,τι φαίνεται: ένα κεφάλι και ένα βουνό.

Η αγγλική Βικιπαίδεια ανεβάζει το σήμα ως «επίσημο λογότυπο» και σημειώνει ως πηγή μια σελίδα του 2012-13. Άρα το σήμα ήταν σε χρήση τουλάχιστον τότε. Δεν γνωρίζουμε αν ισχύει από παλιότερα. Την ίδια περίοδο ο Πιερικός έπαιζε στη Β΄ Εθνική, όπου τερμάτισε 8ος το 2011-12 και 19ος το 2012-13.

Δίπλα δίπλα: τι αλλάζει από σήμα σε σήμα

Αν τα βάλεις στη σειρά, βλέπεις έναν σύλλογο που δεν μπορεί να ξεφύγει από ένα γράμμα. Στο πρώτο σήμα το Π είναι το μόνο που υπάρχει. Στο τρίτο επιστρέφει, μεγάλο, και βγαίνει έξω από τον κύκλο. Στο τέταρτο μπαίνει ξανά στη μέση, αυτή τη φορά με χρονιά, ονόματα και δύο μετάλλια.

Το όνομα του συλλόγου εμφανίζεται από το δεύτερο σήμα και μετά, και στο τελευταίο εμφανίζεται δύο φορές, με τα αρχικά του συνδέσμου. Το μόνο που δεν υπάρχει σε κανένα είναι ο φοίνικας.

Τι δεν άλλαξε ποτέ

Δύο πράγματα. Το πρώτο είναι το Π: υπάρχει ως γράμμα στα τρία από τα τέσσερα σήματα. Το δεύτερο είναι τα χρώματα. Η ελληνική Βικιπαίδεια γράφει ότι το επίσημο χρώμα του συλλόγου, το μοναδικό που αναγράφεται στο καταστατικό, είναι το λευκό, με το μαύρο ως βοηθητικό. Όλα τα σήματα είναι ασπρόμαυρα. Κανένα δεν προσθέτει χρώμα.

Οι τίτλοι και οι στιγμές που φορέθηκαν τα σήματα

Η καλύτερη περίοδος του Πιερικού ήταν η δεκαετία του ’60, και αν δεχτούμε τα στοιχεία της ελληνικής Βικιπαίδειας, είναι η εποχή του πρώτου σήματος. Ο σύλλογος κέρδισε το 1961-62 τον όμιλο Δυτικής και Κεντρικής Μακεδονίας και πέρασε στην Α΄ Εθνική. Στην πρώτη του χρονιά τερμάτισε 9ος και έφτασε στον τελικό του Κυπέλλου Ελλάδας, όπου έχασε 0-3 από τον Ολυμπιακό. Τη σεζόν 1963-64 τερμάτισε 7ος και έφτασε στον ημιτελικό, που έχασε 1-3 από την ΑΕΚ, και η ΕΠΟ έδωσε τελικά το κύπελλο στην ΑΕΚ, επειδή ο άλλος ημιτελικός, Ολυμπιακός – Παναθηναϊκός, δεν τελείωσε ποτέ.

Το 1964-65, που η ελληνική Βικιπαίδεια την ονομάζει «ίσως την καλύτερη εποχή στην ιστορία της ομάδας», έφερε πέμπτη θέση. Πέμπτος ήταν και το 1967-68, χρονιά που ο Πιερικός νίκησε 9-1 τον Ολυμπιακό Λευκωσίας, τη μεγαλύτερη νίκη του στην Α΄ Εθνική. Συνολικά η ομάδα τερμάτισε τρεις φορές πέμπτη.

Το 1978-79 ο Πιερικός έπαιζε στη Β΄ Εθνική και νίκησε 10-1 τον Μακεδονικό Σιάτιστας. Στο τέλος της σεζόν κατηγορήθηκε για δωροδοκία παικτών της Νίκης Βόλου, σε νίκη 3-0 εκτός έδρας, και υποβιβάστηκε στη Γ΄ Εθνική, παρότι, όπως γράφει η ελληνική Βικιπαίδεια, είχε τερματίσει πρώτος στη βαθμολογία. Η ανταπόκριση ήρθε αμέσως: τη σεζόν 1979-80 κέρδισε τον όμιλό του στη Γ΄ Εθνική και, σε ένα παιχνίδι, νίκησε 12-0 την Αρτάκη, τη μεγαλύτερη νίκη του στο πρωτάθλημα. Στο Κύπελλο είχε φτάσει σε ένα 16-0.

Τα χρόνια της πτώσης και το σήμα που έμεινε

Μετά το 1993 ο Πιερικός δεν ξαναείδε την πρώτη κατηγορία. Μέχρι το τέλος της δεκαετίας έμεινε στη μεσαία τάξη της Β΄ Εθνικής, και το 2000-01 υποβιβάστηκε για πρώτη φορά στη Γ΄ Εθνική. Τα επόμενα τρία χρόνια έπαιξε στη Δ΄ Εθνική και κέρδισε την επιστροφή το 2005, νικώντας τον όμιλο του Περιφερειακού πρωταθλήματος. Το 2006-07 κέρδισε τον βόρειο όμιλο της Γ΄ Εθνικής με 75 βαθμούς σε 32 αγώνες, και ανέβηκε.

Η δεκαετία του 2010 ήταν δύσκολη. Το 2014-15, σύμφωνα με την αγγλική Βικιπαίδεια, ο Πιερικός τερμάτισε όγδοος στη Β΄ Εθνική αλλά υποβιβάστηκε, επειδή του αφαιρέθηκαν 10 βαθμοί για χρέη προς τους παίκτες. Το 2019-20 κέρδισε τον όμιλό του στη Δ΄ Εθνική, και το 2021-22 έπαιξε στη Super League 2, όπου τερμάτισε 14ος και υποβιβάστηκε. Για τη σεζόν 2022-23 η αγγλική Βικιπαίδεια τον έχει στη Γ΄ Εθνική. Δεν ελέγξαμε την πορεία του μετά από εκεί, και γι’ αυτό δεν την περιγράφουμε.

Ο σύλλογος που χτίστηκε από δύο εχθρούς και έφτασε σε τελικό Κυπέλλου τον πρώτο του χρόνο κρατά ακόμα στο στήθος του ένα Π και μια ημερομηνία.

Το σήμα πάνω στη φανέλα

Σε μια ολόλευκη φανέλα, το σήμα του Πιερικού διαβάζεται ως μαύρος κύκλος στο στήθος. Τα πρώτα χρόνια ήταν ένα Π μέσα σε κύκλο, αργότερα ασπίδα, ύστερα κύκλος με ταινία, και τώρα ένα έμβλημα με πολλές λεπτομέρειες. Δεν έχουμε ακόμα άρθρο φανέλας του Πιερικού, και δεν βρήκαμε ελεύθερες φωτογραφίες φανελών της εποχής· ό,τι γράφεται εδώ στηρίζεται στις περιγραφές των πηγών.

Όλα τα σήματα με μια ματιά

  • Δεκαετία ’60: μαύρος κύκλος με Π. Σχέδιο «κλασικό», με πρώτες εκδοχές μαύρο ή λευκό εσωτερικό. Η χρονολογία είναι προσέγγιση.
  • Μέσα ’70: ασπίδα με το όνομα και τρεις λευκές ρίγες. Περίοδος δεύτερης ανόδου, 1975–78.
  • Μέσα ’90: κύκλος με το Π να βγαίνει από την κορυφή και ταινία με το όνομα. Περίοδος 1991–93 στην Α΄ Εθνική.
  • Από το 2012: σήμα με Σ.Φ.Κ., Π, 1961, κεφάλι και βουνό. Σε χρήση τουλάχιστον το 2012-13.
  • Έμβλημα που δεν φορέθηκε: ο φοίνικας, που αναγεννιέται από τις στάχτες του, όπως ορίστηκε το 1961.

Σχετικές ιστορίες φανελών

TotalSports Media Group ΜΕΛΟΣ ΤΟΥTOTALSPORTS MEDIA GROUPSports stories. Bigger together