Αστέρας Τρίπολης: Τα 4 σήματα από ένα κίτρινο αστέρι του 1931 μέχρι τον Κολοκοτρώνη με το άλογο

Ένα αστέρι που δεν έφυγε ποτέ

Ο Αστέρας Τρίπολης έχει μια τυχερή σύμπτωση: το όνομά του είναι ήδη το σήμα του. «Αστέρας» σημαίνει άστρο, και το άστρο υπάρχει σε κάθε σήμα που μπορούμε να δούμε. Άλλαξαν τα γράμματα, ο κύκλος, τα χρώματα, το σχήμα. Το αστέρι δεν έφυγε ποτέ από την κορυφή.

Ο σύλλογος ιδρύθηκε στις 26 Μαρτίου 1931, σύμφωνα με την αγγλική και την ελληνική Wikipedia, σε μια γειτονιά κοντά στον σιδηροδρομικό σταθμό της Τρίπολης. Τα χρώματά του είναι το μπλε και το κίτρινο. Η ιστορία του δεν είναι ευθεία: ο σύλλογος διαλύθηκε και ξαναδημιουργήθηκε πολλές φορές, και κάθε φορά το όνομα και το αστέρι γύριζαν μαζί του.

Ο Αστέρας είναι η μοναδική ομάδα της Τρίπολης και του νομού Αρκαδίας που έχει παίξει στην πρώτη εθνική κατηγορία, από τη σεζόν 2007-08.

Μια προειδοποίηση για τις χρονολογίες. Ο Αστέρας δεν έχει δημοσιεύσει μια πλήρη ιστορία του σήματός του, και οι δύο Wikipedia που χρησιμοποιούμε δίνουν λίγες ημερομηνίες. Η αγγλική γράφει ότι το πρώτο σήμα ήταν ένα αστέρι και ότι μετά εμφανίστηκαν «διάφορες εκδοχές με μικρές αλλαγές». Η ελληνική δείχνει τρεις περιόδους: ως το 2009, από το 2009 ως το 2020 και από το 2020 μέχρι σήμερα. Με αυτά χτίζουμε τη σειρά, και όπου ένα σημείο δεν επιβεβαιώνεται το γράφουμε.

1931: ένα απλό κίτρινο αστέρι

Το πρώτο σήμα του Αστέρα, όπως το περιγράφει η αγγλική Wikipedia, ήταν ένα αστέρι στα παραδοσιακά χρώματα του συλλόγου: μπλε, κίτρινο και άσπρο. Η εικόνα που έχουμε από το Wikimedia Commons, με τον τίτλο «original logo» (πρωτότυπο σήμα), δείχνει το πιο απλό δυνατό σχέδιο: ένα πεντάκτινο κίτρινο αστέρι, χωρίς γράμματα, χωρίς κύκλο, χωρίς περίγραμμα.

Τα χρώματα που αναφέρει η Wikipedia, μπλε, κίτρινο και άσπρο, εξηγούνται στην ανακοίνωση του 2020 με τον εξής τρόπο: το μπλε συμβολίζει την εμπιστοσύνη, την πίστη και την αυτοπεποίθηση, το κίτρινο την ενέργεια και τη δημιουργία, και το άσπρο την τελειότητα, την ελπίδα και την καθαρότητα. Είναι μια ερμηνεία του συλλόγου, όχι ιστορικό στοιχείο για το 1931.

Δεν ξέρουμε πόσο κράτησε αυτό το σήμα. Η αγγλική Wikipedia δεν δίνει χρονιά λήξης, και δεν βρήκαμε δεύτερη πηγή. Ο σύλλογος πάντως δεν είχε σταθερή ζωή. Το 1932 όλοι οι σύλλογοι της Τρίπολης διαλύθηκαν προσωρινά. Το 1938 ο Μηνάς Τσαβδάρης, που είχε ιδρύσει δικό του σύλλογο με το όνομα «Κεραμεικός» χωρίς να τον αναγνωρίσει ποτέ το κράτος, μετέφερε όλους τους παίκτες του στον Αστέρα, που ήταν ο μόνος νομικά αναγνωρισμένος. Έτσι ο Αστέρας ξαναπήρε μπρος και έπαιξε στην πρώτη σεζόν (1939-40) του πρωταθλήματος της Αρκαδίας, πριν η Κατοχή διακόψει τα πάντα.

Μετά τον πόλεμο: Νέος Αστέρας και μια ένωση

Μετά τον πόλεμο ο σύλλογος ξαναδημιουργήθηκε με το όνομα «Νέος Αστέρας», και αναγνωρίστηκε από τα δικαστήρια της Τρίπολης στις 23 Ιουνίου 1947. Από το 1957 ως το 1962 κέρδισε πέντε συνεχόμενους τίτλους στο πρωτάθλημα της Αρκαδίας και έπαιξε δύο σεζόν στη Β΄ Εθνική (1961-63), η πρώτη ομάδα της Τρίπολης που έφτασε σε τόσο υψηλή κατηγορία.

Το καλοκαίρι του 1963 ο Αστέρας ενώθηκε με τον Άρη-Ατρόμητο και το νέο σωματείο πήρε το όνομα «Αθλητικός Όμιλος Τρίπολης» (Α.Ο.Τ.). Το καταστατικό ήταν του Αστέρα, αλλά ο σύλλογος έζησε μόνο ως το 1968, όταν διαλύθηκε και ενώθηκε με τον Αρκαδικό, για να δημιουργηθεί ο Παναρκαδικός. Στα χρόνια αυτά δεν έχουμε επιβεβαιωμένο σήμα με ημερομηνία: η αγγλική Wikipedia έχει μια εικόνα για τον σύλλογο στη σεζόν 1962-63, αλλά δεν περιγράφει κάποιο ξεχωριστό σήμα. Το αστέρι, πάντως, είναι το μόνο στοιχείο που περνά από τη μια εποχή στην άλλη.

Ο Αστέρας ξαναφτιάχτηκε το 1978 και έπαιξε στο πρωτάθλημα της Αρκαδίας ως το 2003. Το 2001 ξεκίνησε μια νέα εποχή υπό τη διοίκηση του Δημήτρη Μπάκου και του Γιάννη Καϋμενάκη, με άνοδο σε τέσσερις κατηγορίες και πρωτάθλημα Β΄ Εθνικής στις 12 Μαΐου 2007.

Έως το 2009: το αστέρι με το όνομα

Στην ελληνική Wikipedia το σήμα της περιόδου «ως το 2009» είναι ένα κίτρινο αστέρι σε πρώτο πλάνο με το όνομα μέσα του. Πάνω, με μικρά μπλε γράμματα, «Α.Γ.Σ.», δηλαδή Αθλητικός Γυμναστικός Σύλλογος. Στη μέση, με μεγάλα μπλε γράμματα, η λέξη «ΑΣΤΕΡΑΣ», και κάτω από αυτήν, με μικρότερα, «ΤΡΙΠΟΛΗΣ ΠΑΕ». Το αστέρι έχει διπλό περίγραμμα, κίτρινο και μπλε, και τα γράμματα του ονόματος μπαίνουν στο σώμα του και βγαίνουν από τη δεξιά πλευρά του.

Το «ΠΑΕ» στο σήμα σημαίνει «Ποδοσφαιρική Ανώνυμη Εταιρεία». Η αγγλική Wikipedia γράφει ότι ο Αστέρας ανέβηκε στη Super League ως πρωταθλητής Β΄ Εθνικής στις 12 Μαΐου 2007, και η πρώτη του σεζόν, 2007-08, έμεινε στη μνήμη: νίκησε μέσα στην Τρίπολη τον Παναθηναϊκό με 1-0, τον πρωταθλητή Ολυμπιακό με 1-0, την ΑΕΚ με 2-1 και τον ΠΑΟΚ με 2-0, και ήταν η μόνη ομάδα που ανέβηκε και κατάφερε να νικήσει και τους τέσσερις μεγάλους κατά την πρώτη της χρονιά στην κατηγορία. Τερμάτισε έβδομη.

Στα χρόνια εκείνα οι οπαδοί τον αποκαλούσαν «Μπόκα», επειδή είχε Αργεντινούς παίκτες (τους Λούσιο Φιλομένο, Οράσιο Καρδόσο, Μάουρο Μιλάνο, Ισραέλ Νταμόντε και Κάρλος Μασάρα) και τα ίδια χρώματα με τη διάσημη Μπόκα Τζούνιορς.

Δεν μπορούμε να πούμε πότε ακριβώς πρωτοεμφανίστηκε αυτό το σήμα: οι πηγές το δίνουν μόνο ως «έως το 2009». Στο Commons υπάρχουν τρία αρχεία με το ίδιο σχέδιο και ελαφρώς διαφορετικά χρώματα, ένα πιο ανοιχτό κίτρινο και ένα πιο σκούρο, ένδειξη ότι το σήμα ξανασχεδιάστηκε περισσότερες από μία φορές. Εμείς δείχνουμε τη μορφή που εμφανίζεται στην ελληνική Wikipedia.

2009–2020: ο μπλε κύκλος

Η αγγλική Wikipedia το γράφει καθαρά: το 2009 εμφανίστηκε για πρώτη φορά η εκδοχή που συνδέθηκε με «τις πιο ένδοξες μέρες» του συλλόγου, και έμεινε μέχρι το καλοκαίρι του 2020. Ήταν η πρώτη φορά που ο Αστέρας άφησε το ανοιχτό αστέρι με τα γράμματα και πήρε το σχήμα που έχουν τα περισσότερα σήματα συλλόγων: έναν κύκλο.

Ο κύκλος είναι μπλε, με λεπτό άσπρο δακτύλιο. Στη μέση ένα μεγάλο κίτρινο αστέρι με άσπρο περίγραμμα. Γύρω γύρω, με άσπρα κεφαλαία γράμματα, γράφεται στην πάνω καμπύλη «ASTERAS TRIPOLIS» και στην κάτω «FOOTBALL CLUB». Για πρώτη φορά το όνομα του συλλόγου ήταν γραμμένο στα λατινικά. Η αγγλική Wikipedia γράφει ότι το 2012 ο Αστέρας πήρε τη θέση της ΑΕΚ, που δεν πήρε άδεια για το Europa League, και έπαιξε για πρώτη φορά στην Ευρώπη. Εκείνη τη χρονιά, 2012-13, έφτασε στον πρώτο του τελικό Κυπέλλου, με προπονητή τον Σάκη Τσιώλη. Έχασε 1-3 από τον Ολυμπιακό στην παράταση, με 13.000 οπαδούς του στο Ολυμπιακό Στάδιο. Το γήπεδο του συλλόγου μετονομάστηκε σε «Θεόδωρος Κολοκοτρώνης» στις 21 Νοεμβρίου 2012 (η αγγλική Wikipedia γράφει 22 Νοεμβρίου).

Το 2014-15 ήρθε ο πρώτος όμιλος του Europa League, απέναντι στην Τότεναμ, τη Μπεσίκτας και την Παρτιζάν. Ο Αστέρας τερμάτισε τρίτος με έξι βαθμούς. Στη Super League τερμάτισε επίσης τρίτος, η υψηλότερη θέση του μέχρι σήμερα, και ο Χερόνιμο Μπαρράλες ήταν ο πρώτος σκόρερ του πρωταθλήματος. Το 2015-16 ο Αστέρας ξαναπήγε στον όμιλο, απέναντι στη Σάλκε, τη Σπάρτα Πράγας και τον ΑΠΟΕΛ, και ξανά τερμάτισε τρίτος με τέσσερις βαθμούς.

Στο Commons υπάρχει και μια γυαλιστερή εκδοχή του ίδιου κύκλου, που δεν μπορούμε να τη χρονολογήσουμε, και γι’ αυτό δείχνουμε την επίπεδη.

Από το 2020: ο Κολοκοτρώνης και η Αρκαδία

Στις 21 Ιουλίου 2020, με το σύνθημα «Η ιστορία έχει αρχή, η ιστορία δεν έχει τέλος», ο Αστέρας παρουσίασε το νέο του σήμα. Ο λόγος, σύμφωνα με το onsports.gr, ήταν ότι ο σύλλογος θα γιόρταζε το 2021 τα 90 χρόνια από την ίδρυσή του. Το σήμα καθιερώθηκε από τη σεζόν 2020-21.

Το αστέρι έμεινε, πιο μικρό, στην πιο ψηλή θέση, ως «το σύμβολο με το οποίο ο σύλλογος ταξίδεψε στον χρόνο από το 1931». Η χρονιά 1931 γράφεται πια πάνω στο σήμα, σπασμένη στα δύο, «19» αριστερά και «31» δεξιά. Στη μέση βρίσκεται κάτι που ο σύλλογος δεν είχε ξανακάνει: μια ασπίδα με το άγαλμα του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη πάνω στο άλογο.

Το άγαλμα στέκεται στην πλατεία Άρεως, στην Τρίπολη, από τον Σεπτέμβριο του 1971, και η αγγλική Wikipedia γράφει ότι δείχνει τον Κολοκοτρώνη εν μάχη και ότι εκεί φυλάσσονται και τα οστά του. Η ασπίδα, σύμφωνα με την ανακοίνωση, συμβολίζει την αποφασιστικότητα για άμυνα. Το όνομα του ήρωα υπήρχε ήδη στον σύλλογο, αφού το γήπεδο λεγόταν Κολοκοτρώνης από το 2012.

Στο κάτω μέρος της ασπίδας, πάνω σε μια κορδέλα, γράφεται στα λατινικά «ET IN ARCADIA EGO». Η ελληνική Wikipedia το μεταφράζει «Κι εγώ στην Αρκαδία ανήκω». Το onsports συνδέει τη φράση με την Αρκαδία και με το «αρκαδικό ιδεώδες», ένα θέμα που εμφανίστηκε σε πίνακες του 17ου αιώνα. Έτσι ο σύλλογος δεσμεύει, όπως γράφει η αγγλική Wikipedia, τη σχέση του με ολόκληρη την Αρκαδία και όχι μόνο με την πόλη.

Γύρω από την ασπίδα, σε μπλε κορδέλες, γράφονται στα λατινικά οι λέξεις «ASTERAS» στην κορυφή και «TRIPOLIS F.C.» στο κάτω μέρος.

Δίπλα δίπλα: τι αλλάζει από σήμα σε σήμα

Τα τέσσερα σήματα λένε τέσσερις διαφορετικές ιστορίες. Το πρώτο λέει «είμαστε ένα αστέρι». Το δεύτερο προσθέτει το όνομα στα ελληνικά, με τον τίτλο της εταιρείας. Το τρίτο μετατρέπει το αστέρι σε εμβληματικό κύκλο, με τα λατινικά γράμματα, μια ομάδα που βγαίνει στην Ευρώπη. Το τέταρτο φέρνει στη μέση έναν άνθρωπο, έναν τόπο και μια ιδέα.

Η γλώσσα αλλάζει δύο φορές: τα ελληνικά του δεύτερου σήματος δίνουν τη θέση τους στα λατινικά του 2009, και τα λατινικά του 2020 είναι, για πρώτη φορά, και κείμενο στα λατινικά («ET IN ARCADIA EGO») και όνομα. Το σχήμα επίσης αλλάζει: ελεύθερο αστέρι, ελεύθερο αστέρι με λέξεις, κύκλος, θυρεός.

Και το μέγεθος του αστεριού μικραίνει. Στο πρώτο σήμα είναι το ίδιο το σήμα. Στο δεύτερο είναι το φόντο του ονόματος. Στο τρίτο είναι ο πρωταγωνιστής στη μέση του κύκλου. Στο τέταρτο είναι ένα μικρό αστέρι πάνω από την ασπίδα, που κάνει περισσότερο τη δουλειά μιας υπογραφής παρά ενός συμβόλου.

Τι δεν άλλαξε ποτέ

Το αστέρι. Σε κάθε σήμα, από το 1931 ως σήμερα, υπάρχει ένα αστέρι με πέντε ακτίνες, και πάντα στην κορυφή ή στο κέντρο. Ο σύλλογος το λέει και ο ίδιος στην ανακοίνωση του 2020: είναι το σύμβολο που τον συνοδεύει από την ίδρυση.

Το κίτρινο. Το πρώτο αστέρι είναι κίτρινο, το αστέρι του 2009 είναι κίτρινο, και το μικρό αστέρι πάνω από τον Κολοκοτρώνη είναι κίτρινο. Ακόμα και το άλογο και ο καβαλάρης του 2020 είναι κίτρινα πάνω σε μπλε.

Το μπλε και το κίτρινο ως ζευγάρι. Η Wikipedia δίνει στον Αστέρα τα χρώματα μπλε και κίτρινο, και το ζευγάρι αυτό δεν έχει σπάσει από το δεύτερο σήμα και μετά. Μόνο το πρώτο σήμα, με την απλή μορφή που έχουμε, δείχνει το κίτρινο μόνο του.

Το σήμα πάνω στη φανέλα

Ο Αστέρας Τρίπολης δεν έχει ακόμα δική του ιστορία φανέλας στο Jersey Stories, οπότε δεν υπάρχει σύνδεσμος προς άρθρο φανέλας του συλλόγου. Στις φανέλες του συλλόγου τα χρώματα είναι κυρίως το μπλε και το κίτρινο. Η αγγλική Wikipedia γράφει ότι στις εναλλακτικές φανέλες των τελευταίων σεζόν ο σύλλογος χρησιμοποίησε και μαύρο, ροζ, πορτοκαλί, άσπρο και ανοιχτό πράσινο. Το σήμα με το αστέρι και τον Κολοκοτρώνη, με το μπλε και το κίτρινο, αντέχει σε όλα αυτά τα φόντα.

Για τους συλλέκτες, η πιο εύκολη διαφορά είναι αυτή: το σήμα έως το 2009 έχει ελληνικά γράμματα και ΠΑΕ, το σήμα 2009–2020 μπλε κύκλο με λατινικά, και το σήμα από το 2020-21 θυρεό με άλογο και τη χρονιά 1931.

Όλα τα σήματα

• 1931: ένα απλό κίτρινο αστέρι, χωρίς γράμματα (η λήξη δεν επιβεβαιώνεται)
• έως το 2009: κίτρινο αστέρι με το όνομα «Α.Γ.Σ. ΑΣΤΕΡΑΣ ΤΡΙΠΟΛΗΣ ΠΑΕ» (η έναρξη δεν επιβεβαιώνεται)
• 2009–2020: μπλε κύκλος με άσπρο περίγραμμα, κίτρινο αστέρι, ASTERAS TRIPOLIS και FOOTBALL CLUB
• από το 2020: θυρεός με το αστέρι, τον Κολοκοτρώνη στο άλογο, το 1931 και τη φράση «ET IN ARCADIA EGO»