Ολυμπιακός 1992-93
Η φανέλα του Ολυμπιακού της σεζόν 1992-93 ήταν της Umbro, ριγέ και χωρίς καμία φλυαρία. Η ομάδα τερμάτισε τρίτη πίσω από ΑΕΚ και Παναθηναϊκό, έφτασε στους προημιτελικούς του Κυπέλλου Κυπελλούχων και έχασε 1-0 από τον Παναθηναϊκό στον τελικό Κυπέλλου του ΟΑΚΑ.
9 λεπτά ανάγνωση1.789 λέξεις
Μια ριγέ φανέλα και μια σεζόν που τελείωσε στον τελικό
Η φανέλα του Ολυμπιακού του 1992-93 δεν θέλει εξηγήσεις. Κόκκινο, λευκό, φαρδιές κάθετες ρίγες από πάνω ως κάτω, το σήμα του Εφήβου στο στήθος και το διπλό ρόμβο της Umbro απέναντι. Αυτό είναι όλο, και αυτό ακριβώς την κάνει ξεχωριστή.
Η σεζόν που τη φόρεσε είχε μέσα της τα πάντα: Ευρώπη, ένα προημιτελικό απέναντι στην Ατλέτικο Μαδρίτης, μια αλλαγή προπονητή στη μέση του χειμώνα, και στο τέλος έναν τελικό Κυπέλλου στο ΟΑΚΑ, με 64.532 θεατές, που χάθηκε από ένα γκολ στο 13ο λεπτό.



Σε αυτό το άρθρο κοιτάμε τη φανέλα από κοντά, ράφη, ετικέτες και ύφασμα, και μετά την ομάδα που τη φόρεσε. Δύο διευκρινίσεις από την αρχή: η φωτογραφία προϊόντος που έχουμε είναι η εντός έδρας, χωρίς χορηγό στο στήθος, και δεν έχουμε φωτογραφία του τελικού Κυπέλλου ή άλλου αγώνα της σεζόν που να δείχνει ποια ακριβώς φανέλα φορέθηκε σε κάθε ματς. Όπου δεν ξέρουμε, το γράφουμε.
The Shirt: οι φαρδιές ρίγες της Umbro
Η φανέλα είναι η εντός έδρας της σεζόν 1992-93, με κατασκευαστή την αγγλική Umbro. Το σχέδιο στηρίζεται σε κάθετες ρίγες κόκκινου και λευκού, πλατιές, με κόκκινο που τραβά προς το έντονο πορτοκαλί-κόκκινο και καθαρό λευκό ανάμεσά τους. Δεν υπάρχει δεύτερο χρώμα, δεν υπάρχουν μαύρες λεπτομέρειες, δεν υπάρχει ζώνη ούτε ντεγκραντέ. Ό,τι βλέπεις είναι ρίγα.
Τα μανίκια είναι κοντά και οι ρίγες συνεχίζονται πάνω τους, με την ίδια εναλλαγή κόκκινου και λευκού. Η εφαρμογή είναι χαλαρή, με το πλατύ κόψιμο των αρχών της δεκαετίας του ’90, και το ύφασμα είναι ελαφρύ, με ελαφρώς γυαλιστερή όψη στο κόκκινο.

Ο γιακάς και η ετικέτα
Ο γιακάς είναι πόλο, με λαιμόκοψη σε V που κλείνει με πατιλέτα και ένα μικρό κουμπί. Ο ίδιος ο γιακάς συνεχίζει το κόκκινο και το λευκό του σώματος: από τη μία πλευρά κόκκινος, από την άλλη πιο ανοιχτός, ώστε να μην «σπάει» το σχέδιο στο λαιμό.
Στο εσωτερικό υπάρχει η μπλε ετικέτα της Umbro με τον λευκό διπλό ρόμβο και το όνομα της εταιρείας από κάτω, και δίπλα η ένδειξη μεγέθους M. Είναι μια από τις πιο αναγνωρίσιμες ετικέτες της δεκαετίας, και στις φωτογραφίες από κοντά φαίνεται πόσο καθαρά ήταν τυπωμένη.



Το σήμα: ο Έφηβος μέσα σε ασπίδα
Το σήμα είναι κεντημένο στο αριστερό στήθος. Έχει σχήμα ασπίδας: στην κορυφή μια λευκή ζώνη με τη λέξη ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ με κόκκινα κεφαλαία, από κάτω ριγέ κόκκινα και λευκά κάθετα πεδία, στα ίδια χρώματα με τη φανέλα, και στο κέντρο ένας λευκός κύκλος με την προτομή του Εφήβου, με στεφάνι από κλαδί αγριελιάς.
Στο σήμα της φανέλας δεν υπάρχουν αστέρια ή επιπλέον κείμενο. Η διαφορά με το σημερινό έμβλημα του Ολυμπιακού, που έχει κυκλικό σχήμα και την ένδειξη «1925», φαίνεται αμέσως.

Η Umbro και το (ελλείπον) χορηγικό
Το λογότυπο της Umbro είναι κεντημένο στο δεξί στήθος, δηλαδή αριστερά στη φωτογραφία: ο διπλός ρόμβος σε μπλε και μωβ τόνους, με το όνομα της εταιρείας μέσα στο κάτω μέρος του. Η Umbro ήταν ο κατασκευαστής του Ολυμπιακού στη σεζόν 1992-93, μετά τα χρόνια της Puma (1985-92), σύμφωνα με ελληνικό δημοσίευμα του in.gr.
Στη φανέλα της φωτογραφίας το στήθος δεν έχει χορηγό. Το ίδιο δημοσίευμα αναφέρει τον Diana ως χορηγό της εποχής, γι’ αυτό δεν αποκλείουμε ότι υπήρχε και εκδοχή με λογότυπο. Η φωτογραφία μας δείχνει μια καθαρή φανέλα, και αυτή περιγράφουμε. Στο πεδίο «Χορηγός» του άρθρου βάζουμε γι’ αυτό παύλα.

Το ύφασμα: UMBRO και 1924 μέσα στη ρίγα
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της φανέλας φαίνεται μόνο από κοντά. Το ύφασμα είναι ζακάρ: μέσα στις κόκκινες ρίγες είναι υφασμένα, σε ελαφρώς πιο σκούρο και πιο ανοιχτό κόκκινο, τα γράμματα UMBRO και η χρονιά 1924, ξανά και ξανά, σε όλο το ύψος της φανέλας. Από μακριά δεν τα βλέπεις, από κοντά, με το φως πάνω στο ύφασμα, ξεχωρίζουν.
Το ίδιο σχέδιο υπάρχει και στη λευκή ρίγα, αλλά πολύ πιο αχνό. Είναι ένας τρόπος να έχει η φανέλα υφή χωρίς να χαλάει η καθαρότητα της ρίγας.

Η χρονιά 1924 εμφανίζεται και σε άλλη λεπτομέρεια, που δείχνουμε παρακάτω. Ο σύλλογος γιορτάζει ως έτος ίδρυσης το 1925, όπως γράφει και το σημερινό του έμβλημα. Τι ακριβώς σημαίνει το 1924 στο σχέδιο της Umbro δεν το επιβεβαιώσαμε, οπότε το αφήνουμε ως παρατήρηση και όχι ως ερμηνεία.
Οι μικρές λεπτομέρειες
Στο αριστερό πλευρό της φανέλας, στο ύψος της μέσης, υπάρχει μια μικρή λευκή υφασμάτινη ετικέτα με κόκκινα γράμματα και το έτος 1924. Στο κάτω μέρος του μπροστινού, αριστερά, είναι τυπωμένο το κίτρινο και κόκκινο σήμα «Official» της Umbro, μέσα σε ρόμβο.



Η ένδειξη «Official» και η ετικέτα στο πλευρό είναι τα μικρά στοιχεία που διαφοροποιούν τη φανέλα από ένα απλό ριγέ μπλουζάκι.
Η πλάτη
Η πλάτη είναι καθαρή: οι ίδιες κάθετες ρίγες, χωρίς όνομα και χωρίς αριθμό, γιατί η φανέλα της φωτογραφίας δεν έχει εκτυπωθεί για συγκεκριμένο παίκτη. Στη βάση του λαιμού φαίνεται η αχνή υφή του ζακάρ και το 1924, δύο φορές, ανάμεσα στις ρίγες.
Δεν έχουμε φωτογραφία με τυπωμένο όνομα και νούμερο, γι’ αυτό δεν περιγράφουμε γραμματοσειρά ή θέση αριθμού.

The Team: από τον Μπλοχίν στον Πετροβιτς
Ο Ολυμπιακός μπήκε στη σεζόν με προπονητή τον Ολέγκ Μπλοχίν, που ήταν στον πάγκο από το 1990. Στα τέλη Ιανουαρίου 1993 ο Ουκρανός έφυγε. Για λίγες μέρες πάγκο κράτησαν οι Αντώνης Γεωργιάδης και Απόστολος Φίλης ως προσωρινοί, και από την 1η Φεβρουαρίου ανέλαβε ο Λιούπκο Πετροβιτς, που θα έμενε ως τον Νοέμβριο του 1993. Οι ακριβείς ημερομηνίες διαφέρουν λίγο από πηγή σε πηγή, αλλά η αλληλουχία είναι ίδια.
Ο πάγκος είχε μεγάλο όνομα και ο σύλλογος είχε τα δικά του προβλήματα. Μετά το 1988 ο Ολυμπιακός πέρασε χρόνια χωρίς τίτλο, με οικονομικά και διοικητικά προβλήματα που λύθηκαν ουσιαστικά όταν ο Σωκράτης Κόκκαλης έγινε πρόεδρος το 1993. Το πρωτάθλημα θα έρχονταν ξανά το 1996-97.
Στο γήπεδο, η βάση της ομάδας ήταν αυτή του τελικού Κυπέλλου, όπως τη δίνει το RSSSF: Ταλικριάδης στο τέρμα, Παχατουρίδης, Καραταΐδης, Μητσιμπόνας, Μαυρομάτης και Τσαλουχίδης πίσω, Λιτοβτσένκο και Τσιαντάκης στη μεσαία γραμμή, Προτάσοφ και Λίμα Μπατίστα μπροστά, με τον Σαββίδη. Ο Βαΐτσης ήταν επιθετικός της ομάδας και σκόραρε 7 γκολ στο πρωτάθλημα. Ο Ολέγκ Προτάσοφ ήταν ο πρώτος σκόρερ της ομάδας στο πρωτάθλημα με 13 γκολ, και ο Τσαλουχίδης ακολουθούσε με 10 συνολικά σε όλες τις διοργανώσεις, σύμφωνα με τα στοιχεία του RSSSF.
The Season: τρίτη πίσω από ΑΕΚ και Παναθηναϊκό
Το πρωτάθλημα 1992-93 ήταν το πρώτο που έπαιξε στην Ελλάδα με τη βαθμολογία 3-1-0: τρεις βαθμοί για τη νίκη, ένας για την ισοπαλία. Η ΑΕΚ το κέρδισε με 78 βαθμούς, ο Παναθηναϊκός τερμάτισε δεύτερος με 77 και ο Ολυμπιακός τρίτος με 68, με 20 νίκες, 8 ισοπαλίες, 6 ήττες και γκολ 68-31.
Η διαφορά από την κορυφή ήταν δέκα βαθμοί, αλλά ο Ολυμπιακός έμεινε ψηλά σε όλη τη χρονιά: στο πρωτάθλημα έχασε μόνο έξι φορές, και η τρίτη θέση του έδωσε εισιτήριο για το Κύπελλο UEFA της επόμενης σεζόν. Πρώτος σκόρερ του πρωταθλήματος ήταν ο Βασίλης Δημητριάδης της ΑΕΚ με 33 γκολ, και δεύτερος ο Κρίστοφ Βαρζέχα του Παναθηναϊκού με 32.
Key Matches: το Κύπελλο Κυπελλούχων
Ο Ολυμπιακός έπαιξε στο Κύπελλο Κυπελλούχων ως κάτοχος του ελληνικού Κυπέλλου: τον Μάιο του 1992 είχε νικήσει τον ΠΑΟΚ στον τελικό με 1-1 στην Τούμπα και 2-0 στο Καραϊσκάκη, 3-1 συνολικά, για το 19ο Κύπελλο της ιστορίας του.
Η διαδρομή του στην Ευρώπη είχε τρεις γύρους:
- Πρώτος γύρος: Τσόρνομορετς Οδησσού. Ήττα 0-1 στον Πειραιά στις 17 Σεπτεμβρίου 1992 και νίκη 3-0 στην Οδησσό στις 30 Σεπτεμβρίου. 3-1 στο σύνολο.
- Δεύτερος γύρος: Μονακό. Νίκη 1-0 στο Λουί ΙΙ στις 21 Οκτωβρίου και 0-0 στο Καραϊσκάκη στις 4 Νοεμβρίου. 1-0 στο σύνολο, με 30.500 θεατές στη ρεβάνς.
- Προημιτελικός: Ατλέτικο Μαδρίτης. 1-1 στην Αθήνα στις 4 Μαρτίου 1993 και 1-3 στη Μαδρίτη στις 18 Μαρτίου, με γκολ του Τσαλουχίδη για τον Ολυμπιακό. 2-4 στο σύνολο.
Τη διοργάνωση κέρδισε η Πάρμα, που στον τελικό νίκησε την Αντβέρπ. Ο Ολυμπιακός έμεινε στην Ευρώπη ως τον Μάρτιο.

Ο τελικός του ΟΑΚΑ
Στο Κύπελλο Ελλάδας ο Ολυμπιακός πέρασε από όμιλο στον οποίο τερμάτισε πρώτος, και μετά από τον Πιερικό (5-2 στο σύνολο), τον Δόξα Δράμας (3-0 και 0-0) και την ΑΕΚ στα ημιτελικά: 1-0 στον πρώτο αγώνα και πρόκριση μετά την παράταση στη ρεβάνς.
Ο τελικός έγινε στις 12 Μαΐου 1993 στις 21:00 στο ΟΑΚΑ, με διαιτητή τον Γιώργο Μπίκα και 64.532 θεατές. Ο Παναθηναϊκός κέρδισε 1-0 με γκολ του Βαρζέχα στο 13ο λεπτό. Ο Ολυμπιακός, με προπονητή τον Πετροβιτς, παρατάχθηκε με τους Ταλικριάδη, Παχατουρίδη, Καραταΐδη, Μητσιμπόνα, Μαυρομάτη, Τσαλουχίδη, Λιτοβτσένκο, Τσιαντάκη, Προτάσοφ, Λίμα Μπατίστα και Σαββίδη. Αλλαγές: ο Βαΐτσης μπήκε στο 73΄ στη θέση του Σαββίδη και ο Καραπιάλης στο 77΄ στη θέση του Λιτοβτσένκο.
Ποια φανέλα φόρεσε ο Ολυμπιακός εκείνο το βράδυ δεν το επιβεβαιώσαμε από φωτογραφία ή βίντεο του αγώνα. Η φανέλα που περιγράφουμε είναι η εντός έδρας του 1992-93 και τη θεωρούμε φανέλα της σεζόν, όχι αποδεδειγμένα του τελικού.
Τα στοιχεία της σεζόν
- Πρωτάθλημα: 3ος, 68 βαθμοί, 20 νίκες, 8 ισοπαλίες, 6 ήττες, γκολ 68-31
- Πρωταθλήτρια: ΑΕΚ, με 78 βαθμούς. Δεύτερος ο Παναθηναϊκός με 77
- Κύπελλο Ελλάδας: φιναλίστ, ήττα 0-1 από τον Παναθηναϊκό στις 12 Μαΐου 1993
- Κύπελλο Κυπελλούχων: προημιτελικό, αποκλεισμός από την Ατλέτικο Μαδρίτης (2-4)
- Προπονητές: Ολέγκ Μπλοχίν ως τον Ιανουάριο του 1993, Λιούπκο Πετροβιτς από τον Φεβρουάριο
- Πρώτος σκόρερ στο πρωτάθλημα: Ολέγκ Προτάσοφ, 13 γκολ
- Φανέλα: Umbro, εντός έδρας, κόκκινες και λευκές κάθετες ρίγες

The Shirt Archive: μια φανέλα χωρίς φλυαρία
Στην ιστορία των φανέλων του Ολυμπιακού, η Umbro του 1992-93 κάθεται ανάμεσα σε δύο εποχές: πριν από την ομάδα που θα γινόταν πρωταθλήτρια το 1996-97 και μετά από τα χρόνια της Puma. Δεν έχει χορηγό στη φωτογραφία, δεν έχει αστέρια, δεν έχει επετειακό patch. Έχει ρίγες, σήμα, ένα υφαντό μοτίβο και μια ετικέτα με το 1924.
Και ίσως γι’ αυτό η φωτογραφία της μένει στο μυαλό. Στις αρχές της δεκαετίας του ’90 ο Ολυμπιακός δεν κέρδιζε τίτλους, αλλά έβγαζε φανέλες με απόλυτη καθαρότητα: το κόκκινο και το λευκό, όπως θα τα ζωγράφιζε ένα παιδί.
Σχετικές ιστορίες φανελών
Παντελής Καφές: Ένα Νο1 στην πλάτη ενός μέσου, μια λύση συμβολαίου «κοινή συναινέσει» στις 22 Ιανουαρίου και ένα γκολ στο 4-0 απέναντι στον πρώην σύλλογο
Ο Παντελής Καφές έλυσε το συμβόλαιό του με τον Ολυμπιακό στις 22 Ιανουαρίου 2007, με δυόμισι χρόνια ακόμα να τρέχουν, και υπέγραψε ελεύθερος στην ΑΕΚ στις 29 του μήνα. Ο μέσος με το Νο1 άλλαξε τα κόκκινα και λευκά ριγέ της Puma με το κίτρινο και μαύρο της ίδιας εταιρείας.
Με βίντεο Παναθηναϊκός – Ολυμπιακός: Η κεφαλιά του Παπαδόπουλου στο 3′, δύο γκολ του Κωνσταντίνου και ένας τελικός Κυπέλλου στη Νέα Σμύρνη που έδωσε στο «τριφύλλι» το νταμπλ, με την πράσινη adidas με το ΟΤΕ απέναντι στην ερυθρόλευκη Umbro με το Siemens mobile
Το βράδυ του Σαββάτου 8 Μαΐου 2004, στη Νέα Σμύρνη, ο Παναθηναϊκός του Γιτζάκ Σουμ με την πράσινη adidas και το ΟΤΕ στο στήθος νίκησε 3-1 τον Ολυμπιακό της Umbro και του Siemens mobile, με γκολ των Παπαδόπουλου και δύο του Κωνσταντίνου, και πήρε το Κύπελλο Ελλάδας μετά από εννέα χρόνια.
Γρηγόρης Γεωργάτος: Ένα «όχι» από τον Ολυμπιακό, 3 εκατομμύρια από την ΑΕΚ, 400.000 ευρώ από την τσέπη του και δύο φανέλες με δύο νούμερα
Ο Γεωργάτος έπαιξε για τελευταία φορά με τον Ολυμπιακό στις 27 Μαΐου 2001, με τη ριγέ Umbro και το Siemens. Τον Ιούλιο του 2002 η ΑΕΚ τον πήρε από την Ίντερ για 3 εκατ. ευρώ, και ο αριστερός μπακ φόρεσε το Νο31 με τη Nike, πριν επιστρέψει στον Ολυμπιακό.
Με βίντεο ΑΕΚ – Ολυμπιακός: Ο Καμαρά στο 1′, δύο φορές ο Αραούχο και ένα 2-3 στο ΟΑΚΑ που έκανε τον Ελ Αραμπί πρωταγωνιστή, με την adidas του Ολυμπιακού απέναντι στη Nike των κιτρινόμαυρων
Την Κυριακή 21 Νοεμβρίου 2021, στο ΟΑΚΑ, ο Ολυμπιακός του Πέδρο Μαρτίνς με την ερυθρόλευκη ριγέ adidas και το Stoiximan στο στήθος νίκησε 3-2 την ΑΕΚ της Nike και του Pame Stoixima, με γκολ του Αγκιμπού Καμαρά στο 1′ και δύο του Ελ Αραμπί, απέναντι σε δύο γκολ του Αραούχο.

