Εθνική Σκωτίας 1991-92

Το ντεμπούτο της Σκωτίας στη Σουηδία

Για τους Σκωτσέζους, το καλοκαίρι του 1992 είχε μια ιδιαιτερότητα που δεν είχε κανένα προηγούμενο. Η εθνική ομάδα τους είχε παίξει σε σειρά Παγκοσμίων Κυπέλλων, ως και το 1990, αλλά ποτέ σε τελική φάση Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος. Το Euro 1992 στη Σουηδία ήταν η πρώτη φορά.

Η πρόκριση ήρθε με πρωτιά στον όμιλο 2 των προκριματικών, μπροστά από τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία, την Ελβετία και το Σαν Μαρίνο. Η οριστική επιβεβαίωση ήρθε στις 13 Νοεμβρίου 1991, στο Χάμπντεν Παρκ της Γλασκώβης, με νίκη 4-0 επί του Σαν Μαρίνο.

Η ομάδα του Άντι Ρόξμπεργκ πήγε στη Σουηδία με μπλε φανέλα Umbro, σκούρη και πυκνή στο σχέδιο. Δεν ήταν μια φανέλα που φωνάζει. Ήταν μια φανέλα που φαίνεται καλύτερα από κοντά, και σε αυτό το άρθρο θα την κοιτάξουμε έτσι: από το γιακά ως τα μανίκια, από το σήμα ως τα νούμερα.

The Shirt: Το σκούρο μπλε της Umbro

Η φανέλα ανήκει στη σειρά εντός έδρας της Σκωτίας για τις σεζόν 1991-94, μια τριετία στην οποία η ομοσπονδία κράτησε το ίδιο σχέδιο. Την έφτιαξε η αγγλική Umbro, όπως φαίνεται στο κεντημένο λογότυπο στο στήθος και στην ετικέτα του γιακά. Δεν υπάρχει χορηγός: το μπροστινό μέρος ανήκει σε τρία στοιχεία, στο λογότυπο του κατασκευαστή, στο σήμα της SFA και στο ίδιο το ύφασμα.

Η κατάστρωση είναι απλή. Το χρώμα βάσης είναι το βαθύ ναυτικό μπλε που συνδέεται με τη Σκωτία, και πάνω του τυπώνεται σε όλη την επιφάνεια ένα γεωμετρικό μοτίβο σε δύο τόνους: ένα πιο σκούρο, σχεδόν μαύρο, και ένα πιο ανοιχτό, γκριζομπλέ. Το Classic Football Shirts πουλά τη φανέλα με τη σημείωση ότι φορέθηκε στο Euro 1992, και τα γραφικά της Wikipedia για τους τρεις αγώνες δείχνουν επίσης σκούρα μπλε φανέλα με λευκό σορτς.

Από τις φωτογραφίες της σελίδας ξεχωρίζουν δύο εκδοχές. Η πρώτη είναι η φανέλα για το κοινό (replica), με χρυσοκίτρινο σήμα και λογότυπο με πεζά γράμματα, «umbro». Η δεύτερη είναι φανέλα αγώνα (match issue) της επόμενης σεζόν, 1992-93, με έγχρωμο σήμα της SFA και το «UMBRO» με κεφαλαία. Τις περιγράφουμε χωριστά όπου διαφέρουν.

Το μοτίβο: δύο τόνοι μπλε και ένας λαβύρινθος

Το μοτίβο είναι το στοιχείο που ξεχωρίζει αυτή τη φανέλα από κάθε άλλη της δεκαετίας. Αν το δει κανείς από μακριά, είναι ένα σκούρο μπλε. Αν το δει από κοντά, φαίνονται επαναλαμβανόμενες γωνιώδεις μορφές που θυμίζουν τρισδιάστατα κυβάκια, με σκιές και γραμμές που αλλάζουν κατεύθυνση. Σε πολλά σημεία διακρίνονται σχήματα που θυμίζουν στυλιζαρισμένο «S».

Το ύφασμα είναι συνθετικό, και ο γιακάς πλεκτός χωριστά, όπως σε ένα πόλο. Στο εσωτερικό του γιακά, η ετικέτα της Umbro γράφει «Made in England», όπως φαίνεται στη φωτογραφία πιο κάτω.

Ο γιακάς και η πλακέτα με το «SFA»

Ο γιακάς είναι πόλο, με μπλε πλεκτή άκρη και λευκή λωρίδα ανάμεσα στο μπλε εξωτερικό και το σώμα της φανέλας. Ανοίγει σε V και κλείνει με ένα κουμπί σε σκούρο, σχεδόν μπορντό χρώμα, πάνω σε λευκή πλακέτα. Στο κάτω μέρος της πλακέτας, κεντημένα με μπλε κλωστή σε γοτθικά γράμματα, βρίσκονται τα αρχικά «SFA», της Σκωτσέζικης Ομοσπονδίας Ποδοσφαίρου.

Είναι μια μικρή λεπτομέρεια, εύκολα παραμελημένη. Αλλά μαζί με τη λευκή πλακέτα δίνει στη φανέλα μια πιο επίσημη, σχεδόν ρούχο γραφείου αίσθηση, σε αντίθεση με το ξέφρενο μοτίβο του σώματος.

Το σήμα: το λιοντάρι της SFA

Στο αριστερό στήθος του παίκτη βρίσκεται το σήμα της Σκωτσέζικης Ομοσπονδίας, το κόκκινο λιοντάρι που ορθώνεται (lion rampant) πάνω σε κίτρινη ασπίδα. Γύρω από την ασπίδα υπάρχουν γαλάζιο περίγραμμα και πράσινα φυτά γαϊδουράγκαθου, το εθνικό λουλούδι της Σκωτίας, ενώ δύο κίτρινες κορδέλες γράφουν «The Scottish Football Association».

Στη φανέλα αγώνα το σήμα είναι κεντημένο με όλα τα χρώματα του και φαίνεται καθαρά στη φωτογραφία πιο κάτω. Στη φανέλα για το κοινό το ίδιο σχέδιο είναι σε μονόχρωμο χρυσοκίτρινο, με το λιοντάρι σκούρο. Ένα σήμα σε δύο εκδοχές, ανάλογα με το αν η φανέλα προοριζόταν για τον αγώνα ή για το ράφι.

Ο κατασκευαστής: το λογότυπο της Umbro

Το λογότυπο της Umbro, το διπλό ρόμβο με το όνομα από κάτω, είναι κεντημένο στο δεξί στήθος του παίκτη, αντικριστά με το σήμα. Είναι σε χρυσοκίτρινο, το ίδιο χρώμα που χρησιμοποιείται στο σήμα, και δένει με το μπλε της φανέλας όπως το χρυσό με το σκούρο υφάσμα ενός σακακιού.

Τα μανίκια: οι λωρίδες που ανοίγουν

Τα μανίκια είναι η μόνη επιφάνεια της φανέλας που δεν ακολουθεί το μοτίβο στην ίδια έκταση. Σε κάθε μανίκι υπάρχει μια φαρδιά λωρίδα σε γκριζολευκό χρώμα, που ξεκινά από το πάνω μέρος και κατεβαίνει διαγώνια, με μια ομάδα λεπτών γραμμών στην κορυφή, σαν βεντάλια. Δίνει στη φανέλα ένα πιο αθλητικό, πιο δυναμικό περίγραμμα, και σπάει τον ήρεμο όγκο του μπλε.

Η πλάτη και τα νούμερα

Η πλάτη της φανέλας δεν έχει διακοσμήσεις: το ίδιο μοτίβο συνεχίζεται από τους ώμους ως τη μέση, και ο γιακάς κλείνει στο πίσω μέρος με το ίδιο μπλε και λευκό. Στη φανέλα για το κοινό η πλάτη είναι άδεια.

Στις φανέλες αγώνα της σεζόν 1992-93 που υπάρχουν στο Classic Football Shirts, τα νούμερα είναι λευκά, μεγάλα, χωρίς περίγραμμα, με συμπαγή γραμματοσειρά με ίσια άκρα. Στις φωτογραφίες δεν φαίνεται όνομα παίκτη, μόνο το νούμερο. Οι φωτογραφίες είναι από τη σεζόν μετά το Euro και τις βάζουμε ως παράδειγμα του ύφους των νούμερων, όχι ως φανέλες συγκεκριμένου αγώνα της Σουηδίας.

The Team: η Σκωτία του Ρόξμπεργκ

Ο προπονητής ήταν ο Άντι Ρόξμπεργκ. Η ομάδα του είχε στο τέρμα τον Άντι Γκόραμ της Ρέιντζερς, και μπροστά του μια γραμμή που στηριζόταν στον αρχηγό Ρίτσαρντ Γκοφ, επίσης της Ρέιντζερς, στον Ντέιβ ΜακΦέρσον της Χάρτς, στον Στιούαρτ ΜακΚίμι της Αμπερντίν και στον Μορίς Μάλπας της Ντάντι Γιουνάιτεντ. Στη μεσαία γραμμή έπαιζαν ο Πολ ΜακΣτέι της Σέλτικ, ο Γκάρι ΜακΆλιστερ της Λιντς, ο Στιούαρτ ΜακΚολ της Ρέιντζερς και ο Μπράιαν ΜακΚλέιρ της Γιουνάιτεντ, και στην επίθεση ο Γκόρντον Ντιούρι της Τότεναμ και ο Άλι ΜακΚόιστ της Ρέιντζερς. Στον πάγκο καθόταν, ανάμεσα σε άλλους, ο Πατ Νέβιν της Έβερτον, ο Κέβιν Γκάλαχερ της Κόβεντρι και ο Ντάνκαν Φέργκιουσον της Ντάντι Γιουνάιτεντ.

Η σύνθεση λέει κάτι για τη Σκωτία της εποχής: ένας πυρήνας από τις μεγάλες ομάδες της Γλασκώβης και τρεις ή τέσσερις παίκτες που είχαν ήδη περάσει τα σύνορα, στη Βρετανική Πρώτη Κατηγορία. Δεν ήταν μια ομάδα με υπερσταρ, αλλά με συνοχή και με ένα σαφές πλάνο.

Δύο από τους αντιπάλους τους στον τελευταίο αγώνα, ο Όλεγκ Κουζνετσόφ και ο Αλεξέι Μιχαϊλιτσένκο της ΚΑΚ, έπαιζαν, σύμφωνα με τον RSSSF, στη Ρέιντζερς, μαζί με τέσσερις από τους παίκτες της Σκωτίας. Ένα γλασκωβιανό στοιχείο στο ματς της Νόρκεπινγκ.

The Season: από το Χάμπντεν στη Σουηδία

Η εθνική Σκωτίας ερχόταν από το Μουντιάλ του 1990, όπου έχασε με 0-1 από την Κόστα Ρίκα, νίκησε 2-1 τη Σουηδία και έχασε 0-1 από τη Βραζιλία, και αποκλείστηκε στον όμιλο. Δύο χρόνια μετά, είχε στη διάθεσή της μια ευκαιρία να ξεπεράσει την αποτυχία σε άλλη διοργάνωση.

Η πρόκριση στο Euro 1992 ολοκληρώθηκε στις 13 Νοεμβρίου 1991 με το 4-0 επί του Σαν Μαρίνο στο Χάμπντεν, στη Γλασκώβη. Ήταν ένα αποτέλεσμα που θύμιζε τη ρουτίνα του ποδοσφαίρου, αλλά για μια χώρα που μέχρι τότε είχε ζήσει τα μεγάλα τουρνουά ως τουρίστας, είχε βάρος.

Στις 12 Ιουνίου 1992 η ομάδα βρέθηκε στο Γκέτεμποργκ για την πρεμιέρα. Η Σκωτία της πρώτης τελικής φάσης Ευρωπαϊκού ήταν στον όμιλο 2 μαζί με την Ολλανδία των πρωταθλητών Ευρώπης του 1988, τη Γερμανία και την Κοινοπολιτεία Ανεξάρτητων Κρατών (ΚΑΚ), την ομάδα που είχε αντικαταστήσει τη Σοβιετική Ένωση.

Οι ύμνοι της Σκωτίας και της ΚΑΚ στο Euro 1992, σε ανέβασμα χρήστη:

Αναπαραγωγή βίντεο

Άνοιγμα στο YouTube ↗

Key Matches: τρεις αγώνες, μία φανέλα

Ολλανδία 1-0 Σκωτία, 12 Ιουνίου 1992, Ullevi, Γκέτεμποργκ, 35.720 θεατές. Η Σκωτία έπαιξε εκείνη την ημέρα με τους Γκόραμ, ΜακΚίμι, Γκοφ, ΜακΦέρσον, Μάλπας, ΜακΆλιστερ, ΜακΣτέι, ΜακΚολ, ΜακΚλέιρ, Ντιούρι και ΜακΚόιστ. Απέναντί τους είχαν τους Βαν Μπρέκελεν, Κούμαν, Ράικαρντ, Γκούλιτ και Φαν Μπάστεν. Το μοναδικό γκολ το έβαλε ο Ντένις Μπεργκάμπ στο δεύτερο ημίχρονο. Οι δύο πηγές διαφέρουν κατά δύο λεπτά για τη στιγμή του γκολ, γι’ αυτό δεν δίνουμε λεπτό.

Σκωτία 0-2 Γερμανία, 15 Ιουνίου 1992, Idrottsparken, Νόρκεπινγκ, 17.638 θεατές. Ο Καρλ-Χάινς Ρίντλε άνοιξε το σκορ στο 29ο λεπτό και ο Στέφαν Έφενμπεργκ διπλασίασε στο 47ο, λίγο μετά την έναρξη του δεύτερου ημιχρόνου. Η Σκωτία δεν βρήκε τρόπο να απαντήσει, και η ομάδα του Μπέρτι Φογκτς πήρε τον δρόμο προς τους ημιτελικούς.

Σκωτία 3-0 ΚΑΚ, 18 Ιουνίου 1992, Idrottsparken, Νόρκεπινγκ, 14.660 θεατές. Το σκορ ήταν 2-0 στο ημίχρονο. Ο Πολ ΜακΣτέι άνοιξε το σκορ μέσα στο πρώτο δεκάλεπτο, ο Μπράιαν ΜακΚλέιρ έκανε το 2-0 στο 16ο λεπτό, και ο Γκάρι ΜακΆλιστερ έβαλε το τρίτο προς το τέλος του αγώνα, με πέναλτι. Ήταν η πρώτη νίκη της Σκωτίας σε τελική φάση Ευρωπαϊκού. Δεν ήταν αρκετή: η Ολλανδία και η Γερμανία προκρίθηκαν, και η Σκωτία έμεινε εκτός, με γκολ 3-3 στους τρεις αγώνες.

Αναπαραγωγή βίντεο

Άνοιγμα στο YouTube ↗

Season Stats: η Σκωτία στο Euro 1992

• Ομάδα: Σκωτία, προπονητής Άντι Ρόξμπεργκ
• Διοργάνωση: Euro 1992 (Σουηδία), όμιλος 2
• Αγώνες: 3, με μία νίκη και δύο ήττες
• Γκολ: 3 υπέρ, 3 κατά
• Σκόρερ: ΜακΣτέι, ΜακΚλέιρ, ΜακΆλιστερ (πέναλτι)
• Θέση: 3η στον όμιλο, αποκλεισμός

The Shirt Archive: η φανέλα σε αριθμούς

• Εθνική: Σκωτία
• Σεζόν: 1991-92 (σειρά 1991-94)
• Τύπος: εντός έδρας
• Κατασκευαστής: Umbro, κεντημένο λογότυπο στο δεξί στήθος
• Χορηγός: κανένας
• Βασικό χρώμα: ναυτικό μπλε με μοτίβο σε δύο τόνους
• Γιακάς: πόλο, με μπλε άκρη, λευκή λωρίδα και λευκή πλακέτα με κουμπί και κεντημένο «SFA»
• Μανίκια: γκριζολευκή διαγώνια λωρίδα με λεπτές γραμμές στην κορυφή
• Σήμα: λιοντάρι της SFA σε ασπίδα με γαϊδουράγκαθα, αριστερό στήθος, έγχρωμο στη φανέλα αγώνα και χρυσοκίτρινο στη φανέλα του κοινού
• Νούμερα: λευκά, χωρίς όνομα (φανέλες αγώνα 1992-93)

Η φανέλα που έμεινε

Η Σκωτία έφυγε από τη Σουηδία χωρίς πρόκριση, αλλά με μία νίκη και μια εικόνα που οι οπαδοί της δεν είχαν ξαναδεί: την εθνική τους ομάδα σε τελική φάση Ευρωπαϊκού. Η φανέλα έμεινε σε χρήση ως το 1994, όπως δείχνει η ένδειξη «1991-94» στις αγγελίες του Classic Football Shirts.

Το Χάμπντεν, όπου άνοιξε ο δρόμος προς τη Σουηδία, παραμένει το σπίτι της ομάδας.