Ερυθρός Αστέρας: Τα 5 σήματα, από τον άνθρωπο μέσα στο αστέρι του 1945 ώς τα τρία χρυσά αστέρια που ψήφισαν τα μέλη
Τα πέντε σήματα του Ερυθρού Αστέρα, από τον άνθρωπο μέσα στο αστέρι του 1945 και την ασπίδα του Αλεξάνταρ Ραντοβάνοβιτς ώς τον μπλε κύκλο του 1995 και τα τρία αστέρια του 2019, με ψηφοφορία των μελών.
10 λεπτά ανάγνωση1.982 λέξεις
Ένας άνθρωπος με ανοιχτά χέρια και ένα αστέρι
Ο Ερυθρός Αστέρας δεν είχε πάντα την ασπίδα με το κόκκινο αστέρι που ξέρουμε. Το πρώτο του σήμα, του 1945, ήταν σχεδόν αφίσα: ένα μεγάλο αστέρι, ένας κόκκινος κύκλος με χρυσά γράμματα και, μπροστά από όλα, ένας άνθρωπος με τεντωμένα χέρια και πόδια, σαν σχέδιο ανατομίας. Το σημερινό σήμα έχει πάνω του τρία χρυσά αστέρια, και τη διάταξή τους την ψήφισαν τα μέλη του συλλόγου.
Ανάμεσα στα δύο υπάρχει μια ιστορία με έναν αθλητή που σχεδίασε ένα σήμα σε ένα κομμάτι χαρτί και δεν θυμόταν ότι είχε πάρει μέρος σε διαγωνισμό, με ένα στρογγυλό σήμα με μπλε δακτύλιο που κράτησε δεκαέξι χρόνια, και με μια επιστροφή στο παλιό. Στο αρχείο μας βρήκαμε πέντε σήματα, με χρονολογίες από τη σερβική Wikipedia και ιστορίες κυρίως από κείμενο του ίδιου του συλλόγου.





1945: το σήμα της νεολαίας
Ο σύλλογος γεννήθηκε στις 4 Μαρτίου 1945, όταν μια ομάδα νέων, μέλη της Ένωσης Αντιφασιστικής Νεολαίας της Σερβίας, ίδρυσε το Νεανικό Σωματείο Φυσικής Αγωγής, που έγινε ο Ερυθρός Αστέρας. Στην ιδρυτική συνέλευση, όπως θυμίζει το αρχείο του συλλόγου, ορίστηκαν τα χρώματα «κόκκινο, μπλε και λευκό», με ένα λευκό πεντάκτινο αστέρι στην κόκκινη φανέλα.
Το πρώτο σήμα ήρθε λίγο μετά. Σύμφωνα με το κείμενο του συλλόγου, αποτελούνταν από ένα κόκκινο πεντάκτινο αστέρι και, κάτω από αυτό, έναν κόκκινο κύκλο, στην περιφέρεια του οποίου ήταν γραμμένο με χρυσά γράμματα το «Φ.Δ. Ερυθρός Αστέρας». Μπροστά από όλα στεκόταν η φιγούρα ενός ανθρώπου με ανοιχτά χέρια και πόδια, χαραγμένη μέσα σε κύκλο και αστέρι.
Αυτό δείχνει και η εικόνα που έχουμε: ένα κόκκινο αστέρι ξεπροβάλλει πίσω από έναν κόκκινο δίσκο με πορτοκαλί-χρυσή επιφάνεια, και πάνω της στέκεται ο άνθρωπος. Γύρω από το κάτω μέρος του κύκλου τρέχουν τα γράμματα «Ф.Д. ЦРВЕНА ЗВЕЗДА». Δεν υπάρχει ασπίδα, δεν υπάρχουν τα γράμματα ΦΚ. Είναι το σήμα ενός αθλητικού συλλόγου με πολλά τμήματα.

Στη διάρκεια αυτής της πρώτης περιόδου, κατά την αγγλική Wikipedia, ο σύλλογος κέρδισε το πρωτάθλημα της Σερβίας το 1946 και ανέβηκε στο γιουγκοσλαβικό πρωτάθλημα.
1950: η ασπίδα που ζωγράφισε ένας αθλητής
Το δεύτερο σήμα είναι αυτό που οι περισσότεροι έχουν στο μυαλό τους όταν σκέφτονται τον Ερυθρό Αστέρα. Είναι μια ασπίδα χωρισμένη διαγώνια. Επάνω αριστερά το λευκό, όπου γράφονται τα γράμματα «ФК». Από κάτω και δεξιά το κόκκινο. Στο κέντρο, ένα κόκκινο αστέρι με πορτοκαλί-χρυσό περίγραμμα.
Η ιστορία του δημιουργού του είναι από τις πιο όμορφες στη μπαλκανική ποδοσφαιρική ιστορία. Την αφηγήθηκε ο ίδιος, σε εφημερίδα του 1965, και την ξαναδημοσίευσε το 2019 ο σύλλογος. Ο Αλεξάνταρ Ραντοβάνοβιτς ήταν αρχιτέκτονας και τότε ακόμη αθλητής σε σύλλογο στίβου. Καθόταν σε συνέλευση του σωματείου στη Νομική Σχολή. Ο πρόεδρος διάβαζε το καταστατικό και είπε ότι «το χρώμα του σωματείου είναι κόκκινο-λευκό, και το σήμα δεν υπάρχει ακόμη, γιατί μόλις προκηρύχθηκε διαγωνισμός, και ώσπου να βρεθεί η ιδέα, η θέση του θα μείνει κενή».
Ο Ραντοβάνοβιτς άκουσε και, όπως λέει, σκίτσαρε αμέσως σε ένα κομμάτι χαρτί το σήμα «όπως είναι σήμερα». Το έδειξε στους αθλητές γύρω του, που τον παρότρυναν να λάβει μέρος. Έστειλε την πρόταση με ψευδώνυμο, «Μέλος του αθλητικού συλλόγου». Το καλοκαίρι η κριτική επιτροπή αποφάσισε, αλλά δεν μπορούσε να βρει τον δημιουργό. Κανείς στο σύλλογο στίβου δεν ήξερε να πει ποιος είχε στείλει σχέδιο. Τον ρώτησαν τελευταίο, και τότε θυμήθηκε τον διαγωνισμό. Πήγε στον γραμματέα Σλόμπονταν Ζόσιτς, έδειξε την απόδειξη του ταχυδρομείου και αποδείχθηκε ότι η ιδέα που κέρδισε το πρώτο βραβείο ήταν δική του.
Το βραβείο ήταν 3.000 δηνάρια, όσο ο μηνιαίος μισθός του, και ο ίδιος λέει ότι δεν χάρηκε για τα χρήματα. Στο κείμενο του 1965 μιλά για γεγονότα «πριν από δεκαέξι χρόνια», δηλαδή γύρω στο τέλος της δεκαετίας του 1940. Δεν μπορούμε να τα δέσουμε με συγκεκριμένη χρονιά, και κρατάμε μόνο την ημερομηνία της σερβικής Wikipedia, 1950, για την έναρξη χρήσης του σήματος.
Ο ίδιος αρχιτέκτονας, μαζί με τον Κόστα Πόποβιτς, σχεδίασε και τη σημερινή μορφή του γηπέδου «Ράικο Μίτιτς» του Ερυθρού Αστέρα.

Η ίδια χρονιά είναι και η χρονιά της μεγάλης αλλαγής στη φανέλα. Η αγγλική Wikipedia γράφει ότι το 1950 ο σύλλογος υιοθέτησε τις κόκκινες και λευκές κάθετες ρίγες. Ώς τότε είχε φορέσει κίτρινες φανέλες με κόκκινο αστέρι, που πήρε από τη Σλάβια, και από το 1946 κόκκινες με λευκά σορτς. Έτσι το σήμα και οι ρίγες ήρθαν μαζί και έμειναν.
1950–1995: σαράντα πέντε χρόνια στο στήθος
Η ασπίδα του Ραντοβάνοβιτς κράτησε μέχρι το 1995, σύμφωνα με τον σύλλογο, ο οποίος γράφει ότι οι αθλητές του την φορούσαν στο στήθος τους από το 1950. Με αυτήν στο στήθος ο Ερυθρός Αστέρας έζησε τις μεγαλύτερες στιγμές του.
Στις 29 Μαΐου 1991, στο στάδιο Σαν Νικόλα του Μπάρι, ο Ερυθρός Αστέρας αντιμετώπισε τη Μαρσέιγ στον τελικό του Κυπέλλου Πρωταθλητριών. Μετά από 90 λεπτά και παράταση το σκορ έμεινε 0–0 και η κούπα κρίθηκε στα πέναλτι. Η αγγλική Wikipedia γράφει ότι ο Ερυθρός Αστέρας νίκησε με 5–3 και ότι η αστοχία του Μανουέλ Αμορός ήταν καθοριστική. Την εποχή εκείνη το σήμα στο στήθος ήταν η ασπίδα του 1950, αφού η αλλαγή έγινε το 1995. Οι θεατές ήταν 51.587. Ήταν η πρώτη φορά που η ομάδα κέρδισε το Κύπελλο Πρωταθλητριών.
Λίγο πριν το τέλος της χρονιάς, στις 8 Δεκεμβρίου 1991, στο Εθνικό Στάδιο του Τόκιο, ο Ερυθρός Αστέρας νίκησε 3–0 την Κόλο Κόλο της Χιλής στο Διηπειρωτικό Κύπελλο. Ο Βλάντιμιρ Γιούγκοβιτς σκόραρε στο 19ο και στο 58ο λεπτό και ο Πάντσεφ στο 72ο, και ο Γιούγκοβιτς ανακηρύχθηκε παίκτης του αγώνα, με 62.064 θεατές στην εξέδρα. Η ίδια ασπίδα έγινε έτσι σήμα ενός πρωταθλητή Ευρώπης και του κόσμου.
1995: ο μπλε κύκλος για τα πενήντα χρόνια
Το 1995, για τα πενήντα χρόνια από την ίδρυση του συλλόγου, το σήμα άλλαξε. Η λύση, γράφει η Politika, ήταν του Σόκολ Σόκολοβιτς, και παρέμεινε το επίσημο σήμα του Ερυθρού Αστέρα ώς το 2011.
Αυτό το σήμα είναι το πιο διαφορετικό απ’ όλα. Δεν είναι ασπίδα, είναι κύκλος. Ο εξωτερικός δακτύλιος είναι σκούρο μπλε, με ένα λεπτό λευκό περίγραμμα. Στο πάνω αριστερό μέρος του μπλε δίσκου διακρίνονται λευκά λατινικά γράμματα, «FK», και δεξιά ξεκινούν κάθετες κόκκινες και λευκές ρίγες, με τα χρώματα της φανέλας. Στο κέντρο στέκεται μια μικρότερη ασπίδα, σε λευκό και κόκκινο, με το κόκκινο αστέρι και λευκό περίγραμμα. Το μπλε, ένα από τα τρία χρώματα που είχαν οριστεί το 1945, εμφανίζεται εδώ για πρώτη φορά σε σήμα του συλλόγου στο αρχείο μας.
Είναι και η μόνη φορά που τα γράμματα του σήματος γράφονται με λατινικό ΦΚ, «FK», και όχι με το κυριλλικό «ФК».

2011: η επιστροφή της ασπίδας, και δύο αστέρια
Το 2011, σύμφωνα με τον σύλλογο, με το καταστατικό επανήλθε το προηγούμενο σήμα, αλλά ξανασχεδιασμένο και εκσυγχρονισμένο. Την ίδια χρονιά προστέθηκαν πάνω από την ασπίδα δύο μικρά χρυσά αστέρια, σύμβολο των είκοσι τίτλων του πρωταθλήματος, με κάθε αστέρι να αντιστοιχεί σε δέκα.
Είναι η ασπίδα που ξέρουμε, με το διαγώνιο χώρισμα και το κόκκινο αστέρι, τώρα με λευκό περίγραμμα. Τα γράμματα ΦΚ είναι σε έντονο κόκκινο, και γύρω από όλη την ασπίδα υπάρχει μια λεπτή χρυσή γραμμή. Τα δύο χρυσά αστέρια κάθονται δίπλα δίπλα στην κορυφή.

2019: τρία αστέρια, και μια ψηφοφορία
Με το 30ό πρωτάθλημα, στη σεζόν 2018-19, ο σύλλογος έφτασε στο τρίτο αστέρι. Το τρίτο αστέρι σήμαινε τριάντα τίτλους, με την ίδια λογική που είχε δώσει τα δύο αστέρια του 2011.
Αυτό που ξεχωρίζει είναι ο τρόπος που βγήκε το νέο σήμα. Ο σύλλογος ζήτησε από τα μέλη του να ψηφίσουν στην εφαρμογή του για κινητά, από τις 28 έως τις 30 Ιουνίου 2019, ποια διάταξη των αστεριών θέλουν πάνω από το σήμα. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, ήταν τρεις προτάσεις. Κέρδισε η διάταξη με τα τρία αστέρια «σε τόξο», με 678 ψήφους, μπροστά από δύο διατάξεις με τα αστέρια σε γραμμή, που πήραν 649 και 122. Το σήμα με το τόξο είχε ήδη μπει στον εξοπλισμό της νέας σεζόν, και έμεινε.
Στο σημερινό σήμα ένα αστέρι στέκεται ψηλότερα στο κέντρο και δύο λίγο χαμηλότερα, αριστερά και δεξιά του. Η ασπίδα είναι πιο φωτεινή, με πιο έντονο κόκκινο και μεγάλο λευκό αστέρι, και τη χρυσή άκρη να τη χωρίζει από το φόντο.

Δίπλα δίπλα: τι αλλάζει από σήμα σε σήμα
Η πρώτη αλλαγή είναι το σχήμα: από τον κύκλο του 1945 περνάμε στην ασπίδα του 1950, ξανά στον κύκλο το 1995 και πάλι στην ασπίδα το 2011. Η δεύτερη είναι ο άνθρωπος. Στο πρώτο σήμα ήταν ο πρωταγωνιστής, αλλά από το 1950 δεν ξαναεμφανίστηκε. Η τρίτη είναι το χρώμα: το μπλε του 1995 δεν επιβιώνει, και από το 2011 το σήμα είναι μόνο κόκκινο, λευκό και χρυσό. Η τέταρτη είναι το αλφάβητο, με το κυριλλικό «ФК» στα τρία από τα πέντε και το λατινικό «FK» στο ένα, ενώ το πρώτο έχει ολόκληρο το όνομα του σωματείου.
Η πέμπτη είναι τα αστέρια πάνω από το σήμα. Από το 2011 μετρούν τους τίτλους: δύο αστέρια για είκοσι, τρία για τριάντα.
Τι δεν άλλαξε ποτέ
Το πεντάκτινο κόκκινο αστέρι είναι στο κέντρο και στα πέντε σήματα, από την πρώτη συνέλευση του 1945 ώς σήμερα. Τα χρώματα του συλλόγου, το κόκκινο και το λευκό, είναι εκεί σε όλες τις εποχές, και το μπλε της ίδρυσης εμφανίστηκε μόνο στο σήμα του 1995. Το όνομα «Црвена звезда» σημαίνει «κόκκινο αστέρι», και το σήμα το επαναλαμβάνει πέντε φορές.
Το σήμα πάνω στη φανέλα
Το πρώτο σήμα, του 1945, δεν το βρήκαμε σε φωτογραφία φανέλας, και δεν γράφουμε πού ήταν ραμμένο. Για τα υπόλοιπα, το Classic Football Shirts δείχνει τέσσερις φανέλες, και σε κάθε μία το σήμα της εποχής είναι καθαρά ορατό.
Στη φανέλα του 1994-95 η ασπίδα του 1950 κάθεται ψηλά στο στήθος, στη δεξιά πλευρά της φανέλας, με τα πορτοκαλί γράμματα ΦΚ και το κόκκινο αστέρι. Στο άλλο στήθος υπάρχει το λογότυπο του κατασκευαστή, Diadora. Στο μέσο της φανέλας, με τεράστια μπλε κυριλλικά γράμματα, γράφεται ο χορηγός, «БЕОБАНКА». Τα μανίκια έχουν κόκκινες και λευκές ρίγες.

Η φανέλα του 2009-10, της Nike, είναι διαφορετική. Είναι κυρίως κόκκινη, με φαρδιές λευκές κάθετες ρίγες στο κέντρο. Στη θέση της καρδιάς κάθεται το στρογγυλό σήμα του 1995, με δύο χρυσά αστέρια από πάνω. Το τικ της Nike είναι στο άλλο στήθος.

Στη φανέλα του 2012-13, με το όνομα του κατασκευαστή LEGEA σε μπλε γράμματα στο στήθος, η ασπίδα έχει ξανά την κλασική μορφή, και πάνω της κάθονται δύο χρυσά αστέρια. Η φανέλα είναι ριγέ, με κόκκινες και λευκές κάθετες ρίγες, και το σήμα έχει χρυσό περίγραμμα.

Η τελευταία, του 2022-23, είναι της Macron. Στο στήθος κάθεται η σημερινή ασπίδα, με τα τρία χρυσά αστέρια σε τόξο και τα γράμματα ΦΚ σε κόκκινο. Η φανέλα είναι λευκή με κόκκινες κάθετες ρίγες, με λεπτές χρυσές λεπτομέρειες στον γιακά και στα μανίκια.

Τα σήματα με μια ματιά
- 1945–50: κόκκινο αστέρι, ο άνθρωπος με τα ανοιχτά χέρια, κόκκινος κύκλος με το «Ф.Д. Црвена звезда»·
- 1950–95: η ασπίδα του Αλεξάνταρ Ραντοβάνοβιτς, με «ФК» και κόκκινο αστέρι·
- 1995–2011: το στρογγυλό σήμα με μπλε δακτύλιο, ρίγες και «FK», λύση του Σόκολ Σόκολοβιτς·
- 2011–19: η ασπίδα επιστρέφει, με δύο χρυσά αστέρια για τους είκοσι τίτλους·
- από 2019: η ίδια ασπίδα με τρία χρυσά αστέρια σε τόξο, που ψήφισαν τα μέλη με 678 ψήφους.
Σχετικές ιστορίες φανελών
Με βίντεο Χουάν Μάτα: Ένα Νο10 που έφυγε θυμωμένο από το Σαουθάμπτον, ένα ελικόπτερο προς το προπονητικό κέντρο και το Νο8 με το Aon στο Ολντ Τράφορντ
Από τη μπλε φανέλα της adidas με το Samsung, με την οποία ο Χουάν Μάτα έπαιξε για τελευταία φορά με την Τσέλσι την Πρωτοχρονιά του 2014 στο Σαουθάμπτον, στην κόκκινη φανέλα της Nike με το Aon και το Νο8 που φόρεσε στο ντεμπούτο του με τη Γιουνάιτεντ, 27 μέρες αργότερα.
Ανόρθωση Αμμοχώστου: Τα 8 σήματα από το 1970 μέχρι σήμερα, με έναν φοίνικα που βγήκε από την ασπίδα και ξαναμπήκε
Η Ανόρθωση Αμμοχώστου γεννήθηκε το 1911 στα Βαρώσια και από το 1929 έχει φοίνικα που ξαναγεννιέται από τις στάχτες του. Οκτώ σήματα στο αρχείο μας, από την ασπίδα του 1970 που δεν φορέθηκε ποτέ ως την ασπίδα του 2012 με το αστέρι, και ένα λογότυπο του 2020 που οι οπαδοί έδιωξαν.
Με βίντεο Ρονάλντο: Ένα βολέ που σταμάτησε ο Σίλβα, μια φανέλα που έμεινε στον Μεδίνα και ένα αντίο δώδεκα μέρες μετά το Ιμπαγκέ
Με τη λευκή φανέλα της Nike, το μαύρο Neo Química Genéricos στο στήθος, το κόκκινο bozzano στα μανίκια και το Νο9 στην πλάτη, ο Ρονάλντο έπαιξε στις 2 Φεβρουαρίου 2011 στο Ιμπαγκέ το τελευταίο επίσημο ματς της καριέρας του, μια ήττα 0-2 από την Τολίμα που έβγαλε την Κορίνθιανς από την Copa Libertadores.
Χρήστος Τζόλης: Το Νο18 της Νόριτς, δύο γκολ και δύο ασίστ στην πρώτη του βραδιά στο Κάροου Ρόουντ και η κίτρινη φανέλα με το «Lotus» στο στήθος
Η εντός έδρας φανέλα της Νόριτς του 2021-22, με τη Joma να ντύνει τα Καναρίνια σε κίτρινο και πράσινο και το μαύρο κυκλικό σήμα της Lotus στο κέντρο του στήθους: με αυτήν και το Νο18 στην πλάτη, ο 19χρονος Έλληνας ξεκίνησε βασικός στις 24 Αυγούστου 2021 και σημάδεψε και τα έξι γκολ του 6-0 επί της Μπόρνμουθ στο Κύπελλο Λίγκας.

