Εθνική Σκωτίας 1985-86

Μια σεζόν που ξεκίνησε με θρήνο και τέλειωσε στο Μεξικό

Η σεζόν 1985-86 ήταν για τη Σκωτία μια από τις πιο φορτισμένες της ιστορίας της. Άρχισε στις 10 Σεπτεμβρίου 1985, στο Κάρντιφ, με έναν βαθμό που άνοιξε τον δρόμο προς τα μπαράζ και με τον θάνατο του προπονητή της ομάδας. Συνεχίστηκε με ένα διπλό ματς με την Αυστραλία και τελείωσε στις 13 Ιουνίου 1986, σε ένα γήπεδο στα περίχωρα της Πόλης του Μεξικού, με 0-0 απέναντι στην Ουρουγουάη. Και σε όλες αυτές τις βραδιές η ομάδα φορούσε την ίδια φανέλα: σκούρο μπλε με πλατιές οριζόντιες ζώνες, της Umbro.

Είναι μια φανέλα που δεν φωνάζει. Δεν έχει χορηγό, δεν έχει διαφημίσεις, δεν έχει περίτεχνα σχέδια. Έχει τρία χρώματα, ένα έμβλημα και ένα λογότυπο.

The Shirt: Οι ζώνες σε δύο τόνους του μπλε

Η εντός έδρας φανέλα της Σκωτίας του 1985-86, σύμφωνα με τα καταστήματα συλλεκτικών φανελών, κυκλοφόρησε ως εμφάνιση των ετών 1985-88. Το σκούρο μπλε της κυριαρχεί, αλλά δεν είναι ενιαίο: το σώμα της φανέλας χωρίζεται σε πλατιές οριζόντιες ζώνες που εναλλάσσονται ανάμεσα σε ένα βαθύ ναυτικό μπλε και ένα πιο ανοιχτό, γκριζωπό μπλε. Οι ζώνες αρχίζουν ψηλά, κάτω από τους ώμους, και κατεβαίνουν ως το τελείωμα της φανέλας· τα μανίκια και η περιοχή γύρω από τον λαιμό είναι σε ενιαίο σκούρο τόνο.

Ο γιακάς είναι ένα λευκό V με σταυρωτό κλείσιμο στο μπροστινό μέρος, σαν δύο λωρίδες που διασταυρώνονται στο κέντρο, και μια λεπτή σκούρα μπλε γραμμή πλαισιώνει την εσωτερική του άκρη. Από τον γιακά κατεβαίνει στους ώμους μια λεπτή λευκή υφασμάτινη λωρίδα, ένα ρέλι που ακολουθεί τη ραφή και χάνεται κάτω από τη μασχάλη. Οι μανσέτες των κοντών μανικιών είναι επίσης λευκές, με λεπτή μπλε ρίγα στην άκρη τους.

Το κοντό σορτς ήταν λευκό και οι κάλτσες κόκκινες. Αυτό φαίνεται καθαρά σε μια φωτογραφία από το Σκωτία-Δανία του Μεξικό 1986, όπου ο Γουίλι Μίλερ, με το Νο6 στην πλάτη, φοράει σκούρα φανέλα, λευκό σορτς και κόκκινες κάλτσες, ενώ οι Δανοί γύρω του είναι στα κόκκινα και λευκά ριγέ της Hummel.

Το σήμα της SFA και η Umbro

Το έμβλημα της Σκωτικής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας είναι κεντημένο στο δεξί μέρος του στήθους, δηλαδή αριστερά από τη σκοπιά του θεατή. Ένας λευκός κύκλος κρατά γύρω γύρω με μπλε γράμματα τη φράση «THE SCOTTISH FOOTBALL ASSOCIATION», και μέσα του βρίσκεται κίτρινη ασπίδα με τον κόκκινο όρθιο λέοντα, τον λέοντα της Σκωτίας. Γύρω από τον λέοντα, σε πλαίσιο, κάθονται πράσινα γαϊδουράγκαθα με κόκκινες κορυφές. Το κέντημα είναι ανάγλυφο, με ορατές τις βελονιές, και η κίτρινη ασπίδα ξεχωρίζει έντονα πάνω στο σκούρο υπόβαθρο.

Στην αντίθετη πλευρά του στήθους, ψηλότερα και πιο μικρό, βρίσκεται το λογότυπο της Umbro: ο διπλός ρόμβος σε λευκό περίγραμμα και από κάτω η λέξη «umbro» με πεζά γράμματα. Και αυτό είναι κεντημένο. Η Umbro ήταν η βρετανική εταιρεία που έντυνε εκείνα τα χρόνια την εθνική Σκωτίας, και η ετικέτα στον λαιμό, με την ένδειξη «Made in England», θυμίζει από πού ερχόταν.

Στο δεξί μανίκι, κοντά στον ώμο, είναι ραμμένο ένα μικρό λευκό υφασμάτινο έμβλημα με ένα στυλιζαρισμένο μονόγραμμα. Στις φωτογραφίες προϊόντος δεν διαβάζεται με ασφάλεια, γι’ αυτό περιγράφουμε μόνο ό,τι φαίνεται, χωρίς να του δώσουμε όνομα.

Η πλάτη: ένας λευκός αριθμός με μπλε περίγραμμα

Η πίσω πλευρά είναι πιο απλή. Ο αριθμός είναι λευκός, σε χοντρά, τετράγωνα γράμματα σαν αυτά των αμερικανικών συλλόγων, με λεπτό μπλε περίγραμμα, και καταλαμβάνει σχεδόν το μισό πλάτος της πλάτης. Το κομμάτι που φαίνεται στη φωτογραφία του Classic Football Shirts είναι, σύμφωνα με την αγγελία του καταστήματος, αγωνιστική φανέλα (match issue) με το Νο18 και το όνομα Narey. Δεν βρήκαμε σε ποιον αγώνα αφορά, και γι’ αυτό το χρησιμοποιούμε μόνο ως φωτογραφία της πλάτης της φανέλας, όχι ως ντοκουμέντο συγκεκριμένου ματς.

Οι αριθμοί άλλαζαν από αγώνα σε αγώνα: στο Μεξικό, ο Γκρέιαμ Σαρπ φόρεσε το «18» απέναντι στην Ουρουγουάη και ο Ντέιβιντ Νάρεϊ το «14», ενώ ο Γκόρντον Στράχαν εμφανίζεται με το «7» στα τελικά και με το «8» στο μπαράζ με την Αυστραλία, ανάλογα με την πηγή. Γι’ αυτό δεν δένουμε τον αριθμό της φωτογραφίας με κάποιον συγκεκριμένο παίκτη.

The Team: Ο Τζοκ Στάιν και η σκωτσέζικη γενιά του ’86

Από το τέλος της δεκαετίας του 1970 ο προπονητής της Σκωτίας ήταν ο Τζοκ Στάιν. Ο άνθρωπος που είχε οδηγήσει τη Σέλτικ στο Κύπελλο Πρωταθλητριών του 1967, ο πρώτος προπονητής από βόρεια ευρωπαϊκή χώρα που το κατέκτησε, είχε φέρει τη Σκωτία στο Μουντιάλ της Ισπανίας το 1982. Είχε στη διάθεσή του μια γενιά με ονόματα όπως Κένι Νταλγκλίς, Γκρέιαμ Σούνες, Γκόρντον Στράχαν, Γουίλι Μίλερ και Άλεξ ΜακΛις.

Στον πρώτο αγώνα του μπαράζ, στο Χάμπντεν, η ενδεκάδα ήταν η εξής: Λέιτον, Νίκολ, ΜακΛις, Μίλερ, Μάλπας, Στράχαν, Σούνες (αρχηγός), Άιτκεν, Κούπερ, Νταλγκλίς και Μακαβένι. Ο Στάιν είχε στο πλευρό του για βοηθό τον Άλεξ Φέργκιουσον, τότε προπονητή της Αμπερντίν.

The Season: Ο όμιλος 7 των προκριματικών

Η Σκωτία είχε κληρωθεί στον όμιλο 7 μαζί με την Ισπανία, την Ουαλία και την Ισλανδία. Ξεκίνησε εξαιρετικά, με 3-0 επί της Ισλανδίας στο Χάμπντεν στις 17 Οκτωβρίου 1984, με δύο γκολ του Πολ ΜακΣτέι και ένα του Νίκολας. Ακολούθησε 3-1 επί της Ισπανίας στις 14 Νοεμβρίου 1984, με δύο γκολ του Μο Τζόνστον και ένα του Νταλγκλίς.

Μετά η πορεία έγινε πιο δύσκολη. Στις 27 Φεβρουαρίου 1985 η Σκωτία έχασε 1-0 στη Σεβίλλη, και στις 27 Μαρτίου, στο Χάμπντεν, ηττήθηκε 1-0 από την Ουαλία με γκολ του Ιαν Ρας. Ήταν η πρώτη νίκη της Ουαλίας στο Χάμπντεν μετά από 34 χρόνια. Στη διάρκεια εκείνου του αγώνα ο Σούνες κιτρινίστηκε, και η κίτρινη κάρτα θα τον κόστιζε ακριβά: με μια δεύτερη στην Ισλανδία, έχασε τον τελευταίο αγώνα του ομίλου. Στις 28 Μαΐου 1985, στο Ρέικιαβικ, η Σκωτία νίκησε 1-0 με γκολ του Τζιμ Μπετ και πήγε στο τελευταίο ματς με μία ανοιχτή πόρτα: μια ισοπαλία στο Κάρντιφ αρκούσε για να παίξει μπαράζ.

Key Matches: Κάρντιφ, 10 Σεπτεμβρίου 1985

Το βράδυ της 10ης Σεπτεμβρίου 1985, στο Νίνιαν Παρκ, η Ουαλία χρειαζόταν νίκη και η Σκωτία έναν βαθμό. Ο Μαρκ Χιουζ έδωσε προβάδισμα στους γηπεδούχους στο 13ο λεπτό. Η Σκωτία έπαιζε χωρίς τον Σούνες και με βασικά ονόματα που έλειπαν από τραυματισμούς. Ο Ντέιβι Κούπερ ξεκίνησε στον πάγκο.

Προς το τέλος, ο διαιτητής Γιαν Κάιζερ από την Ολλανδία έδωσε πέναλτι υπέρ της Σκωτίας. Ο Κούπερ, που είχε μπει αλλαγή, εκτέλεσε και ισοφάρισε σε 1-1. Ο βαθμός εξασφάλιζε στη Σκωτία τη θέση στα μπαράζ με την Αυστραλία. Οι πηγές διαφωνούν ως προς το ακριβές λεπτό (80ό ή 81ο), και γι’ αυτό λέμε μόνο ότι ήρθε στο φινάλε του αγώνα.

Στο τέλος του αγώνα ο Τζοκ Στάιν, που ήταν σε κακή υγεία και υπό τεράστια πίεση, κατέρρευσε. Πέθανε λίγο αργότερα στο ιατρείο του σταδίου, σε ηλικία 62 ετών. Η αιτία θανάτου ήταν πνευμονικό οίδημα, όμως λόγω των συνθηκών ανακοινώθηκε ως καρδιακή προσβολή. Σύμφωνα με την αγγλική Wikipedia, ο Στάιν είχε σταματήσει να παίρνει τα φάρμακά του για την καρδιά, ώστε οι παρενέργειες να μην διαταράξουν την προετοιμασία του αγώνα. Η ισοπαλία, που εξασφάλιζε το μπαράζ, μπήκε σε δεύτερη μοίρα.

Ο Φέργκιουσον στον πάγκο και το μπαράζ με την Αυστραλία

Τη θέση του Στάιν πήρε προσωρινά ο Άλεξ Φέργκιουσον, που ήταν ήδη βοηθός του και προπονητής της Αμπερντίν. Για να ανταποκριθεί και στις δύο δουλειές, έβαλε τον Άρτσι Νοξ ως συν-προπονητή στην Αμπερντίν.

Το μπαράζ έγινε σε δύο αγώνες. Στις 20 Νοεμβρίου 1985, στο Χάμπντεν, μπροστά σε 62.329 θεατές, η Σκωτία νίκησε 2-0 με γκολ του Ντέιβι Κούπερ και του Φρανκ Μακαβένι. Στις 4 Δεκεμβρίου, στο Ολυμπιακό Πάρκ της Μελβούρνης, ο αγώνας τελείωσε 0-0 μπροστά σε 29.852 θεατές, και η Σκωτία προκρίθηκε με 2-0 στο σύνολο. Ο Στράχαν έπαιξε στον πρώτο αγώνα αλλά δεν ταξίδεψε στη Μελβούρνη.

Το Μουντιάλ του Μεξικού: ένας όμιλος του θανάτου

Η κλήρωση για το Μουντιάλ του 1986 έριξε τη Σκωτία στον όμιλο Ε, μαζί με τη Δανία, τη Δυτική Γερμανία και την Ουρουγουάη. Ήταν ένας όμιλος που έμεινε στην ιστορία ως «όμιλος του θανάτου».

Στις 4 Ιουνίου η Σκωτία έπαιξε με τη Δανία στο Εστάδιο Νέσα 86, στο Νεσαουαλκογιότλ. Η Δανία, νεοφερμένη στα τελικά και ήδη μία από τις αγαπημένες ομάδες του τουρνουά, κέρδισε 1-0 με γκολ του Πρέμπεν Έλκιαερ στο 57ο λεπτό, σε αγώνα που είδαν 18.000 θεατές. Στις 8 Ιουνίου, στο Κερέταρο, η Δυτική Γερμανία νίκησε 2-1 τη Σκωτία. Ο Γκόρντον Στράχαν έβαλε μπροστά τη Σκωτία στο 18ο λεπτό και έμεινε στην ιστορία με τον πανηγυρισμό του: προσπάθησε να σκαρφαλώσει σε μια διαφημιστική πινακίδα, αλλά το μπόι του δεν τον βοήθησε, και απλώς ακούμπησε το πόδι του πάνω της μέχρι να τον φτάσουν οι συμπαίκτες του.

Στις 13 Ιουνίου, στο Νέσα 86, η Σκωτία έπρεπε να κερδίσει την Ουρουγουάη. Ο Χοσέ Μπατίστα αποβλήθηκε σε λιγότερο από ένα λεπτό, για μια φάουλ στον Στράχαν, και η Σκωτία έπαιζε με παίκτη παραπάνω σχεδόν όλο το ματς. Όμως δεν σκόραρε. Ο Φέργκιουσον είχε αφήσει τον αρχηγό Σούνες εκτός ενδεκάδας, και ανέθεσε την ευθύνη στον Στράχαν και τον Άρθουρ Άλμπιστον. Αργότερα ο ίδιος χαρακτήρισε αυτή την απόφαση το μεγαλύτερο λάθος της καριέρας του. Το 0-0 άφησε τη Σκωτία στον όμιλο με έναν βαθμό και ένα γκολ υπέρ, και η Ουρουγουάη προκρίθηκε ως τρίτη του ομίλου.

Μετά το Μεξικό

Ο Φέργκιουσον παραιτήθηκε από τη θέση του προπονητή της εθνικής στις 15 Ιουνίου 1986. Λίγους μήνες αργότερα, στις 6 Νοεμβρίου 1986, ανέλαβε τη Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ. Ο Σούνες δεν ξαναπαίχτηκε με τη Σκωτία: το Μεξικό ήταν η τελευταία του διοργάνωση, μετά από 54 συμμετοχές και τέσσερα γκολ.

The Shirt Archive: Η φανέλα σε αριθμούς

• Σεζόν: 1985-86 (εμφάνιση 1985-88)
• Εμφάνιση: εντός έδρας
• Κατασκευαστής: Umbro
• Χορηγός: κανένας
• Χρώμα: σκούρο μπλε με πλατιές οριζόντιες ζώνες σε δύο τόνους
• Γιακάς: λευκό V με σταυρωτό κλείσιμο και λεπτή μπλε γραμμή
• Μανίκια: κοντά, με λευκή μανσέτα και λευκό ρέλι στη ραφή του ώμου
• Σήμα: κεντημένο έμβλημα SFA στο στήθος, με κόκκινο λέοντα σε κίτρινη ασπίδα
• Πλάτη: λευκός αριθμός με μπλε περίγραμμα
• Σορτς και κάλτσες: λευκό σορτς και κόκκινες κάλτσες
• Επιβεβαίωση στον αγώνα: η σκούρα φανέλα με λευκό σορτς και κόκκινες κάλτσες φαίνεται σε φωτογραφία του Σκωτία-Δανία (4/6/1986)· για τους υπόλοιπους αγώνες το δίνουν οι πίνακες εμφανίσεων της Wikipedia

Η Σκωτία του 1985-86 έφτασε στο Μεξικό χάνοντας τον προπονητή που την είχε πάει στο Μουντιάλ του 1982 και την είχε φέρει στο κατώφλι του επόμενου. Η μπλε φανέλα της Umbro έμεινε στην ιστορία ως το ένδυμα εκείνης της χρονιάς.