Άγιαξ – Φέγενορντ: Το 8-2 στην πρώτη επιστροφή του Κρόιφ

Ο Κρόιφ με τα «λάθος» χρώματα

Υπάρχουν ντέρμπι που μένουν στην ιστορία για το σκορ. Και υπάρχουν ντέρμπι που μένουν για μια φανέλα.

Στις 18 Σεπτεμβρίου 1983, στο Ολυμπιακό Στάδιο του Άμστερνταμ, ο Γιόχαν Κρόιφ μπήκε στο γήπεδο με τη φανέλα της Φέγενορντ. Απέναντί του ο Άγιαξ, ο σύλλογος που τον μεγάλωσε, ο σύλλογος με τον οποίο είχε κατακτήσει τρία Κύπελλα Πρωταθλητριών, ο σύλλογος που λίγους μήνες νωρίτερα δεν του είχε δώσει το συμβόλαιο που ζητούσε.

Ο Άγιαξ νίκησε 8-2, στη βροχή, με τρία γκολ ενός 18χρονου που λεγόταν Μάρκο βαν Μπάστεν.

Άμστερνταμ εναντίον Ρότερνταμ

Το Klassieker είναι η μεγαλύτερη αντιπαλότητα του ολλανδικού ποδοσφαίρου, και δεν αφορά μόνο το ποδόσφαιρο. Είναι η αντιπαλότητα δύο πόλεων: του Άμστερνταμ, της πρωτεύουσας με τη φήμη των καλλιτεχνών, και του Ρότερνταμ, του λιμανιού των εργατών, που ξαναχτίστηκε μετά τους βομβαρδισμούς του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου. Στο Ρότερνταμ λένε ότι «το Άμστερνταμ ονειρεύεται, το Ρότερνταμ δουλεύει».

Η πρώτη επίσημη αναμέτρηση έγινε στις 9 Οκτωβρίου 1921, στο Ρότερνταμ. Από τότε οι δύο σύλλογοι ανταγωνίζονταν ακόμα και για το ποιος θα έχει το μεγαλύτερο γήπεδο. Το Ολυμπιακό Στάδιο του Άμστερνταμ, εκεί όπου έγινε το 8-2, χτίστηκε για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1928 και ο Άγιαξ το χρησιμοποιούσε για τα μεγάλα του ματς.

Μέσα σε αυτή την αντιπαλότητα, η μεταγραφή του Κρόιφ ήταν κάτι που κανείς δεν είχε φανταστεί.

Πώς έφτασε ο Κρόιφ στη Φέγενορντ

Ο Κρόιφ είχε γυρίσει στον Άγιαξ το 1981, μετά τα χρόνια στην Μπαρτσελόνα και στις ΗΠΑ. Με τον Άγιαξ πήρε δύο πρωταθλήματα. Την 1η Μαΐου 1983, σε ένα 3-3 με τη Φέγενορντ στο Άμστερνταμ, ο Άγιαξ εξασφάλισε ουσιαστικά τον τίτλο.

Το καλοκαίρι ο Κρόιφ ζήτησε ανανέωση. Ο Άγιαξ, κρίνοντας ότι στα 36 του ήταν πια μεγάλος, δεν του έδωσε αυτό που ήθελε. Ο Κρόιφ έφυγε, και υπέγραψε στον μεγαλύτερο αντίπαλο: τη Φέγενορντ του Ρότερνταμ.

Η μεταγραφή θύμωσε και τις δύο πλευρές. Οι οπαδοί του Άγιαξ δεν πίστευαν ότι ο μεγαλύτερος παίκτης της ιστορίας τους πήγε στο Ρότερνταμ. Και πολλοί οπαδοί της Φέγενορντ δεν ήθελαν στην ομάδα τους έναν θρύλο του Άγιαξ.

Η πρώτη τους συνάντηση ήρθε στην 7η αγωνιστική.

Οι δύο φανέλες

Ο Άγιαξ φόρεσε την εντός έδρας φανέλα του: λευκή, με τη φαρδιά κόκκινη κάθετη λωρίδα στο κέντρο του κορμού, που έπιανε το στήθος και την κοιλιά. Στις ασπρόμαυρες φωτογραφίες του αγώνα η λωρίδα φαίνεται σκούρα, τα μανίκια και τα πλαϊνά λευκά.

• Κατασκευαστής: Le Coq Sportif, με το λογότυπο του κοκόρου μέσα σε τρίγωνο στο δεξί στήθος.
• Σήμα: το παλιό στρογγυλό σήμα του Άγιαξ, στο αριστερό στήθος, πάνω στη λωρίδα.
• Χορηγός: TDK, σε μεγάλα λευκά γράμματα στη μέση της λωρίδας.
• Γιακάς: σε στυλ πόλο, στο χρώμα της λωρίδας.
• Μανίκια: μακριά, λευκά, στους περισσότερους παίκτες στις φωτογραφίες.
• Πλάτη: η κόκκινη λωρίδα συνεχίζει και πίσω, με λευκά νούμερα πάνω της.
• Σορτσάκι: λευκό, με το λογότυπο της Le Coq Sportif στο πόδι.

Η Φέγενορντ, που συνήθως παίζει με μισή κόκκινη και μισή λευκή φανέλα, εμφανίστηκε με ανοιχτόχρωμη, λευκή στις φωτογραφίες, φανέλα.

• Κατασκευαστής: Puma, με το λογότυπο του πούμα στο στήθος.
• Χορηγός: Gouden Gids, ο τηλεφωνικός οδηγός, σε μαύρα γράμματα λοξά στο στήθος.
• Σήμα: το σήμα του συλλόγου στο αριστερό στήθος.
• Γιακάς: λευκός, κλειστός.

Οι δύο φανέλες ήταν φτιαγμένες από δύο από τους μεγαλύτερους κατασκευαστές της δεκαετίας. Ο Άγιαξ είχε τη γαλλική Le Coq Sportif, με το κοκοράκι μέσα σε τρίγωνο, η Φέγενορντ τη γερμανική Puma. Και οι δύο είχαν χορηγό ολλανδική ή διεθνή μάρκα σε μεγάλα γράμματα στο στήθος: το TDK, ιαπωνική εταιρεία κασετών, και το Gouden Gids, τον «χρυσό οδηγό» με τα τηλέφωνα των επιχειρήσεων της Ολλανδίας.

Στις φωτογραφίες του Εθνικού Αρχείου της Ολλανδίας, οι φανέλες του Άγιαξ φαίνονται βαριές από το νερό και γεμάτες λάσπη στο τέλος του αγώνα. Η λευκή φανέλα της Φέγενορντ, αντίθετα, ξεχωρίζει καθαρά πάνω στο σκούρο φόντο της κερκίδας: το μόνο λευκό σύνολο στο γήπεδο.

Για τον Κρόιφ ήταν μια φανέλα που φορούσε μόλις λίγες εβδομάδες. Και ήταν η πρώτη φορά που οι οπαδοί του Άγιαξ τον έβλεπαν να την φορά από κοντά, στο δικό τους γήπεδο.

Το πρώτο ημίχρονο: 3-0 και 3-2

Το ματς έγινε κάτω από δυνατή βροχή. Ο Άγιαξ του Άαντ ντε Μος ξεκίνησε σαν να ήθελε να τελειώσει την κουβέντα για τον Κρόιφ μέσα σε λίγα λεπτά.

5ο λεπτό. Ο Δανός Γέσπερ Όλσεν ανοίγει το σκορ: 1-0.

14ο λεπτό. Ο Μάρκο βαν Μπάστεν κάνει το 2-0.

23ο λεπτό. Ο Πέτερ Μπούβε: 3-0.

Η Φέγενορντ του Τάις Λίμπρεχτς δεν παραιτήθηκε.

27ο λεπτό. Ο Πέτερ Χάουτμαν μειώνει: 3-1.

33ο λεπτό. Ο Χενκ Ντουτ κάνει το 3-2.

Στο ημίχρονο το ματς ήταν ανοιχτό. Ο Κρόιφ και η Φέγενορντ ήταν ένα γκολ πίσω.

Το δεύτερο ημίχρονο: πέντε γκολ, όλα του Άγιαξ

Μετά την ανάπαυλα σκόραρε μόνο ο Άγιαξ.

61ο λεπτό. Ο Κέιε Μολενάαρ: 4-2.

64ο λεπτό. Ο Ρόναλντ Κούμαν με πέναλτι: 5-2.

75ο λεπτό. Ο Βαν Μπάστεν, δεύτερο προσωπικό: 6-2.

84ο λεπτό. Ο Όλσεν, δεύτερο προσωπικό: 7-2.

87ο λεπτό. Ο Βαν Μπάστεν συμπληρώνει το χατ τρικ: 8-2.

Ήταν η βαρύτερη ήττα της Φέγενορντ από τον Άγιαξ. Ο Κρόιφ, στο πρώτο του ματς απέναντι στην παλιά του ομάδα, δεν μπόρεσε να αλλάξει τίποτα.

Αναπαραγωγή βίντεο

Άνοιγμα στο YouTube ↗

Το ματς μέσα από έναν φακό

Ό,τι ξέρουμε σήμερα για την εικόνα εκείνου του απογεύματος το οφείλουμε σε μια σειρά ασπρόμαυρων φωτογραφιών του Ρομπ Μπόχαρτς για το πρακτορείο Anefo, που σήμερα ανήκουν στο Εθνικό Αρχείο της Ολλανδίας και είναι ελεύθερες για όλους.

Πολλές από τις φωτογραφίες είναι τραβηγμένες κοντά στην εστία της Φέγενορντ, εκεί όπου έγιναν τα περισσότερα γκολ εκείνης της μέρας. Ο φακός έπιασε το 2-0 του Βαν Μπάστεν, με τον τερματοφύλακα στο έδαφος, και τον πανηγυρισμό που ακολούθησε, με τον Γιόπ Χίλε να κοιτάζει απογοητευμένος. Έπιασε τους παίκτες του Άγιαξ να πέφτουν ο ένας πάνω στον άλλον μετά το 1-0 του Όλσεν, με τον Άαντ ντε Μος να δείχνει κάτι στην άκρη. Και έπιασε τον Κρόιφ, με την μπάλα στα πόδια, μπροστά σε έναν παίκτη του Άγιαξ.

Στο βάθος των φωτογραφιών φαίνονται οι διαφημίσεις της εποχής, Sony, Amstel, Metaxa, και ένα πανό που διαφήμιζε αγώνα speedway στις 10 Οκτωβρίου. Και παντού, βροχή και λάσπη.

Τα στοιχεία του αγώνα

• Αγώνας: Άγιαξ – Φέγενορντ 8-2 (ημίχρονο 3-2)
• Διοργάνωση: Eredivisie 1983-84, 7η αγωνιστική
• Ημερομηνία: 18 Σεπτεμβρίου 1983
• Γήπεδο: Ολυμπιακό Στάδιο, Άμστερνταμ
• Καιρός: δυνατή βροχή
• Διαιτητής: Γκεράρντ Χέουρντς
• Γκολ Άγιαξ: Όλσεν 5′, 84′, Βαν Μπάστεν 14′, 75′, 87′, Μπούβε 23′, Μολενάαρ 61′, Κούμαν 64′ (πέν.)
• Γκολ Φέγενορντ: Χάουτμαν 27′, Ντουτ 33′
• Προπονητές: Άαντ ντε Μος (Άγιαξ), Τάις Λίμπρεχτς (Φέγενορντ)

Οι πρωταγωνιστές

Στον Άγιαξ εκείνης της χρονιάς έπαιζαν παίκτες που θα γέμιζαν την ευρωπαϊκή ιστορία των επόμενων χρόνων. Ο Μάρκο βαν Μπάστεν ήταν 18 χρονών. Ο Ρόναλντ Κούμαν σκόραρε το πέναλτι. Ο Δανός Γέσπερ Όλσεν έβαλε δύο γκολ.

Στη Φέγενορντ, δίπλα στον Κρόιφ, έπαιζε ένας νεαρός Ρουντ Γκούλιτ. Και τη χρονιά εκείνη ο Κρόιφ, στα 36 του, ήταν ο άνθρωπος που καθοδηγούσε την ομάδα μέσα στο γήπεδο.

Ο μαθητής απέναντι στον δάσκαλο

Το πιο συμβολικό πρόσωπο του αγώνα δεν ήταν ο Κρόιφ. Ήταν ο Μάρκο βαν Μπάστεν.

Στις 3 Απριλίου 1982, ένας 17χρονος Βαν Μπάστεν είχε κάνει ντεμπούτο με τον Άγιαξ μπαίνοντας ως αλλαγή στη θέση του Κρόιφ, και είχε σκοράρει στο 5-0 επί της NEC. Ενάμιση χρόνο αργότερα, ο ίδιος παίκτης έβαζε τρία γκολ απέναντι στον Κρόιφ, που φορούσε πλέον τη φανέλα του αντιπάλου.

Εκείνη τη σεζόν ο Βαν Μπάστεν έγινε πρώτος σκόρερ του ολλανδικού πρωταθλήματος, για πρώτη από τέσσερις συνεχόμενες χρονιές. Το 8-2 ήταν το απόγευμα που τον γνώρισε όλη η Ολλανδία.

«Θα πάρουμε το πρωτάθλημα»

Μετά το ματς ο Κρόιφ δεν έδειξε να ταράζεται. Δήλωσε ότι η Φέγενορντ θα πάρει τον τίτλο, και ότι ήταν μόνο δύο βαθμοί: το πρωτάθλημα θα κρινόταν στο τέλος των 34 αγωνιστικών.

Από εκείνη τη μέρα η Φέγενορντ άλλαξε. Ο Κρόιφ επηρέαζε την τακτική, την προπόνηση και την ενδεκάδα. Η ομάδα δεν έπαιζε θεαματικά, αλλά κέρδιζε σταθερά, και τον χειμώνα ήταν ήδη πρώτη.

Το μετά: η εκδίκηση της Φέγενορντ

Το 8-2 έμοιαζε με τέλος της ιστορίας. Ήταν μόνο η αρχή.

Στον επαναληπτικό, στο Ντε Κάιπ του Ρότερνταμ, η Φέγενορντ νίκησε τον Άγιαξ 4-1, με ένα γκολ και του Κρόιφ. Στο τέλος της χρονιάς ο Κρόιφ ανακηρύχθηκε ποδοσφαιριστής της χρονιάς στην Ολλανδία. Και τον Μάιο του 1984 κατέκτησε το πρωτάθλημα και το Κύπελλο Ολλανδίας, το νταμπλ, με τον Κρόιφ βασικό. Ο Άγιαξ, που τον είχε θεωρήσει πολύ μεγάλο σε ηλικία, τον είδε να τελειώνει την καριέρα του ως πρωταθλητής, με τη φανέλα του αντιπάλου.

Το 8-2 έμεινε ως η μεγαλύτερη νίκη του Άγιαξ στο Klassieker. Η χρονιά όμως έμεινε ως η χρονιά του Κρόιφ στη Φέγενορντ.

Αναπαραγωγή βίντεο

Άνοιγμα στο YouTube ↗

Δύο φανέλες, ένα ντέρμπι

Λίγα ντέρμπι έχουν τόσο καθαρή εικόνα. Η κόκκινη λωρίδα του Άγιαξ με το TDK, από τη μία. Η λευκή Puma της Φέγενορντ με το Gouden Gids, από την άλλη. Και ανάμεσα, ένας παίκτης που είχε φορέσει και τις δύο μέσα στο ίδιο ημερολογιακό έτος.

Η φωτογραφία του Κρόιφ με την μπάλα στα πόδια και έναν παίκτη του Άγιαξ μπροστά του, στο λασπωμένο χορτάρι του Ολυμπιακού Σταδίου, είναι όλη αυτή η ιστορία σε ένα καρέ.