Άρσεναλ 1988-89

Δεκαοχτώ χρόνια, δύο γκολ

Η Άρσεναλ είχε να πάρει πρωτάθλημα από το 1971. Δεκαοχτώ χρόνια, δύο γενιές οπαδών στο Χάιμπουρι, μια σειρά από προπονητές που δεν τα κατάφεραν.

Τον Μάιο του 1989 όλα κρίθηκαν σε ένα ματς. Στην τελευταία αγωνιστική, στο Άνφιλντ, απέναντι στην πρωταθλήτρια Λίβερπουλ. Η Άρσεναλ έπρεπε να νικήσει με δύο γκολ διαφορά. Τίποτα λιγότερο.

Νίκησε 2-0. Το δεύτερο γκολ ήρθε στις καθυστερήσεις.

Αυτή είναι η ιστορία της σεζόν που τελείωσε εκείνο το βράδυ, και της φανέλας με την οποία η Άρσεναλ του Τζορτζ Γκράχαμ την έπαιξε: η κόκκινη adidas με τα λευκά μανίκια, το λευκό κανόνι και το JVC στο στήθος.

The Shirt: Κόκκινο, λευκό και τρεις ρίγες

Η εντός έδρας φανέλα της Άρσεναλ για το 1988-89 είναι μια από τις πιο αναγνωρίσιμες adidas της δεκαετίας του ’80. Κρατά το παραδοσιακό σχήμα του συλλόγου, κόκκινος κορμός με λευκά μανίκια, και του προσθέτει όλα τα στοιχεία της εποχής.

• Κορμός: έντονο κόκκινο, με ένα ανάγλυφο μοτίβο από κάθετες ρίγες και καρό τόνο σε τόνο. Από μακριά η φανέλα φαίνεται μονόχρωμη· από κοντά, το ύφασμα αλλάζει απόχρωση ανάλογα με το φως.
• Μανίκια: λευκά, σε κόψιμο ραγκλάν, δηλαδή με τη ραφή να ξεκινά από τον γιακά και να κατεβαίνει λοξά προς τη μασχάλη. Στη ραφή, μια λεπτή σκούρα μπλε γραμμή χωρίζει το κόκκινο από το λευκό.
• Οι τρεις ρίγες: τρεις κόκκινες ρίγες της adidas τρέχουν σε όλο το μήκος κάθε μανικιού, από τον ώμο ως το τελείωμα.
• Γιακάς: λευκός, πλεκτός, σε σχήμα V που διασταυρώνεται μπροστά, με κόκκινο και μπλε τελείωμα στο εσωτερικό.
• Κατασκευαστής: το τριφύλλι της adidas σε λευκό, στο δεξί στήθος (αριστερά όπως κοιτάμε τη φανέλα).
• Σήμα: το λευκό κανόνι, στο αριστερό στήθος.
• Χορηγός: JVC, σε λευκά γράμματα με σκούρο μπλε περίγραμμα, στο κέντρο του στήθους.

Το κανόνι χωρίς θυρεό

Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της φανέλας είναι το σήμα. Δεν είναι ο θυρεός του συλλόγου, με το όνομα, το οικόσημο του Ίσλινγκτον και το λατινικό ρητό Victoria Concordia Crescit. Είναι μόνο ένα κανόνι.

Από το 1967 η Άρσεναλ φορούσε στις φανέλες της ένα λευκό κανόνι στη θέση του θυρεού, και το κράτησε ως τις αρχές της δεκαετίας του ’90. Στη φανέλα του 1988-89 το κανόνι κοιτάζει προς τα δεξιά, με τη ρόδα και τις ακτίνες της ζωγραφισμένες λεπτομερώς, και δίπλα του έχει τρεις μικρούς κύκλους με τα γράμματα A, F και C: Arsenal Football Club.

Είναι ένα σήμα που ταίριαζε στην εποχή, απλό και καθαρό, ώστε να διαβάζεται από την κερκίδα και από την τηλεόραση. Και είναι ένα σήμα που η Άρσεναλ ξαναθυμήθηκε πολλά χρόνια μετά: από το 2021-22 η adidas ξανάβαλε ένα κανόνι χωρίς θυρεό στη φανέλα, για πρώτη φορά από το 1991.

JVC: ο χορηγός μιας δεκαετίας

Το JVC ήταν ο χορηγός της Άρσεναλ σε όλη τη δεκαετία του ’80. Στη φανέλα του 1988-89 τα γράμματα είναι λευκά, μεγάλα και τετράγωνα, με ένα λεπτό σκούρο μπλε περίγραμμα που τα κάνει να ξεχωρίζουν πάνω στο κόκκινο. Το ίδιο μπλε υπάρχει στη ραφή των μανικιών και στο τελείωμα του γιακά: ήταν ο τρίτος, διακριτικός τόνος της φανέλας.

Πάνω από το JVC, σε μια ευθεία, το τριφύλλι της adidas και το κανόνι. Η διάταξη είναι συμμετρική: δύο λευκά σύμβολα, ένα σε κάθε πλευρά, και ο χορηγός ακριβώς στη μέση.

Η πλάτη

Στην πλάτη η φανέλα είναι καθαρή: κόκκινος κορμός με το ίδιο ανάγλυφο μοτίβο, λευκά μανίκια, και ο λευκός γιακάς που κλείνει ψηλά στον αυχένα. Οι φανέλες της εποχής δεν είχαν ονόματα, και τα νούμερα άλλαζαν από ματς σε ματς ανάλογα με τη θέση του κάθε παίκτη στην ενδεκάδα.

Το μόνο χρώμα που σπάει το κόκκινο και το λευκό στην πλάτη είναι η λεπτή σκούρα μπλε γραμμή στις ραφές των μανικιών, που ενώνεται με τον γιακά. Είναι ένα στοιχείο που ξεχωρίζει μόνο από κοντά, αλλά δίνει στη φανέλα το σχήμα της στην τηλεόραση.

Η κίτρινη του Άνφιλντ

Υπάρχει όμως μια λεπτομέρεια που κάθε οπαδός της Άρσεναλ ξέρει: το βράδυ του Άνφιλντ η ομάδα δεν φόρεσε την κόκκινη. Επειδή και η Λίβερπουλ παίζει στα κόκκινα, η Άρσεναλ αγωνίστηκε με την εκτός έδρας φανέλα της σεζόν: κίτρινη, με σκούρα μπλε ραγκλάν μανίκια και κόκκινες και κίτρινες ρίγες της adidas, με το ίδιο κανόνι και το JVC σε σκούρο μπλε.

Η φανέλα αυτή έγινε τόσο ταυτισμένη με εκείνη τη νύχτα, που είκοσι χρόνια αργότερα η εκτός έδρας φανέλα της Άρσεναλ για το 2008-09 σχεδιάστηκε πάνω στο ίδιο σχέδιο, για την επέτειο.

Από κοντά η κίτρινη έχει την ίδια κατασκευή με την κόκκινη. Ο κορμός είναι κίτρινος, με το ίδιο ανάγλυφο μοτίβο. Τα ραγκλάν μανίκια είναι σκούρα μπλε, με τις τρεις ρίγες της adidas σε κίτρινο, ενώ μια λεπτή κόκκινη γραμμή χωρίζει το μπλε από το κίτρινο στη ραφή. Ο γιακάς σε σχήμα V είναι σκούρος μπλε, με κόκκινο και κίτρινο τελείωμα. Το τριφύλλι, το κανόνι με τους τρεις κύκλους και τα γράμματα του JVC είναι σε σκούρο μπλε.

Το κίτρινο και το μπλε ήταν τα εκτός έδρας χρώματα της Άρσεναλ από τα τέλη της δεκαετίας του ’60. Για τους οπαδούς της, μετά το 1989, έγιναν και τα χρώματα του Άνφιλντ.

The Team: Η Άρσεναλ του Γκράχαμ

Ο Τζορτζ Γκράχαμ είχε αναλάβει την ομάδα τον Μάιο του 1986. Στην πρώτη του σεζόν πήρε το Λιγκ Καπ. Μέσα σε δύο χρόνια είχε αλλάξει το ρόστερ: έφυγαν μεγαλύτεροι παίκτες, ανέβηκαν παιδιά από την ακαδημία και ήρθαν μεταγραφές για την άμυνα.

Το καλοκαίρι του 1988 η ομάδα είχε την ισορροπία που ήθελε. Στο τέρμα ο Τζον Λούκιτς. Στην άμυνα ο Λι Ντίξον, ο Νάιτζελ Γουίντερμπερν, ο Στιβ Μπουλντ, ο αρχηγός Τόνι Άνταμς και ο έμπειρος Ντέιβιντ Ο’Λίρι. Στο κέντρο ο Μάικλ Τόμας, ο Πολ Ντέιβις, ο Κέβιν Ρίτσαρντσον, ο Ντέιβιντ Ροκασλ και ο Μπράιαν Μάργουντ. Μπροστά ο Άλαν Σμιθ και ο νεαρός Πολ Μέρσον.

Κανείς δεν τους θεωρούσε φαβορί. Η Λίβερπουλ ήταν η πρωταθλήτρια και η ομάδα που όλοι κυνηγούσαν.

The Season: Από την κορυφή στο τελευταίο ματς

Η σεζόν ξεκίνησε με 5-1 στο Γουίμπλεντον, και από νωρίς η Άρσεναλ έδειξε ότι εκτός έδρας ήταν πολύ δυνατή: νίκες στο Γουάιτ Χαρτ Λέιν κόντρα στην Τότεναμ, στο Άπτον Παρκ κόντρα στη Γουέστ Χαμ, στο Σίτι Γκράουντ κόντρα στη Φόρεστ.

Γύρω στα Χριστούγεννα πήρε την πρώτη θέση. Στις 2 Ιανουαρίου 1989 νίκησε την Τότεναμ 2-0 στο Χάιμπουρι, με γκολ του Μέρσον και του Τόμας. Σε ένα σημείο του χειμώνα είχε μεγάλη διαφορά από τη Λίβερπουλ.

Την άνοιξη όμως η ομάδα κόλλησε. Ισοπαλίες και απρόσμενες ήττες έφεραν τη Λίβερπουλ πιο κοντά, και η ισοπαλία 2-2 με τη Γουίμπλεντον στο τελευταίο εντός έδρας ματς έδωσε στη Λίβερπουλ την κορυφή.

Και τότε ήρθε το πρόγραμμα. Το ματς Λίβερπουλ – Άρσεναλ ήταν αρχικά προγραμματισμένο για τον Απρίλιο. Μετά την τραγωδία του Χίλσμπορο, στις 15 Απριλίου 1989, όπου έχασαν τη ζωή τους οπαδοί της Λίβερπουλ, το ματς αναβλήθηκε και μεταφέρθηκε στο τέλος της σεζόν. Έγινε έτσι η τελευταία αγωνιστική του πρωταθλήματος, και ο τελικός του.

Key Matches: Η νύχτα του Άνφιλντ

Παρασκευή 26 Μαΐου 1989. Πριν το ματς, οι παίκτες της Άρσεναλ μοίρασαν λουλούδια στις κερκίδες του Άνφιλντ, στη μνήμη των θυμάτων του Χίλσμπορο.

Ο Γκράχαμ άλλαξε το σύστημα: πέντε αμυντικοί, με τον Ο’Λίρι ως λίμπερο, για να κλείσει τον χώρο στη Λίβερπουλ και να ανεβαίνουν ο Ντίξον και ο Γουίντερμπερν. Το πρώτο ημίχρονο τελείωσε 0-0.

Λίγο μετά την ανάπαυλα, ο Γουίντερμπερν εκτέλεσε ένα έμμεσο φάουλ και ο Άλαν Σμιθ σημάδεψε με κεφαλιά. Οι παίκτες της Λίβερπουλ διαμαρτυρήθηκαν ότι η μπάλα μπήκε χωρίς να την ακουμπήσει κανείς· ο διαιτητής Ντέιβιντ Χάτσινσον συμβουλεύτηκε τον βοηθό του και μέτρησε το γκολ.

Η Άρσεναλ χρειαζόταν ακόμη ένα. Ο Τόμας έχασε μια μεγάλη ευκαιρία, ο Γκράχαμ έριξε στο ματς τον Μάρτιν Χέις και τον Πέρι Γκρόουβς, και ο χρόνος έτρεχε.

Στις καθυστερήσεις ο Λούκιτς έδωσε την μπάλα στον Ντίξον, ο Ντίξον έστειλε μακριά στον Σμιθ, ο Σμιθ τη γύρισε στον Τόμας. Ο Τόμας πέρασε τον Στιβ Νίκολ, μπήκε στην περιοχή και πλάσαρε δίπλα από τον Μπρους Γκρόμπελαρ. 2-0.

Οι δύο ομάδες τελείωσαν με τους ίδιους βαθμούς και την ίδια διαφορά τερμάτων. Η Άρσεναλ πήρε τον τίτλο επειδή είχε σκοράρει περισσότερα γκολ.

Αναπαραγωγή βίντεο

Άνοιγμα στο YouTube ↗

Season Stats: Η βαθμολογία της ισοβαθμίας

• Θέση: 1η στην First Division
• Αγώνες: 38 (22 νίκες, 10 ισοπαλίες, 6 ήττες)
• Γκολ: 73 υπέρ, 36 κατά
• Βαθμοί: 76, όσους και η Λίβερπουλ
• Λίβερπουλ: 76 βαθμοί, 65 γκολ υπέρ, 28 κατά, ίδια διαφορά τερμάτων (+37)
• Πρώτος σκόρερ: Άλαν Σμιθ, 23 γκολ στο πρωτάθλημα και 25 σε όλες τις διοργανώσεις, πρώτος σκόρερ της κατηγορίας
• Προπονητής: Τζορτζ Γκράχαμ
• Αρχηγός: Τόνι Άνταμς

Το Χάιμπουρι

Η κόκκινη φανέλα του 1988-89 ήταν η φανέλα του Χάιμπουρι, του γηπέδου με τις αρ ντεκό προσόψεις, όπου η Άρσεναλ έπαιζε από το 1913.

The Shirt Archive: Τι έμεινε

Η φανέλα κατασκευάστηκε από την adidas, που έντυνε την Άρσεναλ από το 1986 ως το 1994. Στα καταστήματα συλλεκτικών φανελών κυκλοφορεί ως «1988-90», γιατί φορέθηκε για δύο σεζόν. Τη δεύτερη, το 1989-90, η Άρσεναλ δεν κράτησε τον τίτλο· τον πήρε ξανά το 1990-91, με άλλη φανέλα.

Ο Άλαν Σμιθ, ο σκόρερ του πρώτου γκολ στο Άνφιλντ, έμεινε στην ιστορία του συλλόγου και ως ο άνθρωπος της κεφαλιάς που άνοιξε τον δρόμο. Ο Μάικλ Τόμας, ο σκόρερ του δεύτερου, έγινε ο ήρωας μιας νύχτας που οι οπαδοί της Άρσεναλ ονομάζουν απλώς «Άνφιλντ ’89».

Η φανέλα σε αριθμούς

• Σεζόν: 1988-89 (φορέθηκε ως το 1990)
• Κατασκευαστής: adidas
• Χορηγός: JVC
• Χρώματα: κόκκινος κορμός, λευκά μανίκια, σκούρο μπλε λεπτομέρειες
• Σήμα: λευκό κανόνι με τους κύκλους A, F, C
• Γιακάς: λευκός πλεκτός, σε σχήμα V
• Εκτός έδρας της σεζόν: κίτρινη με σκούρα μπλε μανίκια, αυτή του Άνφιλντ
• Τίτλος: πρωτάθλημα Αγγλίας, το πρώτο μετά το 1971