Ντένις Μπέργκαμπ: Πέντε χαμένα πέναλτι στο Άμστερνταμ, ένας Τόλντο που δεν υποχώρησε και η αλλαγή στο 86′ που έκλεισε τα 79 ματς με το Νο10

Ένας ημιτελικός στο σπίτι

Το καλοκαίρι του 2000 η Ολλανδία γιόρταζε στο σπίτι της. Μαζί με το Βέλγιο συνδιοργάνωνε το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα, είχε προκριθεί αυτόματα ως οικοδέσποινα και είχε κερδίσει και τα τέσσερα ματς που είχε παίξει ως τότε.

Στον ημιτελικό, ο Ντένις Μπέργκαμπ ήταν 31 ετών, παίκτης της Άρσεναλ από το 1995 και ο παίκτης που η χώρα του θεωρούσε πάντα κάτι παραπάνω από σκόρερ. Ήταν ο τελευταίος του αγώνας με το πορτοκαλί.

Το τέλος ήρθε χωρίς γκολ, χωρίς τελευταίο χτύπημα και χωρίς τελετή. Ήρθε με μια αλλαγή στο 86′, ένα 0-0 και μια διαδικασία πέναλτι που οι Ολλανδοί θυμούνται ακόμη.

Η τελευταία ημέρα

Πέμπτη 29 Ιουνίου 2000. Στην Άμστερνταμ Αρένα, μπροστά σε 50.000 θεατές, η Ολλανδία αντιμετώπιζε την Ιταλία στον ημιτελικό. Διαιτητής ήταν ο Γερμανός Μάρκους Μερκ. Η Ιταλία του Ντίνο Τσόφ έπαιζε με τον Μαλντίνι αρχηγό και η Ολλανδία του Φρανκ Ράικαρντ με τον Φρανκ ντε Μπόερ.

Ο Μπέργκαμπ ξεκίνησε βασικός, με το Νο10 και δίπλα στον Πάτρικ Κλάιφερτ. Ήταν η 79η φορά που έβγαινε στο γήπεδο με τη φανέλα της Ολλανδίας.

Το γήπεδο ήταν βαμμένο πορτοκαλί. Πίσω από κάθε τέρμα στέκονταν γιγάντιοι φουσκωτοί παίκτες και οι οπαδοί είχαν γεμίσει κάθε σημείο της εξέδρας. Η Ιταλία έπαιζε με τα μπλε της, η Ολλανδία με το πορτοκαλί.

Ο δρόμος ως το Άμστερνταμ

Η Ολλανδία ξεκίνησε στις 11 Ιουνίου στο Άμστερνταμ με 1-0 επί της Τσεχίας. Το γκολ ήρθε στο 89′ με πέναλτι του Φρανκ ντε Μπόερ, σε ματς με διαιτητή τον Πιερλουίτζι Κολίνα.

Στις 16 Ιουνίου, στο Ρότερνταμ, νίκησε 3-0 τη Δανία με γκολ των Κλάιφερτ στο 57′, Ρόναλντ ντε Μπόερ στο 66′ και Ζέντεν στο 77′. Ο Μπέργκαμπ έπαιξε ως το 76′. Το πρώτο γκολ ήρθε από το σουτ του, που η μπάλα βρήκε μπροστά στον Κλάιφερτ.

Στις 21 Ιουνίου, πάλι στο Άμστερνταμ, η Γαλλία, πρωταθλήτρια κόσμου και Ευρώπης, έχασε 3-2. Σκόραραν ο Κλάιφερτ στο 14′, ο Φρανκ ντε Μπόερ στο 51′ και ο Ζέντεν στο 59′. Ο Μπέργκαμπ βγήκε στο 78′.

Στις 25 Ιουνίου, στο Ρότερνταμ, η Ολλανδία πέρασε από τη Γιουγκοσλαβία με 6-1. Ο Κλάιφερτ σημείωσε τρία γκολ (24′, 38′, 54′), ο Όβερμαρς δύο (78′, 90+1′) και ο Γκοβεντάριτσα έβαλε αυτογκόλ στο 51′. Ο Μπέργκαμπ έπαιξε ολόκληρο το ματς και έδωσε δύο ασίστ.

Δεν είχε σκοράρει σε κανένα ματς. Η UEFA έγραψε ότι έπαιζε πιο πίσω απ’ ό,τι στα νεανικά του χρόνια, ως δημιουργός γύρω από τον Κλάιφερτ. Ο ίδιος ήταν στο τρίτο συνεχόμενο Euro του.

Οι ενδεκάδες

Ολλανδία: Φαν ντερ Σάαρ (1), Μπόσφελτ (15), Σταμ (3), Φρανκ ντε Μπόερ (4, αρχηγός), Φαν Μπρόνκχορστ (12), Όβερμαρς (11), Κοκού (7), Νταβίτς (8), Ζέντεν (5), Κλάιφερτ (9), Μπέργκαμπ (10).

Αλλαγές Ολλανδίας: Φαν Φόσεν (14) στο 77′ για τον Ζέντεν, Σέεντορφ (6) στο 86′ για τον Μπέργκαμπ, Βίντερ (20) στο 95′ για τον Κοκού.

Ιταλία: Τόλντο (12), Τσαμπρότα (17), Καναβάρο (5), Νέστα (13), Γιουλιάνο (15), Μαλντίνι (3, αρχηγός), Ντι Μπιάτζιο (14), Αλμπερτίνι (4), Φιόρε (18), Ντελ Πιέρο (10), Ιντσάγκι (9).

34ο λεπτό: ο αποκλεισμός που άλλαξε το ματς

Ο Μπέργκαμπ ήταν παρών από νωρίς. Στο 3′ έστειλε με λόμπα τον Κοκού στην περιοχή, αλλά ο συμπαίκτης του πλασάρισε πάνω από το δοκάρι. Λίγο αργότερα έκανε μια κεφαλιά άουτ και ένα σουτ από δεξιά που βρήκε το δοκάρι.

Η Ιταλία, με μια πολύ οργανωμένη άμυνα με τους Νέστα και Καναβάρο, κρατούσε το σκορ. Στο 34′ ο Τσαμπρότα, που είχε πάρει κίτρινη από το 15′, έκανε ένα ακόμη φάουλ και αποβλήθηκε με δεύτερη κίτρινη. Η Ιταλία έπαιζε με δέκα παίκτες για πάνω από ογδόντα λεπτά.

Στην ουσία, εκείνη τη στιγμή το ματς έγινε ολλανδικό.

Το πρώτο πέναλτι

Λίγο αργότερα, γύρω στο 38′, ο Νέστα τράβηξε τη φανέλα του Κλάιφερτ μέσα στην περιοχή. Ο Φρανκ ντε Μπόερ, ο αρχηγός, πήρε την μπάλα. Ο Φραντσέσκο Τόλντο έπεσε αριστερά και το έδιωξε.

Ο Μπέργκαμπ έβλεπε από κοντά. Τα επόμενα λεπτά ο Τόλντο θα έδειχνε γιατί θα αναδεικνυόταν ο παίκτης του αγώνα.

Το δεύτερο πέναλτι

Στο δεύτερο ημίχρονο η Ολλανδία συνέχισε να πιέζει. Ο Γιουλιάνο έκανε φάουλ στον Νταβίτς μέσα στην περιοχή, και το δεύτερο πέναλτι πήγε στον Κλάιφερτ. Ο επιθετικός έστειλε τον Τόλντο από την άλλη μεριά, αλλά η μπάλα βρήκε το δοκάρι.

Η Ιταλία άλλαξε τον Ιντσάγκι με τον Ντελβέκιο στο 67′, τον Αλμπερτίνι με τον Πεσότο στο 77′ και μπήκε ο Τότι στο 83′. Η Ολλανδία έβαλε στο γήπεδο τον Φαν Φόσεν στο 77′.

Στο 86′ ο Φρανκ Ράικαρντ έκανε αλλαγή. Έβγαλε τον Μπέργκαμπ και έβαλε τον Κλάρενς Σέεντορφ.

Το 86ο λεπτό

Ο Μπέργκαμπ βγήκε από το γήπεδο με την Ολλανδία να ψάχνει ακόμη το γκολ. Μετά την ήττα ανακοίνωσε ότι αποσύρεται από την εθνική ομάδα. Δεν υπήρξε τελετή αποχαιρετισμού: ο ημιτελικός είχε ακόμη τριάντα και κάτι λεπτά και πέναλτι να παιχτούν.

Στις καθυστερήσεις ο Ντελβέκιο βρήκε μπροστά του τον Φαν ντερ Σάαρ. Στην παράταση ο ίδιος παίκτης σταμάτησε πάλι από τον Ολλανδό τερματοφύλακα και ο Κλάιφερτ έστειλε ένα σουτ άουτ. Η Ολλανδία έβαλε τον Βίντερ στο 95′ και ο αγώνας έμεινε 0-0.

Η διαδικασία των πέναλτι

Η ολλανδική ομάδα είχε χάσει δύο πέναλτι στην κανονική διάρκεια. Στη διαδικασία των πέναλτι θα έχανε άλλα τρία.

Ο Ντι Μπιάτζιο, ο Πεσότο και ο Τότι ευστόχησαν για την Ιταλία. Ο Φρανκ ντε Μπόερ, που είχε ήδη χάσει στην κανονική διάρκεια, έχασε και πάλι. Ο Γιαπ Σταμ έστειλε την μπάλα ψηλά πάνω από το δοκάρι, σε ένα πέναλτι που το BBC το χαρακτήρισε ένα από τα χειρότερα που έχουν γίνει ποτέ. Ο Κλάιφερτ ευστόχησε. Ο Μαλντίνι έχασε για την Ιταλία. Ο Τόλντο απέκρουσε και το πέναλτι του Πολ Μπόσφελτ και η Ιταλία πέρασε στον τελικό με 3-1.

Ο Μπέργκαμπ δεν χρειάστηκε να κλωτσήσει πέναλτι. Είχε βγει στο 86′.

Ο ίδιος είπε αργότερα, στη σελίδα της UEFA: «Θα έπρεπε να είχαμε νικήσει εύκολα την Ιταλία για να περάσουμε στον τελικό».

Η φανέλα της τελευταίας παράστασης

Η Ολλανδία φόρεσε την εντός έδρας φανέλα της Nike για το Euro 2000, την πορτοκαλί, ενώ η Ιταλία φόρεσε το μπλε. Ο Μπέργκαμπ έπαιξε και τα πέντε ματς της Ολλανδίας στο τουρνουά, και ο αριθμός 10 ήταν δικός του.

Το χρώμα είναι ένα έντονο πορτοκαλί, με ανοιχτότερο κεντρικό πάνελ στο στήθος και στην πλάτη που φτάνει ως τον πάτο της φανέλας, και πιο σκούρο πορτοκαλί στα πλαϊνά και τα μανίκια. Σε φωτογραφία άλλης φανέλας του ίδιου σχεδίου, χωρίς νούμερο, φαίνεται καθαρά η διαφορά των δύο τόνων.

Ο γιακάς είναι σε σχήμα V, με φαρδιά ραβδωτή λωρίδα σε σκούρο καφέ-μαύρο, που ξαναβρίσκεται στις μανσέτες των μανικιών.

Στο δεξί στήθος είναι το σήμα της ομοσπονδίας: το λιοντάρι με το στέμμα και η επιγραφή KNVB από κάτω, τυπωμένο σε σκούρο χρώμα. Δεν υπάρχει αστέρι πάνω από το σήμα.

Στο αριστερό στήθος βρίσκεται το swoosh της Nike, στο ίδιο σκούρο χρώμα. Χορηγός δεν υπήρχε, κάτι συνηθισμένο για τις εθνικές ομάδες της εποχής.

Στη μέση του στήθους, μικρό και κεντραρισμένο, τυπώνεται στη φανέλα της φωτογραφίας το Νο10, σε σκούρο χρώμα.

Οι μανσέτες των μανικιών ακολουθούν το χρώμα του γιακά και τα μανίκια έχουν διάτρητο ύφασμα με ραφές που ξεχωρίζουν το πάνελ του ώμου.

Στην πλάτη, το όνομα και το νούμερο είναι σε σκούρο χρώμα, με καθαρή, γεωμετρική γραμματοσειρά.

Σημείωση για τις φωτογραφίες: η φανέλα του καταστήματος έχει «unofficial print» με το όνομα του Μπέργκαμπ, δηλαδή δεν είναι επίσημη εκτύπωση της ομοσπονδίας. Το χρώμα και η γραμματοσειρά είναι όμοια με αυτά του τουρνουά, αλλά η εκτύπωση δεν ταυτίζεται απαραίτητα γράμμα προς γράμμα με το τυπωμένο της πλάτης του αγώνα.

• Χρώμα: πορτοκαλί, δύο τόνων
• Κατασκευαστής: Nike
• Γιακάς: σχήμα V, σκούρο καφέ-μαύρο
• Μανσέτες: σκούρο καφέ-μαύρο
• Σήμα: KNVB, λιοντάρι με στέμμα, χωρίς αστέρι
• Αριθμός: 10, μπροστά και πίσω
• Χορηγός: κανένας
• Σορτς και κάλτσες: δεν επιβεβαιώθηκαν από φωτογραφία του αγώνα

Τα στοιχεία της τελευταίας εμφάνισης

• Αγώνας: Ιταλία – Ολλανδία 0-0 (1-3 στα πέναλτι)
• Διοργάνωση: Euro 2000, ημιτελικός
• Ημερομηνία: 29 Ιουνίου 2000
• Γήπεδο: Άμστερνταμ Αρένα, Άμστερνταμ
• Θεατές: 50.000
• Διαιτητής: Μάρκους Μερκ (Γερμανία)
• Αποβολή: Τσαμπρότα 34′ (δύο κίτρινες)
• Χαμένα πέναλτι Ολλανδίας: Φρανκ ντε Μπόερ και Κλάιφερτ (στην κανονική διάρκεια), ντε Μπόερ, Σταμ και Μπόσφελτ (στα πέναλτι)
• Μπέργκαμπ: βασικός, Νο10, βγήκε στο 86′ για τον Σέεντορφ
• Άνθρωπος του αγώνα: Φραντσέσκο Τόλντο

Από τον Άγιαξ στην πορτοκαλί φανέλα

Ο Μπέργκαμπ είχε κάνει ντεμπούτο με την Ολλανδία στις 26 Σεπτεμβρίου 1990, σε φιλικό με την Ιταλία, ως αλλαγή του Φρανκ ντε Μπόερ. Δύο μήνες αργότερα, στις 21 Νοεμβρίου 1990, σκόραρε το πρώτο του γκολ, στο 2-0 επί της Ελλάδας στο Ρότερνταμ, σε προκριματικό του Euro.

Στο Euro 1992 σκόραρε τρία γκολ: με τη Σκωτία (1-0, 12 Ιουνίου), τη Γερμανία (3-1, 18 Ιουνίου) και τη Δανία (2-2, 22 Ιουνίου). Στον ημιτελικό με τη Δανία ισοφάρισε και ευστόχησε και στα πέναλτι, αλλά η Ολλανδία αποκλείστηκε. Μπήκε στην καλύτερη ενδεκάδα του τουρνουά.

Στο Μουντιάλ του 1994 έπαιξε σε όλα τα ματς και σκόραρε με το Μαρόκο (29 Ιουνίου), την Ιρλανδία (4 Ιουλίου, 2-0) και τη Βραζιλία στον προημιτελικό (9 Ιουλίου), που η Ολλανδία έχασε 3-2. Μετά το τουρνουά αποφάσισε ότι δεν θα ξαναπετάξει με αεροπλάνο, και η φοβία αυτή περιόρισε τα ταξίδια του στην Ευρώπη.

Στο Euro 1996 σκόραρε με την Ελβετία (13 Ιουνίου, 2-0), και στο Μουντιάλ του 1998 με τρία γκολ έφτασε στον ημιτελικό. Ήταν με τη Νότια Κορέα (5-0), τη Γιουγκοσλαβία (2-1) και την Αργεντινή στον προημιτελικό, στις 4 Ιουλίου 1998.

Το γκολ με την Αργεντινή

Το γκολ με την Αργεντινή ήρθε στα τελευταία λεπτά, έδωσε στην Ολλανδία το 2-1 και ήταν το 36ο του με την εθνική, ξεπερνώντας το ρεκόρ του Φάας Βίλκες. Στον ημιτελικό η Ολλανδία έχασε από τη Βραζιλία στα πέναλτι, και ο Μπέργκαμπ ευστόχησε στο δικό του.

Το τελευταίο του γκολ με την εθνική το έβαλε στις 9 Οκτωβρίου 1999, σε ένα φιλικό 2-2 με τη Βραζιλία. Ήταν το 37ο.

Ένα ρεκόρ που κράτησε τρία χρόνια

Όταν αποσύρθηκε το καλοκαίρι του 2000, ο Μπέργκαμπ ήταν ο πρώτος σκόρερ στην ιστορία της Ολλανδίας, με 37 γκολ σε 79 ματς (42 νίκες, 24 ισοπαλίες, 13 ήττες). Ο Κλάιφερτ τον ξεπέρασε τον Ιούνιο του 2003.

Στο Euro 2000 δεν σκόραρε, αλλά πρόσφερε ασίστ. Ο Γιαπ Σταμ τον χαρακτήρισε έναν από τους καλύτερους παίκτες που έχει βγάλει η Ολλανδία.

Το τέλος μιας εποχής

Η γενιά του 1998 και του 2000 έφυγε χωρίς κανένα τρόπαιο, παρά το ταλέντο της. Το 1992 έχασε από τη Δανία στα πέναλτι, το 1996 από τη Γαλλία, το 1998 από τη Βραζιλία και το 2000 από την Ιταλία. Τέσσερις φορές μέσα σε εννέα χρόνια, ένα τουρνουά κρίθηκε στα πέναλτι εις βάρος της.

Ο Μπέργκαμπ έφυγε από την εθνική χωρίς να σηκώσει τίποτα. Έμεινε όμως ο παίκτης που οι Ολλανδοί και οι Άγγλοι θυμούνται για το πρώτο άγγιγμα, για τις κινήσεις του και για το πώς έκανε το δύσκολο να φαίνεται απλό.

Το 2017 αποκαλύφθηκε στον κήπο γλυπτών της KNVB στο Ζέιστ ένα χάλκινο άγαλμα του Μπέργκαμπ.

Η πινακίδα του αγάλματος γράφει για το ντεμπούτο του, στις 26 Σεπτεμβρίου 1990 με την Ιταλία, και για τις 79 συμμετοχές του.

Η φανέλα του πριν

Στο Euro 1996 ο Μπέργκαμπ φορούσε άλλη φανέλα, της Lotto, με το Νο10 και λευκό γιακά. Η φωτογραφία είναι από την παράταξη πριν από ένα ματς της Ολλανδίας στο τουρνουά.

Στη φωτογραφία φαίνεται η διαφορά με το 2000: τότε το πορτοκαλί ήταν πιο ανοιχτό, ο γιακάς λευκός και ο κατασκευαστής η Lotto. Το 2000 η Nike έβαλε σκούρο γιακά και σκούρες μανσέτες.