Εθνική Ιταλίας 1989-90

Ένα Μουντιάλ στο σπίτι

Το καλοκαίρι του 1990 όλη η Ιταλία κοίταζε προς το ίδιο σημείο. Η χώρα φιλοξενούσε το Παγκόσμιο Κύπελλο για δεύτερη φορά στην ιστορία της, και η Nazionale έπαιζε στο Ολίμπικο της Ρώμης μπροστά σε πάνω από 73.000 θεατές κάθε φορά.

Η ομάδα του Ατσέλιο Βιτσίνι είχε ηγέτες όπως ο Φράνκο Μπαρέζι και ο Τζουζέπε Μπέργκομι, έναν 21χρονο Πάολο Μαλντίνι στα αριστερά της άμυνας, τον Τζιανλούκα Βιάλι και έναν νεαρό Ρομπέρτο Μπάτζο. Ο πρωταγωνιστής, όμως, θα ήταν κάποιος που ελάχιστοι υπολόγιζαν: ο Σαλβατόρε «Τοτό» Σκιλάτσι.

Και όλοι τους φορούσαν την ίδια φανέλα. Βαθύ μπλε, γυαλιστερό, με τα χρώματα της σημαίας στον γιακά και στα μανίκια. Χωρίς χορηγό, χωρίς υπερβολές.

The Shirt: Azzurro σε γυαλιστερό ύφασμα

Η φανέλα είναι φτιαγμένη από την ιταλική Diadora, που είχε αναλάβει την εθνική στα μέσα της δεκαετίας του ’80. Ήταν η ίδια βασική φανέλα που η Ιταλία φορούσε από το 1986, με το γυαλιστερό συνθετικό ύφασμα που η Diadora είχε παρουσιάσει στο Μουντιάλ του Μεξικού.

• Χρώμα: ένα βαθύ, έντονο μπλε, πιο σκούρο από το γαλάζιο που φόρεσε η Ιταλία αργότερα, το λεγόμενο azzurro Savoia.
• Ύφασμα: λείο, με λάμψη που αλλάζει ανάλογα με το φως. Στους προβολείς του Ολίμπικο έμοιαζε σχεδόν μεταλλικό.
• Γιακάς: πλεκτός γιακάς πόλο σε μπλε, με λεπτές ρίγες πράσινες, λευκές και κόκκινες στην άκρη. Μπροστά ανοίγει σε ένα μικρό V, χωρίς κουμπιά.
• Μανίκια: κοντά, με πλεκτές μανσέτες που επαναλαμβάνουν το τρίχρωμο τελείωμα του γιακά.
• Σήμα: στρογγυλό, ραμμένο στο αριστερό στήθος.
• Κατασκευαστής: στην εμπορική εκδοχή, το λευκό λογότυπο της Diadora στο δεξί στήθος.
• Χορηγός: κανένας. Οι εθνικές ομάδες δεν φορούσαν χορηγούς στο στήθος.

Το σήμα: τρία αστέρια και η σημαία

Το σήμα της φανέλας είναι ένας μικρός κύκλος με χρυσό περίγραμμα. Στο κέντρο του, μια ασπίδα με τα τρία χρώματα της ιταλικής σημαίας, το πράσινο, το λευκό και το κόκκινο. Από πάνω, με χρυσά γράμματα, η λέξη ITALIA, και κάτω τα αρχικά της ομοσπονδίας, FIGC.

Στην κορυφή του κύκλου κάθονται τρία χρυσά αστέρια. Είναι τα τρία Παγκόσμια Κύπελλα της Ιταλίας: 1934, 1938 και 1982. Το τρίτο ήταν ακόμη φρέσκο, μόλις οκτώ χρόνια πριν, και η χώρα ονειρευόταν το τέταρτο στο σπίτι της.

Η φανέλα των αγώνων: χωρίς λογότυπο

Υπάρχει μια λεπτομέρεια που ξεχωρίζει τη φανέλα των παικτών από αυτήν που αγόραζαν οι φίλαθλοι. Στις φανέλες που φορέθηκαν στο γήπεδο το 1990 δεν υπάρχει το λογότυπο της Diadora στο στήθος. Μόνο το σήμα, ο γιακάς και τα μανίκια.

Αυτό φαίνεται καθαρά σε δύο φανέλες που φορέθηκαν πραγματικά και σήμερα εκτίθενται: μία του Πάολο Μαλντίνι από το Ιταλία ’90 και μία του Σαλβατόρε Σκιλάτσι από το φιλικό με την Ελβετία στις 31 Μαρτίου 1990, λίγες εβδομάδες πριν το τουρνουά. Και στις δύο, το μπροστινό μέρος είναι καθαρό, και η λάμψη του υφάσματος φαίνεται ακόμη και πίσω από το τζάμι.

Η πλάτη είναι εξίσου λιτή: ένας μεγάλος λευκός αριθμός, με τη χαρακτηριστική γραμματοσειρά της εποχής, με σκιά που δίνει όγκο. Ονόματα παικτών στην πλάτη δεν υπήρχαν ακόμα στα Μουντιάλ.

Γιακάς και μανίκια: η σημαία σε λωρίδες

Το πιο αναγνωρίσιμο στοιχείο της φανέλας είναι οι τρίχρωμες ρίγες. Στον γιακά τρέχουν κατά μήκος της άκρης του, και στις μανσέτες κάνουν τον κύκλο του μπράτσου. Είναι λεπτές, πλεκτές, ενσωματωμένες στο ύφασμα και όχι τυπωμένες.

Στο εσωτερικό του γιακά, η ετικέτα της Diadora γράφει «Nazionale Italiana di Calcio». Είναι η επίσημη φανέλα της ομοσπονδίας, όχι απλώς μια φανέλα σε μπλε χρώμα.

The Team: Ο Βιτσίνι και οι δικοί του

Ο Ατσέλιο Βιτσίνι είχε αναλάβει την εθνική το 1986. Στο Euro 1988 η Ιταλία έφτασε ως τους ημιτελικούς, όπου αποκλείστηκε από τη Σοβιετική Ένωση. Δύο χρόνια μετά, ήταν το φαβορί του Μουντιάλ που φιλοξενούσε.

Η βάση της ομάδας ήταν η άμυνα. Στην εστία ο Βάλτερ Ζέγκα της Ίντερ. Μπροστά του ο Φράνκο Μπαρέζι, ο αρχηγός Τζουζέπε Μπέργκομι, ο Ρικάρντο Φέρι και ο Πάολο Μαλντίνι. Στο κέντρο ο Φερνάντο Ντε Νάπολι, ο Τζουζέπε Τζιανίνι και ο Ρομπέρτο Ντοναντόνι, με τον Νικόλα Μπέρτι και τον Λουίτζι Ντε Αγκοστίνι να μπαίνουν συχνά.

Στην επίθεση ο Βιτσίνι ξεκίνησε με τον Τζιανλούκα Βιάλι και τον Αντρέα Καρνεβάλε. Γρήγορα όμως η ομάδα βρήκε άλλο ζευγάρι: τον Ρομπέρτο Μπάτζο και τον Σαλβατόρε Σκιλάτσι.

The Season: Από το Ολίμπικο στη Νάπολη

Η πρεμιέρα έγινε στις 9 Ιουνίου στη Ρώμη, με αντίπαλο την Αυστρία. Το 0-0 κρατούσε ως αργά στο δεύτερο ημίχρονο, όταν ο Βιτσίνι έβαλε τον Σκιλάτσι στη θέση του Καρνεβάλε. Στο 78′ ο Σικελός επιθετικός της Γιουβέντους έκανε την πρώτη του κεφαλιά-γκολ. Το 1-0 ήταν η αρχή ενός μύθου.

Στις 14 Ιουνίου ο Τζιανίνι έδωσε το 1-0 επί των ΗΠΑ με γκολ στο 11′, σε ένα ματς όπου ο Βιάλι έχασε πέναλτι. Στις 19 Ιουνίου η Ιταλία νίκησε την Τσεχοσλοβακία 2-0: ο Σκιλάτσι σκόραρε ξανά με κεφαλιά στο 9′, και ο Μπάτζο έκανε στο 78′ ένα ατομικό γκολ που έμεινε από τα πιο γνωστά του τουρνουά.

Τρεις νίκες, 4-0 τα γκολ, πρώτη θέση στον όμιλο. Στους «16» η Ουρουγουάη έπεσε με 2-0, με γκολ του Σκιλάτσι στο 65′ και του Άλντο Σερένα λίγο πριν το τέλος. Στους «8», στις 30 Ιουνίου, η Ιρλανδία του Τζακ Τσάρλτον λύγισε με το 1-0 του Σκιλάτσι στο 38′.

Key Matches: Η νύχτα του Σαν Πάολο

Ο ημιτελικός έγινε στις 3 Ιουλίου, και η μοίρα τον έστειλε στη Νάπολη. Στο Σαν Πάολο, στο γήπεδο όπου ο Ντιέγκο Μαραντόνα είχε χαρίσει στη Νάπολι δύο πρωταθλήματα, η Ιταλία θα έπαιζε με την Αργεντινή του Μαραντόνα.

Ο Σκιλάτσι άνοιξε το σκορ στο 17′. Η Ιταλία δεν είχε δεχθεί γκολ σε όλο το τουρνουά και ο Ζέγκα είχε ξεπεράσει τα 500 λεπτά χωρίς να δεχθεί γκολ σε Μουντιάλ, ένα ρεκόρ που κρατά ως σήμερα. Στο 67′ όμως ο Κλαούντιο Κανίτζια πρόλαβε τον Ζέγκα σε μια σέντρα και με κεφαλιά έκανε το 1-1.

Η παράταση δεν έφερε τίποτα και ο ημιτελικός κρίθηκε στα πέναλτι. Ο Μπαρέζι, ο Μπάτζο και ο Ντε Αγκοστίνι σκόραραν. Τις εκτελέσεις του Ντοναντόνι και του Σερένα τις απέκρουσε ο Σέρχιο Γκοϊκοτσέα. Η Αργεντινή σκόραρε και τα τέσσερα πέναλτι που χρειάστηκε, με τελευταίο τον Μαραντόνα. 4-3 και η Ιταλία έξω.

Τέσσερις μέρες αργότερα, στις 7 Ιουλίου στο Μπάρι, η Ιταλία κέρδισε την Αγγλία 2-1 στον μικρό τελικό. Ο Μπάτζο άνοιξε το σκορ, ο Ντέιβιντ Πλατ ισοφάρισε και ο Σκιλάτσι έκανε το 2-1 με πέναλτι λίγο πριν το τέλος. Ήταν το έκτο του γκολ στο τουρνουά.

Αναπαραγωγή βίντεο

Άνοιγμα στο YouTube ↗

Season Stats: Τα νούμερα του καλοκαιριού

• Διοργάνωση: Παγκόσμιο Κύπελλο 1990, Ιταλία (8 Ιουνίου – 8 Ιουλίου)
• Προπονητής: Ατσέλιο Βιτσίνι
• Τελική θέση: 3η
• Αγώνες: 7 (6 νίκες, 1 ισοπαλία, 0 ήττες στην κανονική διάρκεια και την παράταση)
• Γκολ: 10 υπέρ, 2 κατά
• Πρώτος σκόρερ: Σαλβατόρε Σκιλάτσι, 6 γκολ (πρώτος σκόρερ του τουρνουά)
• Άλλοι σκόρερ: Ρομπέρτο Μπάτζο 2, Τζουζέπε Τζιανίνι 1, Άλντο Σερένα 1
• Γήπεδα: Ολίμπικο της Ρώμης (5 αγώνες), Σαν Πάολο της Νάπολης, Σαν Νικόλα του Μπάρι
• Αποκλεισμός: στον ημιτελικό από την Αργεντινή, 1-1 και 3-4 στα πέναλτι

Οι επτά αγώνες της φανέλας

Επτά αγώνες σε 29 μέρες, πέντε στη Ρώμη, ένας στη Νάπολη και ένας στο Μπάρι. Αυτό ήταν το Μουντιάλ της Ιταλίας, με τους διαιτητές που σφύριξαν κάθε ματς.

• 9 Ιουνίου, Ρώμη: Ιταλία – Αυστρία 1-0 (Σκιλάτσι), διαιτητής ο Βραζιλιάνος Ζοζέ Ρομπέρτο Ράιτ
• 14 Ιουνίου, Ρώμη: Ιταλία – ΗΠΑ 1-0 (Τζιανίνι), διαιτητής ο Μεξικανός Έντγκαρντο Κοντεσάλ
• 19 Ιουνίου, Ρώμη: Ιταλία – Τσεχοσλοβακία 2-0 (Σκιλάτσι, Μπάτζο), διαιτητής ο Γάλλος Ζοέλ Κινιού
• 25 Ιουνίου, Ρώμη: Ιταλία – Ουρουγουάη 2-0 (Σκιλάτσι, Σερένα), διαιτητής ο Άγγλος Τζορτζ Κόρτνι
• 30 Ιουνίου, Ρώμη: Ιταλία – Ιρλανδία 1-0 (Σκιλάτσι), διαιτητής ο Πορτογάλος Κάρλος Σίλβα Βαλέντε
• 3 Ιουλίου, Νάπολη: Αργεντινή – Ιταλία 1-1, 4-3 στα πέναλτι (Σκιλάτσι), διαιτητής ο Γάλλος Μισέλ Βοτρό
• 7 Ιουλίου, Μπάρι: Ιταλία – Αγγλία 2-1 (Μπάτζο, Σκιλάτσι), διαιτητής ο Ζοέλ Κινιού

Ο Σκιλάτσι: ο άνθρωπος της φανέλας

Αν μια φωτογραφία συνοψίζει αυτή τη φανέλα, είναι ο Σκιλάτσι μετά από γκολ: τα μάτια ορθάνοιχτα, τα χέρια ανοιχτά, η μπλε γυαλιστερή φανέλα κολλημένη στο σώμα από τον ιδρώτα. Ξεκίνησε το Μουντιάλ από τον πάγκο και το τελείωσε με το Χρυσό Παπούτσι. Σκόραρε σε έξι από τους επτά αγώνες της Ιταλίας. Για τους Ιταλούς, οι «νύχτες της Ιταλίας», οι notti magiche του επίσημου τραγουδιού, έχουν το δικό του πρόσωπο.

Αναπαραγωγή βίντεο

Άνοιγμα στο YouTube ↗

The Shirt Archive: Πώς τη βρίσκεις σήμερα

Η φανέλα του 1986–1991 είναι από τις πιο αγαπημένες της Ιταλίας στους συλλέκτες. Κυκλοφόρησε σε αρκετές εκδοχές: με λευκό λογότυπο Diadora, με μπλε σκούρο λογότυπο και χωρίς λογότυπο. Οι αγγελίες της αγοράς συλλεκτών τη χρονολογούν ως «1986-91», γιατί το σχέδιο έμεινε ίδιο σε δύο Μουντιάλ και ένα Euro.

Όποιος θέλει την εκδοχή που είδε στην τηλεόραση το 1990 πρέπει να αναζητήσει αυτή χωρίς το λογότυπο του κατασκευαστή. Ελέγχει τον γιακά (πλεκτός, με τις τρεις ρίγες), το σήμα (κεντημένο, με τρία αστέρια) και την ετικέτα της Diadora μέσα από τον γιακά. Οι μακρυμάνικες εκδοχές είναι σπανιότερες.

Γιατί τη θυμόμαστε

Η Ιταλία δεν κέρδισε το Μουντιάλ του 1990. Δεν έχασε κανένα ματς στον κανονικό χρόνο ή στην παράταση και παρ’ όλα αυτά δεν έφτασε στον τελικό. Τον τελικό τον κέρδισε η Δυτική Γερμανία, στο ίδιο Ολίμπικο όπου η Ιταλία είχε παίξει τα πέντε πρώτα της ματς.

Η φανέλα όμως έμεινε. Για μια ολόκληρη γενιά, το βαθύ γυαλιστερό μπλε με τις τρίχρωμες ρίγες είναι η εικόνα της Ιταλίας: ο Μπαρέζι και ο αρχηγός Μπέργκομι στην άμυνα, ο Μαλντίνι στα 21, ο Μπάτζο με τα σγουρά μαλλιά και ο Σκιλάτσι με τα ορθάνοιχτα μάτια.

Ένα καλοκαίρι που τελείωσε στα πέναλτι, και μια φανέλα που δεν ξεθώριασε ποτέ.